डेट्रॉईट

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
डेट्रॉईट
Detroit
अमेरिकामधील शहर

Detroitmontage2.jpg

Flag of Detroit, Michigan.svg
ध्वज
Detroit seal.jpg
चिन्ह
डेट्रॉईट is located in मिशिगन
डेट्रॉईट
डेट्रॉईट
डेट्रॉईटचे मिशिगनमधील स्थान
डेट्रॉईट is located in अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने
डेट्रॉईट
डेट्रॉईट
डेट्रॉईटचे अमेरिकामधील स्थान

गुणक: 42°19′53″N 83°02′45″W / 42.33139, -83.04583गुणक: 42°19′53″N 83°02′45″W / 42.33139, -83.04583

देश Flag of the United States अमेरिका
राज्य Flag of Michigan.svg मिशिगन
स्थापना वर्ष इ.स. १७०१
क्षेत्रफळ ३७०.४ चौ. किमी (१४३.० चौ. मैल)
समुद्रसपाटीपासुन उंची ६०० फूट (१८० मी)
लोकसंख्या  
  - शहर ७,१३,७७७
  - घनता १,९८५.३ /चौ. किमी (५,१४२ /चौ. मैल)
  - महानगर ४२,९६,२५०
प्रमाणवेळ यूटीसी - ५:००
DetroitMI.gov


डेट्रॉईट (इंग्लिश: Detroit; स्थानिक प्रचलित उच्चार : डीट्रॉइट) हे अमेरिकेच्या मिशिगन राज्यातील सर्वात मोठे शहर आहे. डेट्रॉईट शहर मिशिगनच्या आग्नेय भागातील वेन काउंटीमध्ये डेट्रॉईट नदीच्या काठावर वसले असून नदीच्या पलिकडील बाजूस कॅनडातील विंडसर हे शहर आहे.

डेट्रॉईट शहर येथील मोटारवाहन उद्योगासाठी जगप्रसिद्ध आहे. फोर्ड, जनरल मोटर्स तसेच क्रायस्लर ह्या जगप्रसिद्ध मोटार कंपन्यांची मुख्यालये डेट्रॉईट आणि त्याच्या उपनगरांत असल्याने हे शहर जगाची मोटारवाहन राजधानी (Automobile Capital of World) ह्या नावाने तसेच मोटर सिटीमोटाऊन ह्या टोपणनावांनीदेखील ओळखले जाते.[१][२]

२४ जुलै १७०१ रोजी अँतोइन दे ला मोथा कादिलाक ह्या फ्रेंच शोधकाने डेट्रॉईटची स्थापना केली. विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला हेन्री फोर्ड व इतर उद्योगपतींनी येथे मोटार कारखाने उघडले व अमेरिकन मोटार उद्योगाचे डेट्रॉईट हे सर्वात मोठे केंद्र बनले ज्यामुळे ह्या भागाचा झपाट्याने विकास झाला. प्रगतीच्या अत्युच्च शिखरावर असताना १९५०च्या दशकामध्ये डेट्रॉईट हे अमेरिकेतील पाचवे मोठे शहर होते. तेव्हापासून येथील मोटार उद्योगाची अधोगती, शहरातील रहिवाशांचे उपनगरांमध्ये स्थलांतर इत्यादी विविध कारणांमुळे डेट्रॉईट शहराची लोकसंख्या घटत आहे. २००० ते २०१० ह्या १० वर्षांदरम्यान डेट्रॉईटची लोकसंख्या २५ टक्के घसरली आहे.[३][४] आजच्या घडिला ७.१३ लाख लोकसंख्या असलेले डेट्रॉईट शहर अमेरिकेतील १८व्या क्रमांकाचे शहर आहे तर ४३ लाख वस्ती असलेले डेट्रॉईट महानगर क्षेत्र अमेरिकेत ११व्या स्थानावर आहे.

