मराठी भाषा विभाग, महाराष्ट्र शासन

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
(मराठी भाषा विभाग (महाराष्ट्र शासन) या पानावरून पुनर्निर्देशित)
Jump to navigation Jump to search
Disambig-dark.svg

 मराठी विकिपीडिया नविन[संपादन]

आज दि. १२ जानेवारी २०१८ रोजी विधानभवनात वार्ताहर कक्षात मराठी विकिपीडिया प्रशिक्षण कार्यशाळा  मराठी भाषा पंधरवड्यानिमित्त आयोजित करण्यात आली आहे. मंत्रालयीन विभागातील ४० अधिकारी / कर्मचारी प्रशिक्षणास उपस्थित आहेत. प्रशिक्षणामुळे मराठी विकिपीडियावरील माहितीत नक्कीच भर पडेल.

मराठी भाषा विभाग हा महाराष्ट्र राज्य शासन अंतर्गत कार्यरत विभाग आहे. मराठी भाषेशी संबंधित विषय तसेच मराठी भाषा विषयक कामकाज पाहणारे भाषा संचालनालय, राज्य मराठी विकास संस्था, महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळमहाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ मराठी विषयक कार्यालये/संस्था/मंडळ इत्यादींचे प्रशासकीय नियंत्रण मराठी भाषा विभागाच्या मार्फत होते.

विभाग रचना[संपादन]

मंत्री ( मराठी भाषा ) हे मराठी भाषा विभागाचे प्रभारी मंत्री असतात. विभागासाठी सचिव (मराठी भाषा) हे वरिष्ठ प्रशासकीय अधिकारी असतात. या प्रशासकीय अधिकाऱ्यांकडे वर्ग-1 चे 5 अधिकारी व वर्ग-2 चे 8 अधिकारी असतात, एकूण 8 कार्यासनांमध्ये या विभागाकडील सर्व विषयांची विभागणी असते.[१]

अंतर्गत विभाग[संपादन]

  • मराठी भाषा विभाग
  • भाषा संचालनालय
  • महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ
  • राज्य मराठी विकास संस्था
  • महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ

पार्श्वभूमी[संपादन]

मराठी भाषेच्या सर्वांगीण विकासाच्या दृष्टीकोनातून महाराष्ट्र राज्याच्या सुवर्ण महोत्सवी वर्षामध्ये "मराठी भाषा विभाग" असा स्वतंत्र प्रशासकीय विभाग स्थापन करण्याचा निर्णय दि.24 जून, 2010च्या मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत घेण्यात आला. नव्याने निर्माण करण्यात आलेल्या विभागामध्ये महाराष्ट्र शासन कार्यनियमावलीच्या अनुसूचीमधील सामान्य प्रशासन‍ विभाग, पर्यटन व सांस्कृतिक कार्य विभाग आणि शालेय शिक्षण व क्रीडा विभाग यांच्या अखत्यारितील मराठी भाषेशी संबंधित विषय तसेच मराठी भाषा विषयक कामकाज पाहणारे भाषा संचालनालय, राज्य मराठी विकास संस्था, महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ व महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ इ.कार्यालये/संस्था/मंडळ मराठी भाषा विभागाच्या प्रशासकीय नियंत्रणाखाली वर्ग करण्यास मान्यता देण्यात आली आहे.[२]

कार्य[संपादन]

१) मराठी भाषा विभागाशी (खुद्द)संबंधित तसेच मराठी भाषेच्या विकासासंबंधी शासनस्तरावरील सर्व कामे. 


२) भाषा संचालनालय व त्यांच्याशी संबंधित शासनस्तरावरील सर्व कामकाजाचे संनियंत्रण व समन्वय. 

३) राज्य मराठी विकास संस्था व त्यांच्याशी संबंधित शासनस्तरावरील सर्व कामकाजाचे संनियंत्रण व समन्वय. 

४) महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ व त्यांच्याशी संबंधित शासनस्तरावरील सर्व कामकाजाचे संनियंत्रण व समन्वय.

५) महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ व त्यांच्याशी संबंधित शासनस्तरावरील सर्व कामकाजाचे संनियंत्रण व समन्वय. 

६) पाठयपुस्तके सोडून मराठी भाषा, मराठी साहित्य, मराठी संस्कृती, मराठी कला या सर्व विषयांशी संबंधित उत्तम पुस्तकांना उत्तेजन देण्याकरिता पुस्तक निवड करणेबाबत. (पुस्तक निवड समिती) व अनुषंगिक बाबी.  "७) मराठी भाषा विकासासाठी धोरण ठरविणे."

शक्ती प्रदत्त समिती[संपादन]

नवनिर्मित मराठी भाषा विभाग लवकर कार्यान्वित होण्याच्या दृष्टीने मा.मुख्य सचिव यांच्या अध्यक्षतेखाली शक्ती प्रदत्त समिती स्थापन करण्यात आली आहे.[३] सदर समितीची कार्यकक्षा खालीलप्रमाणे आहे. 

