पनवेल

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
पनवेल
जिल्हा रायगड
राज्य महाराष्ट्र
दूरध्वनी संकेतांक ०२२
टपाल संकेतांक ४१०-२०६
वाहन संकेतांक एम. एच.४६
निर्वाचित प्रमुख प्रशांत ठाकूर
(आमदार)
पनवेल is located in महाराष्ट्र
पनवेल
पनवेल
पनवेल (महाराष्ट्र)

पनवेल हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातल्या रायगड जिल्ह्यातील पनवेल तालुक्यातील महानगरपालिका असलेले एक शहर आहे. पनवेलला कोकणाचे प्रवेशद्वार मानले जाते व हे शहर नवी मुंबईला लागून आहे. मुंबई-गोवा महामार्ग व मुंबई-पुणे अतिद्रुतगती महामार्ग येथून सुरू होतात. पनवेल मुंबईपासून ३६.८ कि.मी. अंतरावर आहे.रायगड जिल्ह्यातील सर्वात मोठे, विकसित व महत्त्वाचे शहर अशी पनवेलची ओळख आहे. पनवेल हा जिल्ह्यातील ४ तालुक्यांपैकी, ५६४ गावे असलेला सर्वात मोठा तालुका आहे. आता मात्र, पनवेल तालुका हा नवी मुंबईचाच एक भाग झाला आहे.

नवीन पनवेल हे सिडकोने वसविलेले सुंदर शहर जुन्या पनवेलच्या शेजारी आहे. पनवेल महानगरपालिका ही रायगड जिल्ह्यातील पहिली महानगरपालिका आहे. भविष्यातील सिडको नियोजित पुष्पकनगर व नवी मुबंई विमानतळ तालुक्यातील दापोली ,कुंडेवहाल ,भंगारपाडा गावांना लागूनच आहे.सिडकोने वसवलेले उलवे ,खारघर ,कामोठे ,सेंट्रल पार्क आकर्षणाचे केंद्र आहेत.

पनवेल हा आगरी तसेच कोळी संस्कती असलेला तालुका आहे . तसेच शहरामध्ये भारतातील विविध राज्यांतील म्हणजेच गुजरात ,पंजाब ,दिल्ली ,बंगाल ,दक्षिण भारतीय ,उत्तर भारतीय ,राजस्थान ,तसेच महाराष्ट्रातील सर्व जिल्यातील लोक मिळून मिसळून राहतात. पनवेल शहर हा विविधतेत एकता असलेले सुंदर शहर आहे.

भूगोल[संपादन]

पनवेल गाढी नदीवर वसले आहे. ही नदी पुढे जाऊन पनवेलची खाडी बनते. पनवेल समुद्रसपाटीपासून १२.१७५ मीटर उंचीवर वसलेले आहे.

लोकजीवन[संपादन]

२०११ च्या जनगणनेनुसार पनवेलची लोकसंख्या ३,७५,४६३ इतकी आहे. यामध्ये पुरुष ५३% तर महिला ४७% आहेत. शहरातील ७८% लोक साक्षर (पुरुष ८१%, महिला ७४%) असून १३% लोकसंख्या ६ वर्षाखालील वयोगटातील आहे. पनवेल शहरावर पनवेल महानगरपालिका तर नवीन पनवेल (पूर्व व पश्चिम), कामोठे व कळंबोली यावर सिडको प्रशासन काम करते.

इतिहास[संपादन]

पनवेल जवळजवळ ३०० वर्ष जुने आहे. ह्या शहराला जुन्या काळात पानेली ह्या नावानेदेखील ओळखले जायचे. या काळात मुघल, इंग्रज, पोर्तुगीज व मराठ्यांनी विविध कालावधींसाठी पनवेलवर राज्य केले. सन १८५२ मध्ये पनवेल नगरपालिकेची स्थापना झाली. ही महाराष्ट्रातील सर्वात पहिली नगरपालिका होती. १९१० पासून नगरपालिका निवडणुका सुरू करण्यात आल्या. १९१० - १९१६ मध्ये युसुफ नुर मोहम्मद हे पहिले नगराध्यक्ष म्हणुन निवडून आले. समुद्रमार्गे व खुष्कीच्या व्यापारामुळे पनवेल प्रगती करत राहिले. पेशवाई काळात शहरात अनेक वाडे बांधण्यात आले व आजही काही वाडे खंबीरपणे उभे आहेत.

रेल्वे

पनवेल हे दिवा-पनवेल, छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस-पनवेल, अंधेरी-पनवेल(वडाळामार्गे) आणि रोहे-पनवेल या चार रेल्वेमार्गांवरील स्थानक आहे.

हे सुद्धा पहा[संपादन]

बाह्य दुवे[संपादन]


पनवेल
दूरध्वनी क्र.- +९१-२२- फॅक्स क्र.-+९१-२२- ई-मेल पत्ता- संकेत स्थळ-
दक्षिणेकडचे पुढचे स्थानक:
सोमाटणे
मुंबई उपनगरी रेल्वे: मध्य(हार्बर) उत्तरेकडचे पुढचे स्थानक:
खांदेश्वर
स्थानक क्रमांक:२५ मुंबई सीएसटीपासूनचे अंतर ४९ कि.मी.


Aiga railtransportation 25.svg
कृपया भारतीय रेल्वे-संबंधित स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.