वाघरी बोलीभाषा

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Wiktionary-logo-mr.png
Look up वाघरी बोलीभाषा in
Wiktionary, the free marathi dictionary.
वाघरी बोलीभाषा ह्या बोलीभाषेची शब्दसूची
विक्शनरी, या मुक्त शब्दकोशात पाहा/तपासा/अद्याप नसलेले शब्द/वाक्यांश जोडा अथवा सूची:मराठी बोलीभाषातील शब्द येथे मराठी बोलीभाषांची सामायिक शब्दसूची पहा

वाघरी (किंवा वाघडी, बागरी) नावाच्या अनेक बोलीभाषा आहेत. प्रामुख्याने या आदिवासींच्या भाषा आहेत. पाकिस्तानात सिंध प्रांतात, भारतातील पंजाब आणि हिमाचल प्रदेश, दक्षिण राजस्थान, गुजरात आणि तामिळनाडू या प्रांतांतील मुख्यत्वे पारधी-कोळीसदृश जमाती वाघरी नावाच्या बोलीभाषा बॊलतात. गुजराती लोक दात घासण्यासाठी वापरतात त्या दांतण नावाच्या काड्या विकण्याच्या निमित्ताने हे वाघरी लोक शहरांत दिसतात. यांची वाघरी बोलीभाषा मराठी-सिंधी-गुजराती यांचे मिश्रण आहे. वाघरी लोकांचा व्यवसाय शिकार करणे, मासे पकडणे आणि जंगलातील उत्पादने गोळा करणे हा असतो.

विदर्भ (महाराष्ट्र) मधील काही तालुक्यात वसलेल्या टाकणकार समाजाच्या बोली भाषेसही वाघरी बोली म्हणतात.या बोली भाषेवर राजस्थानी व गुजराती भाषांची छाप आहे.[ संदर्भ हवा ]


"शिकार वाघऱ्‍हांची" :-
शिकारीच्या वाघूळला मयटे म्हणतात, मासे पकडण्याच्या जाळ्याला जायू म्हनतात, "ससा" वाघरीमधे (दात्ती) च्या मयठ्याला लावलेल्या काळ्याना मराणी म्हणतात, (दात्ती) च्या मटणाच्या भागाला वेगवेगळी नावे आहेत. मुंडक्याला फासरू म्हणतात; कलेजी (लिव्हर-जठर)ला परमोरी म्हणतात; पायाच्या पंज्याना गोळो म्हणतात. हरिणाच्या जातीला वाघरी भाषेतील नावे : हरणाच्या मादीला बोळी, चिंकाऱ्याला काईट म्हणतात; तितर, बाटी पकडण्याला फांज, झापूल म्हणतात,

मालवे कुळा ची पूजा मुऱ्हा देवी जय वळेखण.. अष्टमी ची पुजा! आपण या पुजेला बेटी पुजा असे सुद्धा म्हणतो. हि पुजा दुर्गा अष्टमी म्हणजे दसऱ्‍याच्या अगोदर च्या दिवशी करतात, ही पुजा करत असताना सुरवातीस "पाळे" टाकणे. नंतर! नेहमी प्रमाने मावली ला शेँदूर लावून, आपल्या खुन्यात ही पुजा करतात. यामध्ये खिचडा आणि तेला तुपाच्या चपाती करतात. तंळागळे समोर पिठाची रांगोळी काढतात. आपल्या पुजेत ह्याला काटोक म्हणतात. प्रत्येक कुळाची माहिती घेतली असता! मला या पुजेत साम्य आले नाही. कारण यामधे थाता कमी जास्त आहे. म्हणून मी फक्त आमच्या येथे होणार्या पुजेची विधी सांगत आहे.. तशी पुजा सारखीच आहे फक्त थाता कमी जास्त आहे. त्यामधे २ कोऱ्‍या खिचडा, २ चोखे, १३ थाता, आणि १ पिंडा म्हणजे पिंडा सोडून एकून १७ थाता मांडतात.! मांडलेल्या या थातानवर भोग दिला जातो.. तेलाच्या चपार तेलाचा भोग आणि तुपाच्या चपाती वर तुपाचा भोग. प्रत्येक चपाती वर भोग देत वळागोञी "परसो" हा शब्द उच्चारीत असतो! हा भोग ३ वेळा द्यावा लागते, नंतर डावीकडून उजवीकडे१ पाणी भिरवतात व उजवीकडुन डावीकडे २ वेळा पाणी भिरवतात, उद अगरबत्ती लावून या पुजेचा विधी पुर्ण होतो.

वाघरी वाक्यांची उदाहरणे[संपादन]

वाघरी वाक्य मराठी अर्थ
म्हारी बोली वाघरी बोली माझी भाषा वाघरी
घना मोठा पावना आया मारां घरं खूप पाहुणे आले माझ्या घरी
बजारती सामान सुमान लावू लागसं आम्ना. बाजारातून सामान सुमान आणावे लागेल आज
बानं पुसीन कपडा लत्ता लावू लागसं बाबांना विचारून कपडे आणावे लागतील
सहो बा मोठा आईनू माहेर क्यानू होतू अहो बाबा, मोठ्या आईचे माहेर कुठे होते?
ते कये आपला घरं आवताबी नयी ते कधी आपल्या घरी येत नाहीत.
न्हानी आयीना भाई बी आवता नयी काकूचे भाऊ पण येत नाहीत
मी तिनो भत्रीजो अश्यापर मालूम नयी मनं मी तिचा पुतण्या असूनही मला माहीत नाही
मारो मामो तिवनां घरं जातोरसं माझे मामा त्यांच्या घरी जात असतात
पावनो बी तिवना घरं जातोरसं पाहुणेही त्यांच्या घरी जात असतात
ते आपला घर आवता नयी ते आपल्या घरी येत नाहीत.
पावना आया की तिवनं पुसीसं पाहुणे आले की त्यांना विचारीन
आमरा घरं समुनही आवता आमच्या घरी का नाही येत
आमहि तुम्हारा घरं आवनारा नही आम्हीपण तुमच्या घरी येणार नाही
हाम्ना इव्व जावू लागसं बाईना घरं आता बाईच्या घरी लग्नाला जावे लागेल .
आख्खाना आख्खा जासू बाईनात्या सगळेच्या सगळे जाऊ या बाईंच्या घरी
बाईनां देवरनां. उदाहरण
उदाहरण उदाहरण
उदाहरण उदाहरण

संदर्भ[संपादन]