Jump to content

भारत सरकार कायदा १८३३

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
चार्टर अ‍ॅक्ट १८३३
युनायटेड किंगडमच्या संसदेचा सार्वजनिक सर्वसाधारण कायदा
अधिकृत नावAn act for effecting an Arrangement with the East India Company, and for the better Government of His Majesty's Indian Territories, till the Thirtieth Day of April One thousand eight hundred and fifty-four. संपादन
लघुनामSaint Helena Act 1833 संपादन
देशग्रेट ब्रिटन व आयर्लंडचे संयुक्त राजतंत्र संपादन
कार्यक्षेत्र भागब्रिटिश भारत संपादन
मालिका3 & 4 Will 4 संपादन
प्रकाशन तारीख1833 संपादन
Work available at URLhttps://archive.org/details/np212725_0013/page/n463/mode/2up, https://archive.org/details/acollectionpubl16britgoog संपादन
Legislated byयुनायटेड किंग्डमची संसद संपादन
प्रभावी तारीख२२ एप्रिल 1834 संपादन
Date of promulgation२८ ऑगस्ट 1833 संपादन
Repealed byGovernment of India Act 1915 संपादन
Legal citation of this text3 & 4 Will. 4 c. 85 संपादन

ह्या कायद्यान्वये कंपनीचा कारभार हळूहळू आटोपता घेण्याच्या दृष्टीने पाऊल टाकले गेले. कंपनीचे चीनबरोबर व्यापाराचे सर्वाधिकार काढून घेण्यात आले. कंपनीच्या प्रमुखाला गव्हर्नर जनरल ऑफ बंगाल ऐवजी गव्हर्नर जनरल ऑफ इंडिया हा हुद्दा देण्यात आला. कायद्याची अंमलबजावणी संपूर्ण हिंदुस्थानभर करण्याचा अधिकार सरकारला देण्यात आला. गव्हर्नर जनरलच्या समितीमध्ये चौथ्या सभासदाची भर घालण्यात आली. त्यासाठी पहिली नेमणूक लॉर्ड मेकॉले या अधिकाऱ्याची करण्यात आली. मद्रास आणि मुंबई राज्य गव्हर्नर जनरलच्या अखत्यारीखाली आले. याच कायद्याने आग्रा हा नवीन विभाग अस्तित्वात आला. कोणाही भारतीयाला त्याच्या धर्म, जन्मस्थान, वर्ण वा वंश ह्या कारणावरून नोकरीची संधी नाकारण्यात येऊ नये असा नियम जाहीर झाला. ब्रिटिश नागरिकांना भारतात मालमत्ता खरेदी करण्याचे व कायम नागरिकत्वाचे अधिकार मिळाले.