भारतातील पर्वतरांगा

भारत आणि भारतीय उपखंडात उत्तरेकडून दक्षिणेस आणि पूर्वेकडील पश्चिमेकडे विविध पर्वत आहेत. या पर्वतरांगांनी ह्या प्रदेशांच्या हवामान, जीवनशैली आणि अन्नाच्या सवयींवर परिणाम होतो. त्यांचा भारताच्या इतिहासावरही परिणाम झाला आहे.

सर्वोच्च प्रमुख शिखरे

कमीतकमी ५०० मीटर उंच भाग असलेले भारतातील शिखरे
क्रमांक (भारत)	क्रमांक (पृथ्वी)	नाव	चित्र	उंची (मीटर)^[a]	उंची (फूट)	पर्वतरांग	उंच भाग (मीटर)^[b]^[c]	निर्देशांक	राज्य
१	३	कंचनजंगा		८,५८६	२८,१६९	हिमालय	३,९२२	27°42′09″N 88°08′48″E / 27.70250°N 88.14667°E / 27.70250; 88.14667	सिक्कीम
२	२३	नंदादेवी		७,८१६	२५,६४३	गढवाली हिमालय	३,१३९	30°22′33″N 79°58′15″E / 30.37583°N 79.97083°E / 30.37583; 79.97083	उत्तराखंड
३	२९	कामेत		७,७५६	२५,४४६	गढवाली हिमालय	२,८१७	30°55′12″N 79°35′30″E / 30.92000°N 79.59167°E / 30.92000; 79.59167	उत्तराखंड
४	३१	साल्टोरो कांग्री / के१०		७,७४२	२५,४००	साल्टोरो काराकोरम पर्वतरांग	२,१६०	35°23′57″N 76°50′53″E / 35.39917°N 76.84806°E / 35.39917; 76.84806 *	लडाख
५	३५	सासेर कांग्री १ / के२२		७,६७२	२५,१७१	सासेर काराकोरम पर्वतरांग	२,३०४	34°52′00″N 77°45′09″E / 34.86667°N 77.75250°E / 34.86667; 77.75250	लडाख
६	४८	मॅमोस्टोंग कांग्री / के३५		७,५१६	२४,६५९	रिमो काराकोरम पर्वतरांग	१,८०३	35°08′31″N 77°34′39″E / 35.14194°N 77.57750°E / 35.14194; 77.57750	लडाख
७	४९	सासेर कांग्री २ ई		7,513	24,649	सासेर काराकोरम पर्वतरांग	1,450	34°48′17″N 77°48′24″E / 34.80472°N 77.80667°E / 34.80472; 77.80667	लडाख
८	५१	सासेर कांग्री ३		७,४९५	२४,५९४	सासेर काराकोरम पर्वतरांग	८५०	34°50′44″N 77°47′06″E / 34.84556°N 77.78500°E / 34.84556; 77.78500	लडाख
९	५६	तेराम कांग्री १		7,462	24,482	सियाचीन काराकोरम पर्वतरांग	1,702	35°34′48″N 77°04′42″E / 35.58000°N 77.07833°E / 35.58000; 77.07833	लडाख
१०	५७	जोंगसोंग शिखर		7,462	24,482	कंचनजंगा, हिमालय	1,298	27°52′54″N 88°08′09″E / 27.88167°N 88.13583°E / 27.88167; 88.13583	सिक्कीम
११	६१	के १२		7,428	24,370	साल्तोरो काराकोरम पर्वतरांग	1,978	35°17′45″N 77°01′20″E / 35.29583°N 77.02222°E / 35.29583; 77.02222	लडाख
१२	६५	काब्रु एन		7,412	24,318	कंचनजंगा, हिमालय	७८०	27°38′02″N 88°07′00″E / 27.63389°N 88.11667°E / 27.63389; 88.11667	सिक्कीम
१३	६९	घेंट कांग्री		7,401	24,281	साल्तोरो काराकोरम पर्वतरांग	1,493	35°31′04″N 76°48′02″E / 35.51778°N 76.80056°E / 35.51778; 76.80056	लडाख
१४	७१	रीमो १		7,385	24,229	रीमो काराकोरम पर्वतरांग	1,438	35°21′18″N 77°22′08″E / 35.35500°N 77.36889°E / 35.35500; 77.36889	लडाख