इतिहास[संपादन]

भूगोल[संपादन]

डेट्रॉईट शहर डेट्रॉईट नदीच्या काठावर वसले असून कॅनडा देशाच्या सीमेवरील ते सर्वात मोठे शहर आहे. शहर परिसराचे क्षेत्रफळ १४३.० चौरस मैल (३७० चौ. किमी) इतके असून त्यापैकी ४.२ चौरस मैल (११ चौ. किमी) एवढा भाग जलव्याप्त आहे.

हवामान[संपादन]

ग्रेट लेक्स परिसरात स्थित असल्यामुळे डेट्रॉईटचे हवामान दमट आहे. येथील हिवाळे अतिथंड तर उन्हाळे उष्ण व दमट असतात.

हवामान तपशील: डेट्रॉईट विमानतळ
महिना जानेवारी फेब्रुवारी मार्च एप्रिल मे जून जुलै ऑगस्ट सप्टेंबर ऑक्टोबर नोव्हेंबर डिसेंबर वर्ष
विक्रमी कमाल °फॅ (°से) style="background:#FF9831;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|67
(19.4)

style="background:#FF8C1A;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|70
(21.1)

style="background:#FF5E00;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|82
(27.8)

style="background:#FF4300;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|89
(31.7)

style="background:#FF2C00;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|95
(35)

style="background:#FF0A00;color:#FFFFFF; font-size:85%;text-align:center;

"|104
(40)

style="background:#FF0600;color:#FFFFFF; font-size:85%;text-align:center;

"|105
(40.6)

style="background:#FF0A00;color:#FFFFFF; font-size:85%;text-align:center;

"|104
(40)

style="background:#FF1900;color:#FFFFFF; font-size:85%;text-align:center;

"|100
(37.8)

style="background:#FF3800;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|92
(33.3)

style="background:#FF6200;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|81
(27.2)

style="background:#FF9021;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|69
(20.6)

style="background:#FFFFFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;
border-left-width:medium"|१०५
सरासरी कमाल °फॅ (°से) style="background:#E4E4FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|31.1
(−0.5)

style="background:#EEEEFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|34.4
(1.33)

style="background:#FFEBD7;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|45.2
(7.33)

style="background:#FFBB77;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|57.8
(14.33)

style="background:#FF8B18;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|70.2
(21.22)

style="background:#FF6A00;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|79.0
(26.11)

style="background:#FF5900;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|83.4
(28.56)

style="background:#FF6000;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|81.4
(27.44)

style="background:#FF7E00;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|73.7
(23.17)

style="background:#FFAE5D;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|61.2
(16.22)

style="background:#FFE1C3;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|47.8
(8.78)

style="background:#F2F2FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|35.9
(2.17)

style="background:#FFB872;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;
border-left-width:medium"|५८.४३
(१४.६८१)
सरासरी किमान °फॅ (°से) style="background:#BCBCFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|17.8
(−7.9)

style="background:#C2C2FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|20.0
(−6.7)

style="background:#DCDCFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|28.5
(−1.9)

style="background:#FAFAFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|38.4
(3.56)

style="background:#FFDBB7;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|49.4
(9.67)

style="background:#FFB66F;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|58.9
(14.94)

style="background:#FFA44A;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|63.6
(17.56)

style="background:#FFAA55;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|62.2
(16.78)

style="background:#FFC993;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|54.1
(12.28)

style="background:#FFF5EC;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|42.5
(5.83)

style="background:#EBEBFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|33.5
(0.83)

style="background:#CCCCFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|23.4
(−4.8)

style="background:#FFFBF7;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;
border-left-width:medium"|४१.०३
(५.०१४)
विक्रमी किमान °फॅ (°से) style="background:#4848FF;color:#FFFFFF; font-size:85%;text-align:center;

"|−21
(−29.4)

style="background:#4A4AFF;color:#FFFFFF; font-size:85%;text-align:center;

