सारडे

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
(भंगारपाडा या पानावरून पुनर्निर्देशित)
Jump to navigation Jump to search
  ?सारडे
महाराष्ट्र • भारत

१८° ४९′ ५९.८८″ N, ७३° ००′ २७″ E

गुणक: 18°50′04″N 73°00′51″E / 18.83444°N 73.01417°E / 18.83444; 73.01417
प्रमाणवेळ भाप्रवे (यूटीसी+५:३०)
जवळचे शहर न्हावा-शेवा, उरण
प्रांत महाराष्ट्र
विभाग कोकण विभाग
जिल्हा रायगड
तालुका/के उरण
लोकसंख्या
लिंग गुणोत्तर
साक्षरता
• पुरूष
• स्त्री
१,३८९ (१३८९(२०११))
त्रुटि: "७.१५ :६.७४" अयोग्य अंक आहे /
त्रुटि: "८१.५३%" अयोग्य अंक आहे %
त्रुटि: "८९.८७%" अयोग्य अंक आहे %
त्रुटि: "७३.०२%" अयोग्य अंक आहे %
भाषा मराठी

गुणक: 18°50′04″N 73°00′51″E / 18.83444°N 73.01417°E / 18.83444; 73.01417 सारडे हे रायगड जिल्ह्याच्या उरण तालुक्यातील गाव आहे. तालुक्याच्या पूर्व विभागात वसलेल्या या गावात मुख्यत्वे आगरी समाजाची वस्ती आहे. येथून जवळच असलेले भंगारपाडा हा याच ग्रामपंचायतीचा एक भाग आहे. गावच्या एकूण लोकसंख्येपैकी २.३% लोक कातकरी आहेत.

भौगोलिक स्थान आणि संस्कृती[संपादन]

गाव टेकडीवर वसलेले असून एकमेकांपासून जवळ घरे बांधली आहेत. वरती राधाकृष्णाचे मंदिर आहे जेथे मंदिराबरोबर सभामंडप आहे श्रीकृष्ण आणि राधेची मोहक मृर्ती आहे त्याच बरोबर हिंदू धर्मात पवित्र मानलेल्या गाईची देखील मृर्ती आहे. श्रीराधाकृष्णमंदिरात श्री राजारामबुवा सारडेकर यांचे कृष्णजन्माष्टमीच्या आधीच्‍या आठवड्यामध्ये होणारे भजन हे गावचे विशेष आकर्षण असते.

भंगारपाड्यात 'कराडी' समाजाची वस्ती आहे. गावाच्या दक्षिणेस 'श्री बहिरी देवाचे मंदिर' आहे त्या भागाला 'उघड' म्हणतात. तसेच भंगारपाड्यापाून वाहणारी खाडी उघडीवरून पुढे जाऊन पातळगंगा नदीच्या[ दुजोरा हवा] खाडीस जाऊन मिळते.

गावाच्या पूर्वेस आणि पश्चिमेस डोंगर रांगा आहेत. पूर्वेच्या डोंगर रांगा दक्षिणेला 'कडापे' ह्या आवरे गावातील एका भागापर्यंत पसरलेल्या आहेत. या दोन्ही पूर्व आणि पश्चिमेच्या डोंगरांच्यामध्ये येथे 'तांदळांची शेती' मोठ्या प्रमाणात करतात.

येथील पूर्वेकडील डोंगरात जेथून पाण्याचे झरे आणि ओढे वाहतात त्या भागाला 'घोल' म्हणतात. जेथे पावसाळ्यात पंचक्रोशीतले पर्यटक आंघोळ करण्यास येतात. येथे पवित्र देवता किंवा देवकन्या वास करतात असे मानले जाते. त्या देवकन्यांना गावातील लोक 'बाया' म्हणतात .

घोलाच्या पूर्वेला' कोमनादेवी डोंगरावर' 'कोमनादेवी' प्रगट झाली आहे ते तेथे पाषाणरूपात निवास करते. गावाच्या आख्यायिकेनुसार देवी पिरकोन गावातील एका भक्ताच्या स्वप्नात आली होती तिने स्वप्नांत दृष्टान्त देऊन सांगितले की मला मुक्त राहु दे .त्यामुळे तेथे अजून मंदिर बांधले गेले नाही, परंतु सारडे पिरकोन गावातील भक्तांसाठी तिचे महत्त्व अपरंपार आहे. येथे येणारे पर्यटक देवीचे दर्शन जरूर घेतात. ही देवता येथे प्रचंड प्रिय असून तिच्या रिक्षा चालक भक्तांनी स्वतःच्या वाहनांवर कोमनादेवी प्रसन्न हे तिच्या कृपेचे प्रतीक म्हणून लिहिले आहे.

सांस्कृतिक परंपरा आणि सण[संपादन]

गोपाळकाला हा सारडे गावातील प्रमुख सण आहे. गावात होळी, दसरा, दिवाळी, आषाढी एकादशी हे सणसुद्धा साजरे होतात. गोपाळकाला ह्या सणाच्या आधी सात दिवस सप्ताह नावाचा समारंभ गावातील मुख्य मंदिरात असतो प्रत्येक घरातील एक पुरुष आळीपाळीने मंदिरात श्रीकृष्णाचे भजन आरती करत बसतात ,श्रावण कृष्ण अष्टमीच्या दिवशी सर्व सारडे गाव निर्षण उपवास करतात व गोपाळकाळ्याच्या दिवशी जेष्ठ व्यक्तींच्या पायापडुन उपवास सोडतात .