१५	७३	तेराम कांग्री ३		7,382	24,219	सियाचीन, काराकोरम पर्वतरांग	५२०	35°35′59″N 77°02′53″E / 35.59972°N 77.04806°E / 35.59972; 77.04806	लडाख
१६	७६	कितट चूली		7,362	24,153	कंचनजंगा, हिमालय	1,168	27°47′16″N 88°11′43″E / 27.78778°N 88.19528°E / 27.78778; 88.19528	सिक्कीम
१७	९२	माना पर्वत		7,272	23,858	गढवाली हिमालय	७३०	30°52′50″N 79°36′55″E / 30.88056°N 79.61528°E / 30.88056; 79.61528	उत्तराखंड
१८	९६	अप्सरासस् कांग्री		७,२४५	२३,७७०	सियाचीन, काराकोरम पर्वतरांग	६३५	35°32′19″N 77°08′55″E / 35.53861°N 77.14861°E / 35.53861; 77.14861	लडाख
१९	९७	मुकुट पर्वत		७,२४२	२३,७६०	गढवाली हिमालय	८४०	30°56′57″N 79°34′12″E / 30.94917°N 79.57000°E / 30.94917; 79.57000	उत्तराखंड
२०	९८	रीमो ३		७,२३३	२३,७३०	रीमो काराकोरम पर्वतरांग	६१५	35°22′31″N 77°21′42″E / 35.37528°N 77.36167°E / 35.37528; 77.36167	लडाख
२१	१०८	सिंगी कांग्री	7,202	23,629	सियाचीन काराकोरम पर्वतरांग	790	35°35′59″N 76°59′01″E / 35.59972°N 76.98361°E / 35.59972; 76.98361	Ladakh
22		Hardeol	7,161	23,494	Kumaon Himalaya	1,291	30°34′N 80°01′E / 30.567°N 80.017°E / 30.567; 80.017	Uttarakhand
23		Chaukhamba I / Badrinath Peak	7,138	23,418	गढवाली हिमालय	1,594	30°44′53″N 79°17′19″E / 30.74806°N 79.28861°E / 30.74806; 79.28861	Uttarakhand
24		Nun-Kun	7,135	23,408	Zanskar Himalaya	2,404	33°59′N 76°01′E / 33.983°N 76.017°E / 33.983; 76.017	Ladakh
25		Pauhunri	7,128	23,385	Sikkim Himalaya	2,035	27°57′N 88°51′E / 27.950°N 88.850°E / 27.950; 88.850	Sikkim
26		Pathibhara / The Pyramid	7,123	23,369	Kangchenjunga Himalaya	900	27°49′N 88°10′E / 27.817°N 88.167°E / 27.817; 88.167	Sikkim
27		Trisul I	7,120	23,359	Kumaon Himalaya	1,616	30°18′57″N 79°46′36″E / 30.31583°N 79.77667°E / 30.31583; 79.77667	Uttarakhand
28		Satopanth	7,075^[१]	23,212	गढवाली हिमालय	1,250	30°50′45″N 79°12′48″E / 30.84583°N 79.21333°E / 30.84583; 79.21333	Uttarakhand
29		Tirsuli	7,074	23,209	गढवाली हिमालय	674	30°35′N 80°01′E / 30.583°N 80.017°E / 30.583; 80.017	Uttarakhand
30		Chong Kumdang Ri	7,071^[२]	23,199	रीमो काराकोरम पर्वतरांग	851	35°12′N 77°35′E / 35.200°N 77.583°E / 35.200; 77.583	Ladakh
31		Dunagiri	7,066	23,182	गढवाली हिमालय	1,346	30°30′55″N 79°51′56″E / 30.51528°N 79.86556°E / 30.51528; 79.86556	उत्तराखंड
३२		Kangto	7,060	23,163	Assam Himalaya	2,195	27°51′57″N 92°31′53″E / 27.86583°N 92.53139°E / 27.86583; 92.53139	अरुणाचल प्रदेश
