बामियानचे बुद्ध

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
बामियानचे बुद्ध 
बामियान मधील बुद्ध पुतळे
Buddha of Bamiyan.jpg
बामियानच्या दोन बुद्धांपैकीचा उंच पुतळ
माध्यमे अपभारण करा
Wikipedia-logo-v2.svg  विकिपीडिया
प्रकारलुप्त शिल्प (३),
नष्ट कलाकृती,
पुरातत्व स्थळ,
Daibutsu
ह्याचा भागCultural Landscape and Archaeological Remains of the Bamiyan Valley
वापरलेली सामग्री
  • sandstone
  • stucco
स्थान बामयान, अफगाणिस्तान
स्थापत्यशास्त्रातील शैली
वारसा अभिधान
  • part of World Heritage Site (इ.स. २००३, इ.स. २००३, Cultural Landscape and Archaeological Remains of the Bamiyan Valley, Bamiyan Cliff including niches of the 38 meter Buddha, seated Buddhas, 55 meter Buddha and surrounding caves)
महत्वाची घटना
  • list of World Heritage in Danger (इ.स. २००३)
  • बांधकाम (इ.स. ५०७, इ.स. ५५४)
  • नाश (इ.स. २००१)
उंची
  • ५३ m (1)
  • ३८ m (2)
  • १० m (3)
क्षेत्र
३४° ४९′ ५५.२″ N, ६७° ४९′ ३६.४८″ E
अधिकार नियंत्रण
no fallback page found for autotranslate (base=Translations:Template:Wikidata Infobox/i18n/msg-editlink-alttext, lang=mr)
Budas de Bāmiyān (es); Buddha di Bamiyan (ms); د باميانو بودايي پژۍ (ps); Буди от Бамян (bg); Ansamblul de la Bamian (ro); بامیان کے بدھا (ur); Kulturlandskapet och fornlämningarna i Bamiyandalen (sv); Баміанські статуї Будди (uk); Буддаи Бомиён (tg); 바미얀 석불 (ko); Budhoj el Bamijan (eo); Buddhové z Bamjánu (cs); বামিয়ানের বুদ্ধমূর্তি (bn); Bouddhas de Bâmiyân (fr); Buddhas of Bamiyan (jv); Budine statue u Bamiyanu (hr); बामियानचे बुद्ध (mr); Các tượng Phật tại Bamiyan (vi); ბამიანიშ ბუდაშ ნოჭახნაკუეფი (xmf); Boeddhas van Bamiyan (af); Буде из Бамијана (sr); Buddhas o Bamiyan (sco); Бамияны бурхан багш (mn); Buddhastatuane i Bamiyan (nn); Buddha-statuene i Bamiyandalen (nb); Babyan Budda heykəlləri (az); Buddhas of Bamiyan (en); بوذا باميان (ar); Boudaoù Bâmiyân (br); ဘာမီယံ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် (my); Bámiján-völgy (hu); Bamiyango Budak (eu); Бамианские статуи Будды (ru); बमियानक बुद्धसभ (mai); Budat e Bamiyan (sq); Բամիանական բուդդաներ (hy); 巴米揚大佛 (zh); Buddhastatuerne i Bamiyan (da); ბამიანის ბუდას ქანდაკებები (ka); バーミヤン渓谷の文化的景観と古代遺跡群 (ja); פסלי בודהה בבמיאן (he); बामियान के बुद्ध (hi); 巴米扬大佛 (wuu); Bamiyanin laakson kulttuuriympäristö ja arkeologiset jäännökset (fi); Buddai Bomijon (tg-latn); Buddha di Bamiyan (it); Bamiani budad (et); 巴米扬大佛 (zh-hans); ବାମିୟାନ୍ ବୁଦ୍ଧ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି (or); बामियान्-बुद्ध-पटिमायो (pi); బమియాన్ బుద్ధ విగ్రహాలు (te); พระพุทธรูปแห่งบามียาน (th); Budes de Bamian (ca); Paisagem cultural e ruínas arqueológicas do Vale de Bamiyan (pt); பாமியன் புத்தர் சிலைகள் (ta); Bomiyon Buddalari (uz); Bude iz Bamiyana (sh); Bamijano Budos (lt); Bamyan Buda heykelleri (tr); 巴米揚大佛 (zh-hk); 巴米揚大佛 (zh-hant); Buddha-Statuen von Bamiyan (de); Patung Buddha Bamiyan (id); Posągi Buddy w Bamianie (pl); ബാമിയാനിലെ ബുദ്ധപ്രതിമകൾ (ml); Boeddha's van Bamyan (nl); Баміянскія статуі Буды (be); تندیس‌های بودا در بامیان (fa); Bāmijānas Budas statujas (lv); Bodas de Bamian (oc); Budas de Bamiyán (gl); बमियान उपत्यकाको पुरातात्विक र सांस्कृतिक