"|−20
(−28.9)

style="background:#7A7AFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|−4
(−20)

style="background:#9F9FFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|8
(−13.3)

style="background:#D5D5FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|26
(−3.3)

style="background:#F2F2FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|36
(2.2)

style="background:#FFF7EF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|42
(5.6)

style="background:#F8F8FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|38
(3.3)

style="background:#DDDDFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|29
(−1.7)

style="background:#BABAFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|17
(−8.3)

style="background:#8686FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|0
(−17.8)

style="background:#6565FF;color:#FFFFFF; font-size:85%;text-align:center;

"|−11
(−23.9)

style="background:#FFFFFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;
border-left-width:medium"|-२१
वर्षाव इंच (मिमी) 1.91
(48.5)
1.88
(47.8)
2.52
(64)
3.05
(77.5)
3.05
(77.5)
3.55
(90.2)
3.16
(80.3)
3.10
(78.7)
3.27
(83.1)
2.23
(56.6)
2.66
(67.6)
2.51
(63.8)
३२.८९
(८३५.४)
हिमवर्षा इंच (सेमी) 11.3
(28.7)
9.2
(23.4)
6.8
(17.3)
1.7
(4.3)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
.3
(0.8)
2.9
(7.4)
11.1
(28.2)
४३.३
(११०)
वर्षावाचे दिवस (≥ 0.01 in) style="background:#5959FF;color:#FFFFFF; font-size:85%;text-align:center;

"|13.4

style="background:#6666FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|11.3

style="background:#6262FF;color:#FFFFFF; font-size:85%;text-align:center;

"|12.7

style="background:#5E5EFF;color:#FFFFFF; font-size:85%;text-align:center;

"|12.6

style="background:#6F6FFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|11.6

style="background:#7E7EFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|10.1

style="background:#8888FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|9.6

style="background:#8989FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|9.5

style="background:#8080FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|9.9

style="background:#8686FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|9.8

style="background:#6262FF;color:#FFFFFF; font-size:85%;text-align:center;

"|12.3

style="background:#5353FF;color:#FFFFFF; font-size:85%;text-align:center;

"|13.9

style="background:#6F6FFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;
border-left-width:medium"|१३६.७
हिमवर्षेचे दिवस (≥ 0.1 in) style="background:#7878FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|10.9

style="background:#9494FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|7.9

style="background:#BBBBFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|5.5

style="background:#E4E4FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|2.1

style="background:#FFFFFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|0

style="background:#FFFFFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|0

style="background:#FFFFFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|0

style="background:#FFFFFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|0

style="background:#FFFFFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|0

style="background:#FBFBFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|.3

style="background:#D2D2FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|3.5

style="background:#8F8FFF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;

"|9.0

style="background:#D5D5FF;color:#000000; font-size:85%;text-align:center;
border-left-width:medium"|३९.२
सूर्यप्रकाश (तास) style="background:#B6B65F; font-size:85%;

"|120.9

style="background:#C4C408; font-size:85%;

"|138.4

style="background:#D4D400; font-size:85%;

"|186.0

style="background:#DCDC00; font-size:85%;

"|216.0

style="background:#E9E900; font-size:85%;

"|275.9

style="background:#F1F112; font-size:85%;

"|303.0

style="background:#F2F214; font-size:85%;

"|316.2

style="background:#EAEA01; font-size:85%;

"|282.1

style="background:#DFDF00; font-size:85%;

"|228.0

style="background:#D0D000; font-size:85%;

"|176.7

style="background:#B1B181; font-size:85%;

"|105.0

style="background:#9E9E9E; font-size:85%;

"|86.8

style="background:#D9D900; font-size:85%;
border-left-width:medium"|२,४३५.०
संदर्भ: HKO (sun, 1961–1990)[५]

जनसांख्यिकी[संपादन]

