जनकल्याण समिती

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

जनकल्याण समिती ही राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाद्वारे चालविलेली जनसेवा संस्था आहे. ही संस्था दुष्काळ निवारणासाठी महाराष्ट्रात कार्य करते.

इतिहास[संपादन]

१९७२ च्या दुष्काळात रा.स्व. संघाच्या वतीने दुष्काळ विमोचन समिती या नावाने प्रथम जन कल्याण व मदतीचे काम करण्यात आले. त्यानंतर जनकल्याण समितीच्या कामाची सुरुवात झाली.

कार्याचे स्वरूप[संपादन]

  • आदिवासींच्या जीवनात आरोग्य - ग्राम आरोग्य रक्षक प्रकल्प
  • विकलांग कल्याण - बहुविकलांग मुलांसाठी लातूर शहरात विशेष शाळा
  • अल्पसंख्यक समुदाय पढो परदेश योजना
  • जनकल्याण समाजोन्नती अन्याय, भ्रष्टाचार निवारण समिती - कल्याण येथे कार्यरत
  • जनकल्याण समितीच्या सहकार्यातून जलयुक्त शिवारची कामे
  • महाराष्ट्रात पूर्वोत्तर राज्यातील मुलींचे असे १४ ठिकाणी शैक्षणिक प्रकल्प

दुष्काळ[संपादन]

  • दुष्काळ निवारण जलसंधारण कामे
  • शाश्वत जलस्रोत विकास कार्यक्रम

दुष्काळ निवारणाच्या कामासाठी केवळ भारतीय शासकीय यंत्रणेवर अवलंबून न राहता गावकऱ्यांच्या मदतीने गावागावांमध्ये काही ना काही कामे केली पाहिजेत, या विचाराने जनकल्याण समितीने दुष्काळ निवारणाची विस्तृत योजना २०१५ मध्ये तयार केली होती. दुष्काळग्रस्त गावांमध्ये आवश्यकतेनुसार जलसंधारणाची कामे, पशुधन वाचवण्यासाठी चारा वाटप, चारा डेपो, जनावरांच्या छावण्या, मागेल त्या गावाला पाण्याची टाकी आणि टँकरद्वारे पाणीपुरवठा अशा स्वरूपाची कामे जनकल्याण समितीने निश्चित केली होती. याश्ािवाय आवश्यकतेनुसार दुष्काळग्रस्त भागातील विद्यार्थ्यांसाठी अन्नपुर्णा योजना, पशुपक्ष्यांसाठी पाण्याची व्यवस्था अशीही कामे समितीच्या कार्यकर्त्यांकडून करण्यात आली.

२०१५ व २०१६ मधील कार्य[संपादन]

जनकल्याण समितीचे कार्य सद्य काळात दुष्काळ पिडीत भागात जास्त चालले. लातूर, (रेणा व मांजरा नदी पुनरुज्जीवन) बीड (तलवाडा तलावातील गाळ काढण्याचे काम), धाराशिव (उस्मानाबाद), संभाजीनगर (औरंगाबाद), परभणी, जालना, सोलापूर, सातारा, नगर, नाशिक आणि पुणे या अकरा जिल्ह्यांतील ३२५ गावांमध्ये समितीने विविध स्वरूपाची कामे केली. जनकल्याण समितीचे २०१६ मधील कार्य पुढील प्रमाणे

  • समितीच्या कामांचा ११ जिल्ह्यांतील ३२५ गावांना लाभ
  • जलसंधारणाची कामे १० जिल्ह्यांतील ३० गावांमध्ये
  • आठ जिल्ह्यांतील २७ गावांमध्ये चारा वितरण केंद्र
  • ५२ गावांमध्ये टँकरद्वारे पाणीपुरवठा
  • २७० गावांमध्ये पाण्याच्या टाक्यांचे वाटप
  • २०१६मध्ये महाराष्ट्र राज्यात जनकल्याण समितीची सुमारे १५०० प्रकल्प सेवाकार्ये

निधी संकलन[संपादन]

या कामांसाठी लागणारा निधी प्रामुख्याने शहरांमधून संकलित करण्यात आला. समितीच्या आवाहनाला नागरिकांनी उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला आणि त्यामुळेच सुमारे सहा कोटी रुपयांचे निधीसंकलन झाले.

आरोग्य[संपादन]

पनवेल येथे या समितीचे अत्याधुनिक व अद्ययावत रुग्णालय आहे जे कमीत कमी शुल्क आकारुन सर्वांच्याच उपचारांसाठी खुले आहे. या समितीचे फिरते रुग्णालयसुध्दा आहे, जे अगदी कानाकोपर्‍यांमधील पाडे शोधून तिथे जाऊन तिथल्या आदिवासींना विविध सेवा पुरवते.

शिक्षण[संपादन]

शाळेविषयी व अभ्यासाविषयी ओढ असलेले अनेक विद्यार्थी असतात, ज्यांना केवळ घरच्या परिस्थितीमुळे किंवा अपुर्‍या जागेमुळे नियीमत अभ्यास करता येत नाही व याचा त्यांच्या शैक्षणिक विकासावर वाईट परिणाम होतो. अनेकदा आजूबाजूच्या गजबजाटामुळे, सततच्या भारनियमनामुळे किंवा प्रदुषणामुळेसुध्दा अनेक विद्यार्थी कष्टाळु व होतकरु असुनसुध्दा शालेय परिक्षांमध्ये, केवळ अपुर्‍या तयारीमुळे मागे पडतात. अशांसाठी समितीने पनवेल कोळीवाडयामध्ये मोठी अभ्यासिका बांधली आहे.

हे सुद्धा पाहा[संपादन]