मीर उस्मान अली खान

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
हैदराबादचे निजाम - मीन उस्मान अली खान (निझाम सरकार)

मीन उस्मान अली खान सिद्दीकी, बायफांडी असफ जाह सातवा '(6 एप्रिल 1886 - 24 फेब्रुवारी 1967) हा हैदराबाद आणि बरारचा शेवटचा निजाम होता. ते 1911 आणि 1948 दरम्यान त्यांनी हैदराबादवर राज्य केले।[१]26 जानेवारी 1950 रोजी ते हैदराबाद चा राज्यप्रमुख म्हणून राज्य बनले. त्याला "निझाम सरकार" किंवा "हजूर-ए-निजाम" म्हणतात.[२] त्यानंतर भाषेच्या आधारावर राज्य विभाजन व आंध्र प्रदेश(आता तेलंगाना),कर्नाटक आणि महाराष्ट्रचा भाग बनला.तो सहावा निज़ाम -महबूब अली खानचा मुलगा आहे

इतर देणग्या[संपादन]

मंदिरांना दान[संपादन]

निजामाने हिंदू आणि मुसलमानांना दोन डोळ्यांनी पाहिले. अनेक मंदिरे प्रगतीसाठी वेळोवेळी त्यांनी सोने आणि पैसा दान केले.

निजाम यादगीरगुत्ता मंदिर या फायलींच्या राज्य अभिलेखांवर नजर ठेवून मीर उस्मान अली खान हे रु. 82,825, भद्रचलम मंदिर रु. तिरुपती वेंकटेश्वर मंदिर ते 50,000 रुपये आणि 8 हजार रुपये. [३][४]

महाभारत के प्रकाशन में दान[संपादन]

वर्ष 1932 होता. भांडारकर ओरिएंटल रिसर्च इन्स्टिट्यूट, पुन्नाने हिंदू महाकाव्य- महाभारत आणि गेस्ट हाऊसच्या प्रकाशनासाठी पैसे आवश्यक आहेत. सातवा निजाम, मीर उस्मान अली खान यांना औपचारिक विनंती केली गेली, 'फरमान' सोडण्याची त्यांनी वेळ दिली नाही. 11 वर्षांसाठी 1,000 प्रति वर्ष रु. 50,000 दिली होते. [५][६]

शैक्षणिक सुधारणा[संपादन]

सुमारे 11% निजामाचे बजेट शिक्षणावर खर्च झाले.

निजामने मराठ्याच्या क्षेत्रातील कृषी संशोधनाचा पाया घातला. 18 मे 1972 रोजी या सुविधेची भारताच्या सरकारने मराठवाडा कृषी विद्यापीठ म्हणून बदली केली. निजाम यांनी 54 एकर जमीन बी.ए.आर. यांना दिली. आंबेडकरांनी नंतर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठची स्थापना केली.[७]

AsafJah7 oath Rajpramukh 1950
निजाम त्यांच्या पंतप्रधानांसह - "किशन प्रसाद" आणि इतर

शैक्षणिक संस्थांकडून देणग्या[संपादन]

बनारस हिंदू विद्यापीठसाठी त्यांनी 10 लाख रुपये दान केले आणि रु अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठ साठी 5 लाख।[८]

उस्मनिअा विद्यापीठ[संपादन]

पहा उस्मानिया विद्यापीठ

मीर उस्मान अली खान ने उस्मानिया विद्यापीठांची स्थापना केली, जे आज भारतीय उपखंडातील सर्वात मोठे विद्यापीठे आहेत. शाळा, महाविद्यालये आणि भाषांतरासाठी अनुवाद विभाग स्थापन करण्यात आले. प्राथमिक शिक्षणही अनिवार्य आणि गरिबांसाठी विनामूल्य आहे. [९][१०]

भारत-चीन युद्ध प्रयत्न योगदान[संपादन]

इंडो-चिनी मतभेदांमुळे, निज़ाम ने स्थापित केलेल्या राष्ट्रीय संरक्षण निधीला योगदान देण्यासाठी विनंती केली। 1965 मध्ये मीर उस्मान अली खानने युद्धनियम वाढविण्यासाठी, 5000 किलो सोने दिले। आर्थिक दृष्टीने, आजच्या बाजार मूल्याच्या स्वरूपात निजामांचा वाटा सुमारे रु. 1500 कोटी होता, भारतातील कोणत्याही व्यक्ती किंवा संस्थेने केलेला हा सर्वात मोठा योगदान आहे. [११]