परिदृश्य (ne); Αγάλματα του Βούδα της κοιλάδας του Μπαμιγιάν (el); ကျာ်ဗါမဳယာန် (mnw) ဘာမီယံရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် (my); এই নিবন্ধটি বামিয়ানের জোড়া বুদ্ধমূর্তি সম্পর্কিত। (bn); Statuja të Budas në luginën Bamiyan (sq); sochy v Afgánistánu (cs); مجسمه‌های بزرگ بودا در بامیان، افغانستان (fa); coppia di colossali statue del Buddha in Afghanistan (it); archeologische vindplaats in Afghanistan (nl); две статуи Будды, входившие в комплекс буддийских монастырей в Бамианской долине (ru); बामियान मधील बुद्ध पुतळे (mr); archäologische Stätte in Afghanistan (de); Unescon maailmanperintökohde Afganistanissa (fi); Buddha statues in Bamyan (en); موقع أثري في ولاية باميان، أفغانستان (ar); 世界文化遗产 (zh); Fotos de Budas (es) Budas de Bamiyān, Budas de Bamiyan (es); Бомиён Буддалари (uz); Bouddhas de Bamiyan (fr); Các tượng Phật Bamyan, Các tượng Phật tại Bamyan (vi); تماثيل بوذا والمناطق الأثرية في باميان, تماثيل بوذا في باميان, بودا باميان (ar); Buddhastatuene i Bamiyan, Buddhaene i Bamiyan, Bamiyandalens kulturlandskap og fornminner (nb); 바미안 불교 유적, 바미안 석불, 바미얀석불 (ko); バーミヤン渓谷, バーミヤン遺跡, バーミヤーン渓谷 (ja); Статуи будды в бамиане (ru); مجسمه های بودا در بامیان, بودا های بامیان, مجمسه بودا, تندیس های بودای بامیان, تندیس های بودا در بامیان, بوداهای بامیان, مجسمه بودا در بامیان, بت های بامیان, بت های باميان (fa); Solsol, Bamiyan-Buddhas, Sorch But, Buddhas von Bamiyan, Buddhastatuen von Bamiyan, Buddha-Statuen von Bāmiyān, Bamijan, Buddhastatuen, Shahmama, Buddha-Statuen, Buddha-Statuen von Bamian, Khonok But, Schahmama (de); ବାମିୟାନର ବୁଦ୍ଧ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି (or); Budët e Bamiyan, Budët e Bamiyanit, Statujat e Budas në Bamiyan (sq); Բուդդայի բամիանական արձաններ (hy); 巴米扬佛教遗迹, 巴米扬大佛 (zh); พระพุทธรูปบามิยัน, พระพุทธรูปแห่งบามียัน, ทิวทัศน์และแหล่งโบราณคดีแห่งหุบเขาบามิยัน, ภูมิทัศน์และโบราณสถานแห่งหุบผาบามิยัน (th); ბამიანის ბუდები (ka); बामियान्-बुद्ध-पटिमा (pi); Boeddha van Bamyan, Boeddhabeelden van Bamyan, Boeddha's van Bamiyan (nl); עמק במיאן, הבודהה מבמיאן (he); Buddhastatyerna i Bamiyan, Bamian, Bamiyan-dalens kulturlandskap och fornlämningar, Buddhastatyerna i Bamian, Kulturlandskapet och fornlämningar i Bamiyandalen (sv); Posągi Buddy w Bamian, Posągi Buddy w Bamiyan (pl); Культурний ландшафт Баміанської долини (uk); Bude iz Bamyana, Budine statue u Bamiyanu, Bude iz Bamijana (sh); Bamian (ro); Budes de Bamyan, Budes de Bāmiyān (ca); Buda heykelleri (tr); Bamiyan laakson kulttuuriympäristö ja arkeologiset jäännökset, Bamiyanin Buddha-patsaat, Bamiyanin buddhat (fi); the locals call them Shahmama and Salsal, Salsal( the male Buddha), Shamama( the female Buddha (en); Budhoj el Bamjan (eo); Bamijánský buddha, Bamjánští Buddhové, Buddhové z Bámijánu, Buddha z Bamijánu, Bamjánský buddha, Buddhové z Bámjánu, Buddha z Bamjánu, Bamijánští buddhové, Bámijánští Buddhové (cs); Shahr-i-Zuhak, Shahr-i-Ghulghulah, Vale de kakrak, Cavernas de qoul-i akram, Vale de bamiyan, Qallay kaphari, Cavernas de kalai ghamai, Vale de Fuladi (pt)
अलेक्जेंडर बर्नस द्वारा १८३२ मध्ये बमियानच्या बुद्धांचे चित्रण.

