समुद्रगुप्त

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

समुद्रगुप्त ( इस. ३३५ ते ३८०) हा गुप्त साम्राज्याचा प्रभावी सम्राट व भारताच्या इतिहासातील महान सेनानी होता. समुद्रगुप्त हे नाव त्याने पार पाडलेल्या लष्करी मोहिमांमुळे पडले होते व त्याने गुप्त साम्राज्याच्या सीमा तत्कालीन भारताच्या सागरापर्यंत नेऊन ठेवल्या होत्या. समुद्रगुप्ताला अनेक ज्येष्ठ बंधू असले तरी समुद्रगुप्ताची सम्राट बनण्याची पात्रता इतरांपेक्षा जास्त होती, म्हणून पहिल्या चंद्रगुप्तानंतर समुद्रगुप्त सम्राट बनला.

समुद्रगुप्ताबद्दल माहिती अलाहाबाद मधील शिलास्तंभांवरुन मिळते. हे स्तंभ त्याच्या कार्यकालात उभारले होते. त्यात समुद्रगुप्ताच्या विविध मोहिमांचा दाखला आहे. हे शिलालेख तत्कालीन भारताची राजकीय स्थिती दर्शवतात, कारण विविध राजे, राज्ये व त्यात राहणाऱ्या लोकांचा त्यांत उल्लेख आहे. समुद्रगुप्ताची विविध प्रकारची नाणी आहेत. त्यांवर परशू ,गरुड ,धनुर्धर, अश्वमेध,व्याघ्रहनन, वीणावादन इत्यादि चित्रे आहेत. व्याघ्रहनन या प्रकारच्या नाण्यावर समुद्रगुप्त: हे नाव कोरलेले आहे......

समुद्रगुप्ताचा साम्राज्यविस्तार[संपादन]

समुद्रगुप्ताने आपले अधिराज्य पाच क्षेत्रांमध्ये गाजविले होते.१) उत्तरेला हिमालय- नेपाळपर्यंत, २) दक्षिणेला कांचीपुरमपर्यंत, ३) पूर्वेला ब्रह्मपुत्रा नदी- आसाम, बंगालपर्यंत ४) पश्चिमेला रावी नदी- पंजाबपर्यंत, ५) आणि मध्य भागात, मध्य भारत ते विंध्यपर्यंत..

समद्रगुप्त हे सर्व आपल्या लष्करी शक्तीची मर्यादा दाखवून देण्यासाठी करत असे. रावी नदी- पंजाबपर्यंत,

अश्वमेध यज्ञाचा कर्ता[संपादन]

वैदिक धर्माचा आश्रयदाता[संपादन]

तो वैदिक धर्माचा आश्रयदाता होता.

महान योद्धा[संपादन]

उत्कृष्ट प्रशासक[संपादन]

साहित्य व कलाप्रेमी सम्राट[संपादन]

मागील
चंद्रगुप्त पहिला
गुप्त सम्राट
३३५ - ३८०
पुढील
चंद्रगुप्त दुसरा