अरविंद गुप्ता

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search


Broom icon.svg
या लेखातील मजकूर मराठी विकिपीडियाच्या विश्वकोशीय लेखनशैलीस अनुसरून नाही. आपण हा लेख तपासून याच्या पुनर्लेखनास मदत करू शकता.

नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन
हा साचा अशुद्धलेखन, अविश्वकोशीय मजकूर अथवा मजकुरात अविश्वकोशीय लेखनशैली व विना-संदर्भ लेखन आढळल्यास वापरला जातो. कृपया या संबंधीची चर्चा चर्चापानावर पहावी.


Imbox content.png
ह्या लेखाला एकही संदर्भ दिला गेलेला नाही. विश्वसनीय स्रोत जोडून या लेखातील माहितीची पडताळणी करण्यात मदत करा. संदर्भ नसल्याने प्रस्तुत लेखाची उल्लेखनीयता ही सिद्ध होत नाही. संदर्भहीन मजकूराची पडताळणी करता येत नसल्याने व उल्लेखनीयता सिद्ध होत नसल्याने हा लेख काढून टाकला जाऊ शकतो याची नोंद घ्यावी. संदर्भ कसे निवडावेत याची माहिती येथे मिळेल तर संदर्भ कसे जोडायचे याची माहिती आपल्याला येथे मिळेल.
अरविंद गुप्ता काड्यापेटीपासून मॉडेल बनवायला शिकवत असताना

अरविंद गुप्ता हे एक भारतीय संशोधक आहेत. टाकाऊ वस्तूंमधून वैज्ञानिक खेळणी तयार करण्यासाठी ते प्रसिद्ध आहेत. गुप्ता मूळचे उत्तर प्रदेशातील बरेली येथील आहेत.

शिक्षण[संपादन]

गुप्ता यांनी आय.आय.टी. कानपूर मधून विद्युत अभियांत्रिकीची पदवी घेतली. तेथे शिक्षण घेत असतानाच ते गरीब मुलांना शिकवण्याचे काम सुद्धा करत होते. शिक्षण पूर्ण झाल्यावर त्यांनी पुणे येथील टाटा मोटर्स मध्ये पाच वर्षे काम केले.

कारकीर्द[संपादन]

१९७८ मध्ये मध्य प्रदेशातील हुशंगाबाद इथे हुशंगाबाद विज्ञान अध्यापन प्रकल्पात ते सहभागी झाले. स्थानिक पातळीवर उपलब्ध असलेल्या आणि टाकाऊ वस्तूंपासून साधी वैज्ञानिक खेळणी बनवण्याची कल्पना त्यांना येथे असताना सुचली. अशा खेळण्यांच्या माध्यमातून मुलांना विज्ञानाची गोडी लावता येईल आणि विज्ञान लोकप्रिय करता येईल, असे त्यांच्या लक्षात आले. त्यानंतर त्यांनी अशा प्रकारची अनेक खेळणी बनवली. त्याबद्दल पुस्तके लिहिली. अशी वैज्ञानिक खेळणी कशी बनवावीत? याच्या ध्वनीचित्रफिती त्यांनी भारतातील विविध भाषांमध्ये तयार केल्या. http://www.arvindguptatoys.com/ या त्यांच्या संकेतस्थळावर त्यांचे सर्व साहित्य प्रताधिकारमुक्त स्वरूपात त्यांनी प्रसिद्ध केले आहे.

गुप्ता गेली काही वर्षे पुण्यातील आयुका येथे मुलांसाठीच्या विज्ञान केंद्रात काम करतात.

पुस्तके[संपादन]

  • गुप्ता यांनी लिहिलेले पहिले पुस्तक काड्यापेटीपासून बनवलेली मॉडेल्स आणि इतर शास्त्रीय प्रयोग १२ भाषांमध्ये छापण्यात आले.
  • पानांचे प्राणी
  • ग गणिताचा - गणितातील गमती
  • खिलौनों का खजाना
  • कचरे का कमाल
  • अतीत के प्रेरक भारतीय वैज्ञानिक
  • हाथ के साथ
  • नन्हे खिलौने
  • गणित की गतीविधीयाँ (अनुवादित)
  • अपने हाथ गणित
  • सौर ऊर्जा की कहानी
  • मेरी दस उंगलियां
  • दोरी के खेल

पुरस्कार[संपादन]

  • महाराष्ट्र फाऊंडेशनतर्फे देण्यात येणारा डॉ. नरेंद्र दाभोलकर स्मृती पुरस्कार (२०१८)
  • पद्मश्री पुरस्कार (२०१८)
  • आयबीएन लोकमत प्रेरणा पुरस्कार (२०१४)

बाह्य दुवे[संपादन]

अरविंद गुप्ता ह्यांची वैज्ञानिक खेळणी, पुस्तके आणि इतर वाचनसामग्री ह्यांचे संकेतस्थळ