बामियानचे बुद्ध हे चौथ्या आणि पाचव्या शतकात बनवलेल्या बुद्धांच्या दोन उभ्या मूर्त्या होत्या ज्या अफगाणिस्तान मधील बामियान शहरा जवळ स्थित होत्या. या काबुलच्या २३० किलोमीटर (१४० मैल) वायव्य दिशेवर आणि २५०० मीटर (८२०० फुट) उंचीवर होत्या. यातील, लहान मूर्ती इ. स. ५०७ मध्ये बांधली होती आणि मोठ्या आकाराची मूर्ती इ. स. ५५४ मधील होती. ह्या अनुक्रमे ३५ मीटर (११५ फूट) आणि ५३ मीटर (१७४ फूट) उंचीच्या होत्या.[१] ह्या मूर्त्यांची गणना जगातील भव्य बुद्ध मूर्त्यां मध्ये होत असे.

मार्च २००१ मध्ये अफगाणिस्तानच्या जिहादी संस्था तालिबानच्या मुल्ला मोहम्मद उमरच्या सांगण्यावर या मूर्त्या डायनामाइटने उडवल्या गेल्या. काही आठवड्यात संयुक्त अमेरिकेच्या दौऱ्यावर असताना अफगाणिस्तानच्या इस्लामिक अमीरात चे दूत सईद रहमतुल्लाह हाशमी म्हणाले की त्यांनी मूर्त्या राखण्यासाठी मिळणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय निधीच्या विरोधात हे केले आहे जेव्हा अफगाणिस्तान दुष्काळाला तोंड देत आहे.[२]

इतिहास[संपादन]

१९६३ मध्ये मोठी बुद्धमूर्ति आणि २००८ मध्ये विनाशा नंतर.

बामियान ऐतिहासिकदृष्ट्या रेशीम मार्गा वर स्थित हिंदुकुश पर्वतरांगांच्या बामियानच्या खोऱ्यात वसलेले शहर आहे. येथे अनेक बौद्ध मठ होते आणि यामुळे हे धर्म, तत्वज्ञान आणि कला यांचे समृद्ध केंद्र म्हणून विकसित झाले होते. बौद्ध भिक्खूंचे आसपासच्या लेण्यांमध्ये वास्तव्य होते आणि या लेण्या रंगीत भित्तीचित्रांनी सजवल्या होत्या. विशेषज्ञांचे असे मत आहे की हे भित्तीचित्र नंतरच्या काळात तयार केले आहेत.[३] दुसऱ्या शताकापासून ते सातव्या शताकाच्या दुसऱ्या सहामाहीत इस्लामिक आक्रमणे होईपर्यंत हे एक बौद्ध धार्मिक स्थळ होते. जोपर्यंत ९व्या शतकात मुस्लिम सफ्फारी राजवंशाने पूर्ण पकडले नव्हते तोपर्यंत बामियानने गंधाराची संस्कृती सामायिक केली. अनेक चीनी, फ्रेंच, अफगाणि आणि ब्रिटिश शोधक, भौगोलिक, व्यापारी आणि यात्रेकरूंच्या कथा व वर्णनांमध्ये बमियानच्या बुद्धांचा उल्लेख केला गेला आहे. मुघल शासक औरंगजेब आणि फ़ारसी शासक नादिर शाहने हल्ला करुन ह्या मूर्त्यांचे नुकसान केले.[४] मोठ्या बुद्ध मूर्तीचा पाय तोडण्यासाठी औरंगजेब कुप्रसिद्ध आहे.[३]

बांधणी[संपादन]

हिमाकुश पर्वतरांगेमध्ये बनविलेल्या ह्या मूर्त्या कच्ची लाल रेती, चिखल, दगडगोटे, क्वार्ट्झ, वालुकामय खडक आणि चुनखडी वापरून बनविले गेले आहेत. बांधकामानंतर सतत बदलत असलेल्या राजकीय आणि सामाजिक वातावरणामुळे यांची निगा राखली गेली नाही. या प्रदेशात पावसाचे प्रमाण कमी असले तरी बर्फ वितळताना मूर्त्या नष्ट होऊ लागल्या होत्या. हा प्रदेश भूकंपप्रवण आहे आणि आजतगायत अनेकदा भूकंप होऊन मूर्त्यांच्या आसपासचे अनेक मोठे खंड ढासळलेले दिसतात.[३]

निषेध[संपादन]

मार्च २००१ मध्ये जिहादी तालिबानांनी बामियानातील या बुद्ध मूर्त्या नष्ट केल्याचा निषेध बौद्ध राष्ट्रांसह संपूर्ण जागतिक स्तरावरून करण्यात आला. चीनमध्ये चिनी सरकारने या कृत्याचा निषेध म्हणून आपल्या देशात स्प्रिंग टेंपल बुद्ध या जगातील सर्वात मोठ्या बुद्ध पुतळ्याची निर्मिती केली.

चित्र[संपादन]

संदर्भ[संपादन]

  1. ^ "Untersuchung von Zustand und Stabilität der Felsnischen der Buddha-Statuen von Bamiyan" (जर्मन भाषेत). २८ नोव्हेंबर २०१७ रोजी पाहिले.
  2. ^ बार्बरा क्रोसेट. "Taliban Explains Buddha Demolition" (इंग्रजी भाषेत). २८ नोव्हेंबर २०१७ रोजी पाहिले.
  3. a b c K. Warikoo. Bamiyan: Challenge to World Heritage (इंग्रजी भाषेत). pp. १११.
  4. ^ Micheline Centlivres-Demont. Afghanistan: Identity, Society and Politics Since 1980 (इंग्रजी भाषेत). pp. १४३.


बाह्य दुवे[संपादन]