ऐतिहासिक लोकसंख्या
वर्ष लोक. ±%
इ.स. १८२० १,४२२
इ.स. १८३० २,२२२ +५६%
इ.स. १८४० ९,१०२ +३०९%
इ.स. १८५० २१,०१९ +१३०%
इ.स. १८६० ४५,६१९ +११७%
इ.स. १८७० ७९,५७७ +७४%
इ.स. १८८० १,१६,३४० +४६%
इ.स. १८९० २,०५,८७७ +७७%
इ.स. १९०० २,८५,७०४ +३८%
इ.स. १९१० ४,६५,७६६ +६३%
इ.स. १९२० ९,९३,६७८ +११३%
इ.स. १९३० १५,६८,६६२ +५७%
इ.स. १९४० १६,२३,४५२ +३%
इ.स. १९५० १८,४९,५६८ +१३%
इ.स. १९६० १६,७०,१४४ −९%
इ.स. १९७० १५,१४,०६३ −९%
इ.स. १९८० १२,०३,३६८ −२०%
इ.स. १९९० १०,२७,९७४ −१४%
इ.स. २००० ९,५१,२७० −७%
इ.स. २०१० ७,१३,७७७ −२५%

एकोणिसाव्या व विसाव्या शतकांदरम्यान झपाट्याने वाढणार्‍या डेट्रॉईटची लोकसंख्या १९५० साली सर्वाधिक होती व ते अमेरिकेमधील पाचवे मोठे शहर होते. तेव्हापासून अमेरिकेमधील इतर शहरांप्रमाणे येथील जनता देखिल शहरामधून बाहेर पडून उपनगरांमध्ये स्थायिक झाली आहे. त्याचबरोबर येथील मोटार उद्योगाची अधोगती होत असल्यामुळे अनेक लोक इतरत्र स्थानांतरित झाले आहेत. ह्यामुळे गेल्या ६० वर्षांदरम्यान डेट्रॉईटची लोकसंख्या मोठ्या प्रमाणावर घटली आहे. २०१० साली ७,१३,७७७ लोकसंख्या असलेल्या डेट्रॉईटमधील ८२.७ टक्के लोक आफ्रिकन अमेरिकन वंशाचे आहेत.

आजच्या घडिला डेट्रॉईट शहरामध्ये मोठ्या प्रमाणावर बेरोजगारी व दारिद्र्य आहे तर डेट्रॉईटची अनेक उपनगरे उच्चभ्रू व श्रीमंत आहेत.

अर्थव्यवस्था[संपादन]

वाहतूक[संपादन]

खेळ[संपादन]

खालील चार व्यावसायिक संघ डेट्रॉईट महानगरामध्ये स्थित आहेत. अमेरिकेमधील चारही मोठ्या खेळांमधील व्यावसायिक संघ असलेले डेट्रॉईट हे १२ पैकी एक शहर आहे.

संघ खेळ लीग स्थान स्थापना
डेट्रॉईट लायन्स अमेरिकन फुटबॉल नॅशनल फुटबॉल लीग फोर्ड फील्ड १९३०
डेट्रॉईट पिस्टन्स बास्केटबॉल द पॅलेस ऑफ ऑबर्न हील्स नॅशनल बास्केटबॉल असोसिएशन १९४१
डेट्रॉईट रेड विंग्ज आइस हॉकी नॅशनल हॉकी लीग जो लुईस अरेना १९२६
डेट्रॉईट टायगर्स बेसबॉल मेजर लीग बेसबॉल कोमेरिका पार्क १८९४

शहर रचना[संपादन]

डेट्रॉईट आंतरराष्ट्रीय नदीकाठ

डेट्रॉईटची काही उपनगरे[संपादन]

  1. डिअरबॉर्न
  2. लिव्होनिया
  3. वॉरन
  4. कँटन
  5. ट्रॉय
  6. फार्मिंग्टन हिल्स

बाह्य दुवे[संपादन]

Commons-logo.svg
विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:

संदर्भ[संपादन]