१९७१ लोकसभा निवडणुका
| देश | भारत  |
|---|---|
| कार्यक्षेत्र भाग | भारत |
| मागील. | १९६७ लोकसभा निवडणुका |
| पुढील | १९७७ लोकसभा निवडणुका |
| तारीख | १० मार्च 1971 |
| आरंभ वेळ | १ मार्च 1971 |
| शेवट | १० मार्च 1971 |
| Office contested | भारताचे पंतप्रधान, लोकसभा सदस्य |
| यशस्वी उमेदवार | इंदिरा गांधी |
| उमेदवार | मोरारजी देसाई |
भारतात १ ते १० मार्च १९७१ दरम्यान पाचव्या लोकसभेचे सदस्य निवडण्यासाठी १९७१ च्या सार्वत्रिक निवडणुका झाल्या. १९४७ मध्ये स्वातंत्र्यानंतर या पाचव्या सार्वत्रिक निवडणुका होत्या. २७ भारतीय राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रतिनिधित्व ५१८ मतदारसंघांनी केले होते ज्यात प्रत्येकी एक जागा होती.[१]
इंदिरा गांधींच्या नेतृत्वाखाली, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आर) ने एका मोहिमेचे नेतृत्व केले ज्याने गरिबी कमी करण्यावर लक्ष केंद्रित केले आणि पक्षातील फुटीवर मात करून आणि मागील निवडणुकीत गमावलेल्या अनेक जागा परत मिळवून मोठा विजय मिळवला. [२]
पार्श्वभूमी
[संपादन]त्यांच्या मागील कार्यकाळात, इंदिरा गांधी आणि पक्ष स्थापनेदरम्यान, विशेषतः मोरारजी देसाई यांच्यात भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये अंतर्गत फूट पडली होती. १९६९ मध्ये तिची पक्षातून हकालपट्टी करण्यात आली, त्यामुळे फूट पडली. काँग्रेसचे बहुतेक खासदार आणि तळागाळातील समर्थक गांधींच्या इंडियन नॅशनल काँग्रेस (रिक्विजिशनिस्ट) गटात सामील झाले, ज्याला निवडणूक आयोगाने पूर्वीच्या पक्षाचा उत्तराधिकारी म्हणून मान्यता दिली होती. गांधींना विरोध करणाऱ्या ३१ खासदारांनी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन) पक्षाची स्थापना केली.
इंदिरा गांधींचे दुसरे सरकार, नोव्हेंबर १९६९ मध्ये स्थापन झाले आणि मार्च १९७१ मध्ये विसर्जित झाले. हे स्वतंत्र भारतातील पहिले अल्पसंख्याक सरकार होते. विभाजनानंतर, गांधींनी ५२३ जागांच्या संसदेत २२१ जागा घेतल्या; ज्या बहुमतापेक्षा ४१ जागा कमी होत्या. तथापि, द्रविड मुन्नेत्र कळघम (२६ जागा), भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष आणि नुकत्याच तयार झालेला फुटीर गट, भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी) (ज्यांनी होते) यासारख्या डाव्या विचारसरणीच्या पक्षांच्या बाहेरील समर्थनावर अवलंबून राहून गांधी आणि त्यांचे मंत्रिमंडळ सत्तेत राहिले. कम्युनिस्ट पक्षांच्या एकत्र ४२ जागा होत्या. पण डिसेंबर १९७० मध्ये गांधींचे अल्पमतातील सरकार पडेल हे जाणून राष्ट्रपती व्ही.व्ही.गिरी यांनी गांधींच्या शिफारशीनुसार लोकसभा विसर्जित केली.
निकाल
[संपादन]
विभाजन होऊनही, सत्ताधारी गटाने भक्कम बहुमत मिळवले.
नंतरच्या घडामोडी
[संपादन]१२ जून १९७५ रोजी अलाहाबाद उच्च न्यायालयाने गांधींच्या मतदारसंघातील निवडणूक गैरव्यवहाराच्या कारणास्तव अवैध ठरवला. राजीनामा देण्याऐवजी इंदिरा गांधींनी आणीबाणीची स्थिती आणली व लोकशाही निलंबित केली. १९७७ मध्ये लोकशाही पुनर्संचयित झाल्यानंतर, विरोधी गटाने जनता पक्ष नावाच्या पक्षांची युती स्थापन केली, ज्याने काँग्रेसचा पहिला निवडणूक पराभव केला.
संदर्भ
[संपादन]- ↑ "General Election of India 1971, 5th Lok Sabha" (PDF). Election Commission of India. p. 6. 18 July 2014 रोजी मूळ पान (PDF) पासून संग्रहित. 13 January 2010 रोजी पाहिले.
- ↑ "INKredible India: The story of 1971 Lok Sabha election - All you need to know". Zee News (इंग्रजी भाषेत). 2019-03-07. 8 October 2020 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 2020-12-03 रोजी पाहिले.
- ↑ ECI
| सार्वत्रिक निवडणुका | |
|---|---|
| राज्यांतील निवडणुका |
|