पूर प्रतिबंधक[संपादन]

1908 च्या ग्रेट मुसी पूरानंतर, अंदाजे 50,000 लोक ठार झाले. निज़ामने आणखी एक मोठा पूर, उदहारण- उस्मान सागर आणि हिमायत सागर यांना रोखण्यासाठी दोन तलाव बांधले. पूर्वीचे नाव उस्मान सागर स्वतःचे नाव होता, आणि नंतर हिमायत सागर त्याचा मुलाचा नाव अाज़म जाह मीर हिमायत अली खान ठेवला होता.[१२][१३][१४]

मृत्यू आणि दफन[संपादन]

मीर उस्मान अली खानने 24 फेब्रुवारी, 1967 रोजी किंग कोठी पॅलेस येथे शेवटचा श्वास घेतला। त्याला जुड़ी मस्जिद मध्ये दफन करण्यात आले, 1936 मध्ये त्यांनी आपल्या मुलाच्या मृत्युनंतर जवादाच्या स्मृत्यर्थ केले होते। [१५]

निजाम संग्रहालयाच्या कागदपत्रांनुसार असे म्हटले जाते : त्यांचा अंत्यसंस्कार भारतीय इतिहासातील सर्वात मोठा होता, त्याच्या लोकप्रियतेचे पुरावे होते की अंदाजे "10 मिलियन लोक" निजामांच्या गन-कार्टमध्ये जुलूस झाले. भारताच्या इतिहासात निजामांचा दफन हा सर्वात मोठा गैर-धार्मिक, बिगर राजकीय मंडळ होता.

शोककांची संख्या इतकी उंच होती की हैदराबादच्या रस्त्यावर आणि फुटपाथ तुटलेल्या बांगड्यांनी भरलेल्या होत्या. तेलंगाना परंपरेनुसार, स्त्रिया त्यांच्या जवळच्या नातेवाईकांच्या मृत्यूच्या वेळी त्यांच्या बांगड्या मोडतात.[१६]

उस्मान अली खान यांचा नावावर दिलेली वस्तूची नाव[संपादन]

उस्मानिया युनिव्हर्सिटी, उस्मानिया जनरल हॉस्पिटल, उस्मानिया बिस्किटे, उस्मान सागर तलाव, उस्मानाबाद जिल्हा हे सगड़े यांचा नावावर ठेवणीयत आले आहे.

संदर्भ[संपादन]

  1. ^ "Modern Hyderabad architect and statehood icon, Nizam VII fades into history - Times of India". The Times of India. 2018-09-14 रोजी पाहिले. 
  2. ^ "Museindia". www.museindia.com. 2018-10-09 रोजी पाहिले. 
  3. ^ "Nizam gave funding for temples, and Hindu educational institutions". 11 सप्टेंबर 2018 रोजी पाहिले. 
  4. ^ "History". 11 सप्टेंबर 2018 रोजी पाहिले. 
  5. ^ "Nizam's generous side and love for books". 16 सप्टेंबर 2018 रोजी पाहिले. 
  6. ^ "Reminiscing the seventh Nizam’s enormous contribution to education". 16 सप्टेंबर 2018 रोजी पाहिले. 
  7. ^ https://www.mahamarathon.com/images/news-media/aurangabad/pdf/19th-Nov-4.pdf
  8. ^ "Nizam gave funding for temples, Hindu educational institutions | The Siasat Daily". archive.siasat.com (en-US मजकूर). 
  9. ^ "Osmania University". www.osmania.ac.in (en-gb मजकूर). 2018-09-14 रोजी पाहिले. 
  10. ^ "Osmania University Dept. of Commerce". oucommerce.com. 2018-09-14 रोजी पाहिले. 
  11. ^ "The rich legacy of Nizams". 12 सप्टेंबर 2018 रोजी पाहिले. 
  12. ^ "Osman Sagar Lake". 16 सप्टेंबर 2018 रोजी पाहिले. 
  13. ^ "Gandipet’s Osman Sagar Lake, Hyderabad". www.exploretelangana.com (en-US मजकूर). 2018-10-09 रोजी पाहिले. 
  14. ^ "Himayat Sagar Lake – Weekend Tourist Spot of Hyderabad". 16 सप्टेंबर 2018 रोजी पाहिले. 
  15. ^ "Modern Hyderabad architect and statehood icon, Nizam VII fades into history". 12 सप्टेंबर 2018 रोजी पाहिले. 
  16. ^ "Nizam’s opulance has no takers". 12 सप्टेंबर 2018 रोजी पाहिले.