३३		Nyegyi Kansang	7,047^[३]	23,120	Assam Himalaya	1,752	27°56′N 92°40′E / 27.933°N 92.667°E / 27.933; 92.667	Arunachal Pradesh
३४		पद्मनाभ	7,030^[२]	23,064	रीमो काराकोरम पर्वतरांग	870	35°26′N 77°11′E / 35.433°N 77.183°E / 35.433; 77.183	Ladakh
35		Shudu Tsempa	7,024^[४]	23,045	Sikkim Himalaya	524	27°56′N 88°52′E / 27.933°N 88.867°E / 27.933; 88.867	सिक्कीम
36		Chamshen कांग्री / Tughmo Zarpo	7,017	23,022	सासेर काराकोरम पर्वतरांग	657	34°53′N 77°48′E / 34.883°N 77.800°E / 34.883; 77.800	लडाख
37		Aq Tash	7,016^[५]	23,018	रीमो काराकोरम पर्वतरांग	1,176	35°05′N 77°38′E / 35.083°N 77.633°E / 35.083; 77.633	लडाख
३८		Chong Kumdang Ri II	7,004^[२]	22,979	रीमो काराकोरम पर्वतरांग	624	35°12′N 77°32′E / 35.200°N 77.533°E / 35.200; 77.533	लडाख
३९		ऋषी पहाड		6,992	22,940	कुमाऊं प्रांत, हिमालय	६२२	30°31′57″N 79°59′52″E / 30.53250°N 79.99778°E / 30.53250; 79.99778	उत्तराखंड
४०		थलय सागर		6,984	22,913	गढवाली हिमालय	1,004	30°51′36″N 78°59′45″E / 30.86000°N 78.99583°E / 30.86000; 78.99583	उत्तराखंड
४१		लक्ष्मी शिखर		6,983	22,910	रीमो काराकोरम पर्वतरांग	८००	35°27′N 77°10′E / 35.450°N 77.167°E / 35.450; 77.167	लडाख
४२		केदारनाथ पर्वत		6,968	22,769	गढवाली हिमालय	१,४००	30°47′50″N 79°04′03″E / 30.79722°N 79.06750°E / 30.79722; 79.06750	उत्तराखंड
४३		लांपो		6,965^[६]	22,851	सिक्कीम हिमालय	५६०	27°51′13″N 88°11′47″E / 27.85361°N 88.19639°E / 27.85361; 88.19639	सिक्कीम
४४		सरस्वती पर्वत १		6,940^[१]	22,769	गढवाली हिमालय	९००	30°01′N 79°30′E / 30.017°N 79.500°E / 30.017; 79.500	उत्तराखंड
४५		शाही कांग्री		६,९३४	२२,७४९	मध्य तिबेट पठार	१,६४४	35°10′N 77°50′E / 35.167°N 77.833°E / 35.167; 77.833	लडाख
४६		श्री कैलाश		६,९३२	२२,७४३	गढवाली हिमालय	१,०९२	31°01′03″N 79°10′39″E / 31.01750°N 79.17750°E / 31.01750; 79.17750	उत्तराखंड
४७		कलंका		६,९३१	२२,७३९	गढवाली हिमालय	८५०	30°30′8″N 79°56′20″E / 30.50222°N 79.93889°E / 30.50222; 79.93889	उत्तराखंड
४८		चोर्तेन न्यीमा री		६,९२७^[६]	२२,७२६	सिक्कीम हिमालय	८०७	27°57′00″N 88°10′42″E / 27.95000°N 88.17833°E / 27.95000; 88.17833	सिक्कीम
४९		सफ मिनल / पी ६९११		६,९११^[७]	२२,६७३	गढवाली हिमालय	५३१	30°31′N 79°58′E / 30.517°N 79.967°E / 30.517; 79.967	उत्तराखंड
५०		पंचाचुली २		६,९०४^[७]	२२,६५१	कुमाऊं प्रांत, हिमालय	१,६१४	30°13′N 80°26′E / 30.217°N 80.433°E / 30.217; 80.433	उत्तराखंड