सारडे येथील अनेकजण लोक नोकरीच्या निमित्ताने बव्हंशी मुंबई, नवी मुंबई, उरण, पनवेल, पेण येथे राहतात क्वचित काही कुटुंबे अमेरिकेत स्थलांतरित झाली आहेत, तर काही नोकरीच्या निमित्ताने दुबई, दक्षिण ऑफ्रिकेत टांझानिया येथे जाऊन आली आहेत. परंतु त्यांचे गावाशी असलेले ऋणानुबंध अजूनही कायम आहेत. गावाबाहेर राहणार्‍या व्यक्ति गोपाळकालासाठी आणि गणपतीसाठी दरवर्षी गावाला भेट देतात.

अर्थव्यवस्था[संपादन]

पूर्वेच्या व पश्चिमेच्या डोंगरांच्यामध्ये येथे मोठ्या प्रमाणात 'तांदळांची शेती' करतात. गावातील बहुतेक तरुण मंडळी गोडाऊनमध्ये काम करतात, तर काही न्हावा-शेवा बंदरात.तसेच येथील खाडीतून मासेमारी करून ती विकण्याचा उद्योग काही व्यक्ती करतात. त्यासाठी ते आसू, यंडी, वावरी, पाग या पारंपरिक जाळ्यांचा वापर करतात. तर काही जण उदरनिर्वाहासाठी मासेमारी करतात. गावात कोणती कंपनी नसल्याने खाडीमध्ये प्रदुषन झाले नाही.

दळणवळणाची साधने आणि वाहतूक व्यवस्था[संपादन]

येथे शेतकर्‍यांसाठीचा खाडी पार करणारा पूल कोसळला आहे, त्यामुळे पलीकडे जायचे असेल तर खाडीतून जावे लागते किंवा वाहतुकीच्या पुलावरुन पलीकडे जावे लागते. वाहतूकदारांनी बेजबाबदारपणे अवजड जड माल वाहून नेणारी वाहने चालविल्यामुळे अनेक अपघात होतात. भरधाव वेगात येणार्‍या एका टाटा सुमो या वाहनाचा गावातील एका व्यक्तीस अपघात झाला होता आणि त्यातच त्याचा मृत्यू झाला.

राज्य महामंडळाच्या बसने सारडे गाव उरण, पनवेल, पेण, अलिबाग या शहरांस जोडले गेले आहे.

प्रशासन[संपादन]

पाणी व्यवस्था :- बहुंताशी पाणीपुरवठा पुनाडे धरणातून होतो, परंतु जेव्हा तो खंडित होतो तेंव्हा गावातील सार्वजनिक विहिरी आणि घोलातील असलेल्या डोर्‍यांवर अवलंबून रहावे लागते. तेथे पाण्याचा उपसा झाला तर बाभळीवर, तेथे नसेल तर थेट चोंडी या पाणवठ्यावर जावे लागते. गावातिल तलावाचे पाणी पित नाहित ते कपडे धुण्याकरिता वापरतात.

विजेची सोय :- गावात नेहमीच विजेचे भारनियमन चालू असते. अनेकदा, विशेषत:पावसाळ्यामध्ये, गावातील लोकांना अंधारात रहावे लागते. दरवर्षी येथे बिघाड होतोच.

प्रशासकीयदृष्ट्या जरी मराठी ही कार्यालयीन भाषा असली तरी येथे सर्व लोक आगरी बोली भाषा बोलतात.

आरोग्यसुविधा[संपादन]

गावात एकही दवाखाना, मेडिकल स्टोअर्स किंवा हॉस्पिटल नाही. आरोग्यविषयक बाबींसाठी गावकर्‍यांना इतरत्र जावे लागते.


  • गुन्हेगारी :- हल्ली अलिकडच्या काळात रस्त्याचे रुंदिकरण केल्यापासुन गावातिल तरुण बेपत्ता होणे,अपघात होणे ,कारचे टायर चोरणे ,रिक्षा जाळणे असे गुन्हेगारी प्रवृत्तीचे प्रकार घडु लागले आहेत त्यांमुळे गावामध्ये पोलिस स्टेशनची किंवा चौकीची गरज निर्माण झाली आहे , परंतु प्रशासन दुर्लक्ष करीत आहे .

सामाजिक[संपादन]

"सारडे विकास मंच" नावाची संघटना 'श्री नागेंद्र म्हात्रे' यांच्या नेतृत्वाखाली गावातील विविध सामाजिक कार्ये करीत आहे. "गावाचा लोकांचा विकास गावाचा विकास हाच हेतु" हे संघटनेचे ब्रीदवाक्य आहे. गावातील लहान मुलांपासून ते तरुण, वृद्ध व्यक्तींनी ’सारडे विकास मंच’च्या स्वच्छता मोहिमेला प्रचंड[ व्यक्तीगतप्रमाणपत्र?संदर्भ हवा!]प्रतिसाद दिला होता. ही संघटना खालील कामेही करते:-

  • वृक्षारोपण, ग्राम स्वछता अभियान
  • मुलांसाठी किल्ले स्पर्धा, उन्हाळ्यात पक्षांसाठी घरटी आणि पाण्याची व्यवस्था करणे
  • संघटनेने जिल्हा परिषदेच्या शाळेला १०००० रुपयांची अर्थिक मदत केली आहे
  • शालेय साहित्य वाटप करणे आणि मुलांमध्ये स्वछतेविषयी जनजागृती निर्माण करणे
  • गावातील लोकांमध्ये ग्राम सभेचे महत्त्व पटवुन देऊन शासनाच्या विविध योजना लोकांपर्यंत पोहचवणे
  • गरजूंना आर्थिक मदत करणे, वगैरे.