समुद्रगुप्त

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

समुद्रगुप्त ( इस. ३३५ ते ३८०) हा गुप्त साम्राज्याचा प्रभावी सम्राट व भारताच्या इतिहासातील महान सेनानी होता. इतिहासकार यांना भारताचा नेपोलियन मानतात.[१]. समुद्रगुप्त हे नाव त्याने पार पाडलेल्या लष्करी मोहिंमामुळे पडले होते व त्याने गुप्त साम्राज्याच्या सीमा तत्कालीन भारताच्या सागरापर्यंत नेउन गेला होता. समुद्रगुप्तला अनेक जेष्ठ बंधू असले तरी समुद्रगुप्तची सम्राट बनण्याची पात्रता इतरांपेक्षा जास्त होती म्हणून चंद्रगुप्त पहिल्यानंतर समुद्रगुप्त सम्राट बनला.

समुद्रगुप्त बद्दल माहिती अलाहाबाद मधील शिलास्तंभांवरुन मिळते जे त्याच्या कार्यकालात उभारले होते. त्यात समुद्रगुप्तच्या विविध मोहिंमांचा दाखला आहे. हे शिलालेख तत्कालीन भारताची राजकिय स्थिती दर्शावतात, कारण विविध राजा, राज्ये व त्यात सहवास करणाऱ्या लोकांचा त्यात उल्लेख आहे.


समुद्रगुप्ताचा साम्राज्यविस्तार[संपादन]

समुद्रगुप्ताने आपले अधिराज्य 5 क्षेत्रांमध्ये गाजविले होते.1) उत्तरेला हिमालय- नेपाळ पर्यन्त, 2) दक्षिणेला कांचीपुरम पर्यन्त,3) पूर्वेला ब्रह्मपुत्रा नदी- आसाम, बंगाल पर्यन्त 4) पश्चिमेला रावी नदी- पंजाब पर्यन्त, 5) आणि मध्य भागात मध्य भारत ते विंध्य पर्यन्त..

   समद्रगुप्त हे सर्व आपल्या लष्करी शक्तीची मर्यादा दाखवून देण्यासाठी करत असे.रावी नदी- पंजाब पर्यन्त,

अश्वमेध यज्ञाचा कर्ता[संपादन]

वैदिक धर्माचा आश्रयदाता[संपादन]

तो वैदिक धर्माचा आश्रयदाता होता.

महान योद्धा[संपादन]

उत्कृष्ट प्रशासक[संपादन]

साहित्य व कलाप्रेमी सम्राट[संपादन]

मागील
चंद्रगुप्त पहिला
गुप्त सम्राट
३३५ - ३८०
पुढील
चंद्रगुप्त दुसरा
  1. ^ Smith V.A. Early History of India. 4th Ed. Oxford, 1924.