तळटीप

↑ Hartemann & Hauptman 2005, pp. 233–244 is used as a reference for most peaks. Peaks not in the citation are referenced separately.
↑ The table below only lists the 100 summits with at least 500 m (1,640 ft) prominence. A few spectacular peaks such as Abi Gamin (prominence of 217m) and Gimmigela Chuli (prominence of 432m) are therefore not included in the table.
↑ Peakbagger is used as a reference for this column.

इतर महत्त्वपूर्ण पर्वत

पर्वत रांगा

हिमालय
काराकोरम
बरेल पर्वतरांगा
पूर्वांचल पर्वतरांगा
अरकान योमा
पश्चिम घाट
पूर्व घाट
विंध्यास
आरवली
सातपुडा

संदर्भग्रंथ

Bisht, Ramesh Chandra (2008), International Encyclopaedia Of Himalayas (5 Vols. Set), Mittal Publications, ISBN 978-81-8324-265-3
Hartemann, Frederic; Hauptman, Robert (2005), The Mountain Encyclopedia: An A to Z Compendium of Over 2,250 Terms, Concepts, Ideas, and People, Taylor Trade Publishing, ISBN 978-1-4617-0331-0
Kapadia, Harish (2010), Siachen Glacier: The Battle of Roses, Rupa & Company, ISBN 978-81-291-1687-1
Kapadia, Harish (1999), Across Peaks & Passes in Garhwal Himalaya, Indus Publishing, ISBN 978-81-7387-097-2
Kapadia, Harish (1999), Across Peaks & Passes in Ladakh, Zanskar & East Karakoram, Indus Publishing, ISBN 978-81-7387-100-9
Kapadia, Harish (1999), Across Peaks & Passes in Kumaun Himalaya, Indus Publishing, ISBN 978-81-7387-096-5
Kapadia, Harish (2001), Across Peaks & Passes in Darjeeling & Sikkim, Indus Publishing, ISBN 978-81-7387-126-9
World 7200-meter Peaks, peakbagger.com, 15 February 2015 रोजी पाहिले
Weare, Gary (2009), Trekking in the Indian Himalaya, Lonely Planet, ISBN 978-1-74059-768-5, 2015-08-17 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित, 2015-02-14 रोजी पाहिले

[1] Hartemann & Hauptman 2005, pp. 233–244 is used as a reference for most peaks. Peaks not in the citation are referenced separately.

[2] The table below only lists the 100 summits with at least 500 m (1,640 ft) prominence. A few spectacular peaks such as Abi Gamin (prominence of 217m) and Gimmigela Chuli (prominence of 432m) are therefore not included in the table.

[3] Peakbagger is used as a reference for this column.

[FOOTNOTEKapadia_(Garwhal)_1999-4] 1 2 Kapadia (Garwhal) 1999.

[FOOTNOTEKapadia2010-5] 1 2 3 Kapadia 2010.

[FOOTNOTEBisht2008-6] Bisht 2008.

[FOOTNOTEWeare2009-7] Weare 2009.

[FOOTNOTEKapadia_(Karakoram)_1999-8] Kapadia (Karakoram) 1999.

[FOOTNOTEKapadia_(Sikkim)_1999-9] 1 2 Kapadia (Sikkim) 1999.

[FOOTNOTEKapadia_(Kumaun)_1999-10] 1 2 Kapadia (Kumaun) 1999.

[a]

[b]

[c]

[१]

[२]

[३]

[४]

[५]

[६]

[७]

ब च सं भारतातील पर्वतरांगा
उत्तर भारत	हिमालय
ईशान्य भारत	नागा पर्वत गारो पर्वत खासी पर्वत
मध्य, पश्चिम व पूर्व भारत	अरवल्ली सातपुडा सह्याद्री विंध्य पूर्व घाट
दक्षिण भारत	अनामलाई तिरुमला निलगिरी बिलिगिरीरंगन सेर्वरायन