अंबेजोगाई

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
  ?अंबाजोगाई
महाराष्ट्र • भारत
—  शहर  —
गुणक: 18°26′N 76°14′E / 18.44°N 76.23°E / 18.44; 76.23
प्रमाणवेळ भाप्रवे (यूटीसी+५:३०)
जिल्हा बीड
नगराध्यक्ष
कोड
पिन कोड
दूरध्वनी
आरटीओ कोड

• ४,३१,५१७
• +91(02446)
• MH 44

गुणक: 18°26′N 76°14′E / 18.44°N 76.23°E / 18.44; 76.23 अंबेजोगाई किंवा अंबाजोगाई हे महाराष्ट्राच्या बीड जिल्ह्यातील एक तालुक्याचे ठिकाण आहे. या गावाचे जुने नाव मोमिनाबाद असे होते.

इतिहास आणि संस्कृती[संपादन]

समृद्ध सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक वारसा लाभलेले अंबाजोगाई शहर ही मराठवाड्याची सांस्कृतिक राजधानी आहे.अंबाजोगाई हे शहर जयवंती या नदीच्या काठी वसलेले आहे. अंबेजोगाईमध्ये योगेश्वरी देवीचे प्रसिद्ध मंदिर आहे. खास करून कोकणी लोकांची आराध्य दैवत म्हणून योगेश्वरी देवीच्या दर्शनास भाविक येत असतात. शिवाय खोलेश्वर, मुकुंदराज स्वामी आणि दासोपंत महाराज यांची समाधी मंदिरं आहेत. हत्तीखाना म्हणून प्रसिद्ध असलेली दगडातील कोरीव लेणी तसेच नुकतेच उत्खनन करून इतिहासाचे साक्षीदार ठरलेले बाराखांबी हे महादेवाचे मंदिर याच परिसरात आहे. बाराखांबी या महादेव मंदिर परिसरात उत्खनना दरम्यान अनेक पुरातन कालीन मूर्ती आढळल्या आहेत. तसेच अंबाजोगाईतील सदर बाजार परिसरात असलेले बडा हनुमान मंदिर देखील ऐतिहासिक महत्त्व असलेले मंदिर आहे. आणि नागनाथाचे मंदिर, सीतेची नहानी, नागझरी कुंड हे ठिकाण देखील प्रेक्षणीय आहेत.

स्वातंत्र पूर्व काळात तसेच मराठवाडा मुक्ती संग्रामात स्वामी रामानंद तीर्थ आणि बाबासाहेब परांजपे (जे रझाकारांविरुद्ध लढले) या प्रसिद्ध व्यक्तींचा या शहराशी संबंध आला आहे. निजाम कालीन काही अवशेष आज ही या शहरात अस्तित्वात आहेत. खोलेश्वर मंदिर परिसरात निजाम कालीन बुरुज आहे, तर सध्या अस्तित्वात असलेल्या वैद्यकीय महाविद्यालय परिसरात पूर्वी निजाम कालीन घोड्यांचा खूप मोठा तबेला होता.

दळणवळण[संपादन]

अंबाजोगाईला महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाचे मध्यवर्ती बस स्थानक असून, महाराष्ट्र तसेच गुजरात, कर्नाटक, आंध्र प्रदेश आणि मध्य प्रदेशमधील शहरांशी हे शहर जोडले गेले आहे.जवळील रेल्वे स्थानक परळी येथे आहे. तर जवळील विमानतळ लातूर येथे आहे.

शिक्षण[संपादन]

अंबाजोगाई विद्येचे पुण्यानंतर दुसरे माहेरघर.येथे बऱ्याच शैक्षणिक संस्था असून एक वैद्यकीय आणि तंत्रशिक्षणाचे महाविद्यालय आहे. स्वातंत्र्य पूर्व काळात सन १९३२ साली स्वामी रामानंद तीर्थ यांनी योगेश्वरी शिक्षण संस्थेची स्थापना केली. आजही या संस्थेचा महाराष्ट्रात दबदबा मोठ्या प्रमाणावर आहे. इयत्ता पहिली ते पदव्युत्तर शिक्षण या संस्थेच्या विविध शाळा कॉलेज मधून घेण्याची सोय आहे. दुसरी शिक्षण संस्था म्हणजे भारतीय शिक्षण प्रसारक संस्था. या संस्थेची स्थापना सन १९५१ मध्ये श्री. वैद्ये काका, खारकर गुरजी, धायगुडे गुरजी आणि कोदरकर गुरजी या राष्ट्रीय स्वयम सेवक संघाच्या विचारसार्निमधून झाली. आज मराठवाड्यात जवळपास ३५ ठिकाणी या संस्थेचे कामकाज चालते आहे. मराठवाड्यातील क्रमांक दोनची हि संस्था आहे. विविध कोर्सेस या संस्थेत चालवले जातात.

बाह्य दुवे[संपादन]