1. नवीन मराठी भाषा विभागामध्ये इतर संबंधित विभागातील कर्मचारीवृंद वर्ग करणे व आवश्यकतेनुसार नवीन पदे निर्माण करणे. 

2. नवीन विभागासाठी जागा, साधन सामग्री व इतर सोयी सुविधा उपलब्ध करुन देणे. 

3. सचिवांसाठी मंत्रालयात जागा उपलब्ध करुन देणे व वाहन खरेदी करण्यास मंजुरी देणे. 

पद मंजुरी[संपादन]

मराठी भाषा विभागात अन्य विभागातील वर्ग होणारे विषय विचारात घेऊन विभागासाठी समितीने प्रथम 35 पदांना मंजुरी दिली. याबाबतचा शासन निर्णय सा.प्र.विभाग दि.३१ जानेवारी, २०११ रोजी निर्गमित करण्यात आला. तसेच दिनांक ६.९.२०११ रोजी सचिव कार्यालयासाठी ४ व विभागासाठी ६ अशा १० अतिरिक्त पदांना मंजुरी देण्यात आली. याबाबतचा शासन निर्णय दिनांक ४ ऑक्टोबर, २०११ रोजी निर्गमित करण्यात आला. तसेच वाढीव कामकाज विचारात घेऊन आणखी अतिरिक्त ८ पदांना मंजुरी देण्यात आली असून त्याबाबत शा. नि. दि. २७/४/२०१२ रोजी निर्गमित करण्यात आला. अशा प्रकारे एकूण ५३ मंजूर पदांपैकी 40 पदे भरण्यात आलेली असून उर्वरित पदे भरण्याची कार्यवाही सुरु आहे. मराठी भाषा विभागात वर्ग करण्यात आलेले विषय व मंजूर कर्मचारीवृंद विचारात घेऊन शासन निर्णय दिनांक ६ मे, २०११ दि. १४/११/२०११ व दि. २/५/२०१२ अन्वये विभागातील कामकाजासाठी ८ कार्यासने निर्माण करण्यात आली व कर्मचारीवृंदाचे वाटप करण्यात आले आहे. विभागासाठी नवीन प्रशासन भवनाच्या ८ व्या मजल्यावरील २४०० चौ.फू.च्या जागेचे वाटप माहे जुलै, २०११ मध्ये करण्यात आले असून, विभागाचे कामकाज सुरु झाले आहे.

पुरस्कार[संपादन]

स्व.यशवंतराव चव्हाण राज्य वाङ्मय पुरस्कार[संपादन]

या योजनेअंतर्गत महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ अ) प्रौढ वाङमय विभागात २२ वाङ्मय पुरस्कार ब) बालवाङ्मय विभागात ६ पुरस्कार क) प्रथम प्रकाशन विभागात ६ पुरस्कार व ड) सरफोजीराजे भोसले बृहन्महाराष्ट्र पुरस्कार १ असे एकूण ३५ राज्य वाङ्मय पुरस्कार लेखकांना प्रदान करते.

विंदा करंदीकर जीवन गौरव पुरस्कार[संपादन]

अ.

क्र

वर्ष विंदा करंदीकर जीवन गौरव पुरस्कार जाहीर

करण्यात आलेल्या साहित्यिकांची नांव

२०१० श्रीमती विजया राजाध्यक्ष
२०११ श्री.के.ज.पुरोहित
२०१२ श्री.ना.धो.महानोर
२०१३ श्री.वसंत आबाजी डहाके
२०१४ श्री.द.मा.मिरासदार
२०१५ प्रा.रा.ग.जाधव
२०१६ श्री.मारुती चितमपल्ली

श्री.पु.भागवत पुरस्कार[संपादन]


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.

मराठी भाषेतील उत्कृष्ट प्रकाशकास २००८ पासून हा पुरस्कार देण्यात येतो. वर्ष २०१६ चा श्री.पु.भागवत स्मृती उत्कृष्ट पुरस्कार भारतीय विचार साधना, पुणे यांना जाहीर.


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.

अधिकृत संकेतस्थळ[संपादन]


हे सुद्धा पहा[संपादन]

संदर्भ[संपादन]

  1. ^ https://marathibhasha.maharashtra.gov.in/Site/Information/Prastavana.aspx
  2. ^ सदर निर्णयास अनुलक्षून स्वतंत्र मराठी भाषा विभागाच्या स्थापनेबाबत आदेश शासन निर्णय, सा.प्र.विभाग क्र.मभावा-210/458/प्र.क्र.95(भाग-2)/20-ब, दि.22 जुलै, 2010 अन्वये निर्गमित करण्यात आले असून याबाबतची अधिसूचना दि.29 नोव्हेंबर, 2010 रोजी निर्गमित करण्यात आली आहे.
  3. ^ शासन निर्णय सा.प्र.वि.क्र.शप्रस-2010/प्र.क्र.116/20-ब, दि.14 जुलै, 2010 व दि.10 ऑगस्ट, 2010 अन्वये