पद्मश्री पुरस्कार
| पद्मश्री | ||
 | ||
| पुरस्कार माहिती | ||
|---|---|---|
| प्रकार | नागरी | |
| वर्ग | सामान्य | |
| स्थापित | १९५४ | |
| प्रथम पुरस्कार वर्ष | १९५४ | |
| अंतिम पुरस्कार वर्ष | २०२० | |
| एकूण सन्मानित | २९१३ | |
| सन्मानकर्ते |  भारत सरकार | |
| रिबन |  | |
| पुरस्कार क्रम | ||
| भारतरत्न ← पद्मविभूषण ← पद्मभूषण ← पद्मश्री → नाही | ||
पद्मश्री हा भारतरत्न, पद्मविभूषण आणि पद्मभूषण यांनंतर भारतीय प्रजासत्ताकाचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे. २ जानेवारी १९५४ रोजी स्थापित करण्यात आलेला हा पुरस्कार "कला, शिक्षण, उद्योग, साहित्य, विज्ञान, अभिनय, औषधोपचार, समाजसेवा आणि सार्वजनिक घडामोडींसह विविध क्षेत्रांतील उल्लेखनीय योगदानासाठी" प्रदान केला जातो. हा पुरस्कार भारत सरकारकडून दरवर्षी भारताच्या प्रजासत्ताक दिनी दिला जातो.[१]
इतिहास
[संपादन]
कला, शिक्षण, उद्योग, साहित्य, विज्ञान, अभिनय, औषधोपचार, समाजसेवा आणि सार्वजनिक घडामोडींसह विविध क्षेत्रांतील त्यांच्या उल्लेखनीय योगदानाची दखल घेऊन भारतीय नागरिकांना सन्मानित करण्यासाठी १९५४ मध्ये पद्म पुरस्कारांची स्थापना करण्यात आली. हे पुरस्कार अशा काही नामवंत व्यक्तींना देखील देण्यात आले आहेत ज्या भारताच्या नागरिक नव्हत्या, परंतु त्यांनी भारतासाठी विविध प्रकारे योगदान दिले होते. निवडीच्या निकषांवर काही वर्तुळातून टीका झाली आहे, असा दावा केला जातो की विशिष्ट व्यक्तींची बाजू घेण्यासाठी अनेक अत्यंत पात्र कलाकारांना वगळण्यात आले आहे.[२][३] भारताने आता सामान्य नागरिकांसाठी वार्षिक नागरी "पद्म" पुरस्कारांसाठी नामांकनाची शिफारस करण्यासाठी एक ऑनलाइन नामांकन व्यासपीठ तयार केले आहे.[४] याच्या दर्शनी भागावर, संस्कृतमध्ये कमळ असा अर्थ असलेला "पद्म" आणि 'श्री' किंवा 'श्रीमती' याच्याशी समकक्ष संस्कृत-व्युत्पन्न मानद संबोधन असलेला "श्री" (म्हणजेच, "बहरलेले उदात्त व्यक्तिमत्व"), हे शब्द कमळाच्या फुलाच्या वर आणि खाली देवनागरीमध्ये कोरलेले आहेत. दोन्ही बाजूंकडील भौमितिक नक्षी चकाकी दिलेल्या कांस्य धातूमध्ये आहे. सर्व नक्षीकाम पांढऱ्या सोन्यात आहे. As of 2025[अद्यतन करा] नुसार, ३४४८ व्यक्तींना हा पुरस्कार मिळाला आहे. २०२५ मध्ये, ११३ व्यक्तींना पद्मश्री प्रदान करण्यात आला.[५]
विजेते
[संपादन]| कालखंड | विजेते |
| १९५४-१९५९ | पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९५४-१९५९ |
| १९६०-१९६९ | पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९६०-१९६९ |
| १९७०-१९७९ | पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९७०-१९७९ |
| १९८०-१९८९ | पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९८०-१९८९ |
| १९९०-१९९९ | पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९९०-१९९९ |
| २०००-२००९ | पद्मश्री पुरस्कार विजेते २०००-२००९ |
| २०१०-२०१९ | पद्मश्री पुरस्कार विजेते २०१०-२०१९ |
| २०२०-२०२९ | पद्मश्री पुरस्कार विजेते २०२०-२०२९ |
| नागरी |
|  | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सैनिकी |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
- ↑ "Padma award's schema" (PDF). Ministry of Home Affairs. 13 August 2014 रोजी पाहिले.
- ↑ "Padma's Easy Slim Zone | Vrinda Gopinath". Outlookindia.com. 10 July 2013 रोजी पाहिले.
- ↑ "Advani backs Merchant on Padma awards selection criticism". The Times of India. 3 February 2010. 1 November 2017 रोजी पाहिले.
- ↑ "Padma Awards Online Nomination". padmaawards.gov.in. 16 September 2018 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 28 April 2018 रोजी पाहिले.
- ↑ "Padma Awards 2025" (PDF). www.mha.gov.in. 25 Jan 2025. 25 January 2025 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित (PDF). 2025-02-08 रोजी पाहिले.