आयझॅक न्यूटन

"न्यूटन" इथे पुनर्निर्देशित होतो. शब्दाच्या इतर उपयोगांसाठी पहा, न्यूटन (निःसंदिग्धीकरण).

सर आयझॅक न्यूटन
गॉडफ्री नेलर याने इ.स. १६८९ मध्ये रंगविलेले न्यूटनचे व्यक्तिचित्र
पूर्ण नाव	आयझॅक न्यूटन
जन्म	जानेवारी ४, इ.स. १६४३ वूल्सथॉर्प-बाय-कोल्स्टरवर्थ, लिंकनशायर, इंग्लंड
मृत्यू	मार्च ३१, इ.स. १७२७ केन्सिंग्टन, लंडन, इंग्लंड
निवासस्थान	इंग्लंड
नागरिकत्व	ब्रिटिश
राष्ट्रीयत्व	इंग्लिश
धर्म	ख्रिश्चन
कार्यक्षेत्र	भौतिकशास्त्रज्ञ, गणितज्ञ, खगोलशास्त्रज्ञ
कार्यसंस्था	केंब्रिज विद्यापीठ
प्रशिक्षण	ट्रिनिटी कॉलेज, केंब्रिज विद्यापीठ
ख्याती	गुरुत्वाकर्षण, न्यूटनचे यामिक (न्यूटोनियन मेकॅनिक्स), कॅल्क्युलस, प्रकाशविज्ञान (ऑप्टिक्स)
आई	हन्ना आयास्कॉफ

सर आयझॅक न्यूटन (एफ.आर.एस्.) (४ जानेवारी १६४३ - ३१ मार्च १७२७) हे एक थोर इंग्रज भौतिकशास्त्रज्ञ, गणितज्ञ व तत्त्वज्ञ होते. त्यांनी वैश्विक गुरुत्वाकर्षणाचा सिद्धांत मांडून केप्लर चे नियम सिद्ध केले.

गतिकीमध्ये त्यांनी न्यूटनचे तीन गतीचे नियम मांडले. त्यांनी परावर्ती दुर्बीण बनवली, व प्रकाशाचे मूलभूत रंगात विघटन करून दाखविले.

गणितामध्ये त्यांनी ग्यॉटफ्रीड लिब्नित्झ याच्याबरोबर कलन ही गणितशाखा विकसीत केली.

बालपण

सर आयझॅक न्यूटन जानेवारी ४, इ.स. १६४३ रोजी इंग्लंडमधील लिंकनशायर काउंटीच्या वूलस्थॉर्प या गावात जन्मले. आयझॅक न्यूटनचे वडील वारल्यानंतर त्यांच्या आईने दुसरे लग्न केल्यामुळे आयझॅक त्याच्या आजीजवळ राहिले. वयाच्या १२ वर्षांपर्यंत आयझॅक जेमतेम दोन वर्षे शाळेत होते. त्यांना गणिताची आवड उत्पन्न होऊ लागली होती. तेवढ्यात त्यांचे सावत्र वडील स्मिथ वारले. आपल्या नूतन बाळाला घेऊन आयझॅकची आई हाना लिंकनशायरला परत आली. तिने आयझॅकला शाळेतून काढून शेताच्या कामाला लावले. एक दिवस दुपारी आयझॅक दमूनभागून झाडाच्या सावलीत बसले होते. मंद वारा वाहत होता. आयझॅकची तीक्ष्ण बुद्धी त्यांना स्वस्थ बसू देत नव्हती. आयझॅकना वाटले, आपण वार्‍याचा वेग मोजावा. त्यांच्याजवळ वेग मोजायला काही साधन नव्हते. आयझॅकने एकदा वार्‍याच्या दिशेने उडी मारली. जिथे उडी पडली तिथे एक दगड ठेवला. मग जरा वेळाने वार्‍याच्या उलट दिशेने उडी मारली व त्या उडीच्या जागी दगड ठेवला. या दोन दगडांतील अंतर एका दोरीच्या साह्याने आयझॅक मोजत असताना त्यांचे मामा, विल्यम आयस्कॉफ शेतावर आले. विल्यम आयस्कॉफ केंब्रीजमध्ये ट्रिनिटी कॉलेजमध्ये व्यवस्थापक होते. त्यांनी विचारले, "हे तू काय करतोस?"

आयझॅक म्हणाले, "मी वार्‍याचा वेग मोजतो आहे". या उत्तराने मामा अवाक झाले. त्यांना आयझॅकची तीव्र असामान्य बुद्धी कळली. घरी जाऊन त्यांनी हानाला आयझॅकला शाळेत घालायला सांगितले. १६६१ मध्ये आयझॅक ट्रिनिटी कॉलेजमध्ये दाखल झाले. त्यांचा गुरुत्वाकर्षणाचा शोध सर्वांनाच माहीत आहे. १६६८ मध्ये त्यांनी ६ इंच लांब, एक इंच रुंद दुर्बीण शोधून काढली. आजही लंडन म्युझियममध्ये ही दुर्बीण आहे. मार्च ३१, इ.स. १७२७ ला त्यांचा मृत्यू झाला.

न्यूटनचे गती-नियम

प्रथम नियम

कोणतीही स्थिर अथवा स्थिर गतीतील वस्तु बाह्य बला शिवाय आपल्याच मूळ स्थितीत राहते.

द्वितीय नियम

कोणत्याही वस्तुच्या संवेगाच्या बदलाचा दर हा त्या वस्तूवरील बलाच्या प्रमाणात असतो.

तृतीय नियम

कोणत्याही वस्तूवरील क्रिया व प्रतिक्रिया समान व विरुद्ध दिशेने असतात.

आयझॅक न्यूटन यांची सही

newton gravitation

न्यूटनचे सफरचंद

अशी कथा सांगितली जाते की न्यूटनना गुरुत्वाकर्षणाचा सिद्धांत सफरचंदाच्या झाडाखाली बसले असताना डोक्यावर सफरचंद पडल्याने सुचला. ज्या विशिष्ट झाडाखाली हा किस्सा झाल्याचे मानले जाते, त्या झाडाचे आज जगभर अनेक वंशज उपलब्ध आहेत. असेच एक वंशज झाड पुणे येथील आयुका या संस्थेत बघायला मिळते.

"न्यूटनचे" सफरचंद

विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत: आयझॅक न्यूटन