वारकरी संप्रदाय

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
हाती चिपळ्या आणि खांद्यावर वीणा व पताका घेतलेला वारकरी.

वारकरी संप्रदाय म्हणजे पंढरपूर येथील विठ्ठलाच्या वारीला जाणाऱ्या लोकांचा संप्रदाय. ही वारी आषाढ आणि कार्तिक महिन्यातील शुद्ध एकादश्यांना होते. संत ज्ञानेश्वर, संत एकनाथ, संत तुकाराम हे वारकरी संप्रदायातील महत्त्वाचे संत होत. वारकरी संप्रदायात लहान मोठा हा भेद नाही. तसेच नामजपाने पुण्य मिळते हा भाव आहे. एकादशी आणि इतर पवित्र दिवशी नित्यनेमाने पंढरपूरला जाणे म्हणजेच वारी होय. जो नियमित वारी करतो तो वारकरी. वारकरी जो धर्म पाळतात त्याला वारकरी धर्म असे म्हणतात. वारकरी धर्मालाच भागवत धर्म म्हटले जाते. पंढरीचा वास, चंद्रभागेस्नान, आणिक दर्शन विठोबाचे या इच्छेपोटी वारकरी वारी चुकवत नाहीत.

वारकऱ्यांच्या संस्था आणि संघटना[संपादन]

  • अखिल भारतीय वारकरी मंडळ
  • कर्नाटक वारकरी संस्था
  • कुंभमेळा वारकरी आखाडा परिषद
  • जागतिक वारकरी शिखर परिषद
  • तुकाराम महाराज पालखी सोहळा (संस्था)
  • दिंडी, वारकरी, फडकरी संघटना
  • देहू गाथा मंदिर (संस्था)
  • फडकरी-दिंडीकरी संघ
  • राष्ट्रीय वारकरी सेना
  • वारकरी संप्रदाय युवा मंच, महाराष्ट्र राज्य
  • वारकरी महामंडळ
  • ज्ञानेश्‍वर महाराज पालखी सोहळा - दिंडी समाज
  • ज्ञानेश्‍वर महाराज संस्थान
  • वारकरी प्रबोधन महासमिती

वारकरी कीर्तनकारांची यादी[संपादन]

१. बाबामहाराज सातारकर २. भगवान कृष्ण सानप, सातारा ३. चैतन्य महाराज देगलूरकर ४. बंडातात्या कऱ्हाडकर ५. रामकृष्णदास लहवीतकर ६. योगिराज महाराज पैठणकर ७. संदीपान महाराज हसेगावकर ८. पांडुरंग महाराज घुले ९. प्रकाश महाराज बोधले १०. अक्षय महाराज भोसले ११. निवृत्ती महाराज इंदुरीकर १२. भिमाजी नवले महाराज, झोळे(संगमनेर-अहमदनगर) १३. वासुदेव महाराज पाटील, आळंदी १४. नंदकिशोर महाराज कुबडे, लोणी टाकळी (अमरावती) १५. सदाशिव महाराज मोरे, साक्री(भुसावळ) १६. रविद्रसिंग महाराज राजपूत वडगाव(चाळीसगाव) १७. ह.भ.प. मठाधिपती ज्ञानेश्वर महाराज भांडे, वाल्मीकी मठ (सामदा) १९. ह.भ.प. मठाधिपती अनिलकुमार रामनाथ मारुती कारभारी बाळाबा पंढरीनाथ संभाजी शिंदे (ह.मु. रहिमपूर)

प्रमुख मठ[संपादन]

वारकरी संतांनी मठांच्या माध्यमातून सांस्कृतिक केंद्रे उभारून वारकरी संप्रदाय सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचविण्याचे काम केले आहे व आजही करीत आहेत. महाराष्ट्रातील असे काही प्रमुख मठ व त्यांची देवस्थान संस्थाने पुढीलप्रमाणे.

  • दादा महाराज चातुर्मासे मठ – रुक्मिणी पांडुरंग संस्थान, अणवे(जिल्हा जालना).
  • सखाराम महाराज अंमळनेरकर मठ – श्री सदगुरू सखाराम महाराज विठ्ठल-रुक्मिणी संस्थान, अंमळनेर(जि. जळगाव).
  • जयरामस्वामी वडगावकर मठ – जयराम स्वामी वडगावकर देवस्थान संस्थान, वडगाव(तालुका खटाव).
  • धुंडा महाराज देगलूरकर मठ – श्री गुंडा महाराज संस्थान, देगलूर(जि. नांदेड).
  • ज्ञानेश्वर महाराज औसेकर मठ – सदगुरू श्री वीरनाथ मल्लनाथ महाराज संस्थान, औसा(जि. लातूर)
  • सद्गुरू खंडोजी महाराज कुकुरमुंडा मठ – सद्गुरू खंडोजी महाराज कुकुरमुंडा संस्थान, कुकुरमुंडा(जि. सुरत-गुजरात).
  • जळगावकरांचा मठ – श्रीराम मंदिर संस्थान, जळगाव.
  • शंकर महाराज कंधारकर मठ – श्री साधू महाराज संस्थान, कंधार(जि. नांदेड).
  • श्रीक्षेत्र नारायणगड परंपरेचे मठ – श्रीक्षेत्र नारायणगड(जि. बीड)
  • श्री संत सखाराम महाराज (इलोरा मठ – श्री संत सखाराम महाराज संस्थान इलोरा(जि. बुलढाणा).
  • सद्गुरू किसनगिरी बाबा मठ – श्री दत्त संस्थान देवगड(जि. अहमदनगर)
  • श्री गजानन महाराज मठ – श्री गजानन महाराज संस्थान, शेगाव(जि. बुलढाणा).

संत गाडगे महाराज संप्रदायाचे मठ[संपादन]

  • श्री संत गयाबाई मनमाडकर मठ
  • संत कैकाडी महाराज मठ
  • श्री संत तनपुरे महाराज चारोधाम मठ
  • संत नामानंद महाराज मठ
  • भिमदास महाराज करांडे मठ
  • लक्ष्मण छंदू पडदुणे महाराज मठ
  • संत मीराबाई सूर्यवंशी (बेलगावकर) मठ
  • संत मीराबाई शिरकर मठ
  • संत रूपलाल महाराज मठ

इतर मठ[संपादन]

  • संत जैतुनबी उर्फ जयदास गुरू हनुमानदास महाराज मठ,
  • सद्गुरू झेंडुजी बेळीकर मठ,
  • सद्गुरू रामचंद्र यादव महाराज मठ,
  • श्री हरिहर महाराज ॐकारेश्वर मठ,
  • श्री संत तुकाविप्र महाराज मठ,
  • बनवसकर महाराज मठ,
  • भजनदास महाराज मठ
  • थोरला पंचमुखी मारुती मठ,
  • गोविंद महाराज चोपडेकर मठ,
  • लोहिया महाराज मठ
  • संतकवी दासगणू महाराज (स्मृतिमंदिर) मठ,
  • योगी हरहर महाराज मठ,
  • श्री स्वामी समर्थ मठ,
  • श्री कन्हेरकर बुवांचा मठ
  • श्री देहूकर मठ - महाद्वार, घोंगडे गल्ली व कालिका मंदिर चौक पंढरपूर
  • महिपती महाराज मठ संस्थान - चक्रीभजनाची परंपरा - उत्पात गल्ली, पंढरपूर
  • मनमाडकर धर्मशाळा

हे ही पहा[संपादन]

बाह्य दुवे[संपादन]


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.