मंगळवेढा

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
  ?मंगळवेढा
महाराष्ट्र • भारत
—  तालुका  —

१७° ३१′ ००.१२″ N, ७५° २८′ ००.१२″ E

प्रमाणवेळ भाप्रवे (यूटीसी+५:३०)
जवळचे शहर सोलापूर
विभाग पुणे
भाषा मराठी
आमदार समाधान आवताडे
पंचायत समिती सभापती दादासाहेब इंगळे
संसदीय मतदारसंघ सोलापूर
तहसील मंगळवेढा
पंचायत समिती मंगळवेढा
कोड
पिन कोड

• ४१३३०५
संकेतस्थळ: Mangalwedha



Broom icon.svg
या लेखाचे शुद्धलेखन किंवा/आणि मराठी व्याकरण मराठी विकिपीडियासाठी अनुकूल नाही. कृपया लेख तपासून शुद्धलेखन करावे. हा साचा अशुद्धलेखन किंवा/आणि मराठी व्याकरणविषयक चुका आढळल्यास वापरला जातो. नेहमी होणाऱ्या चुकांबद्दल या पानावर माहिती आहे. या संबंधी अधिक चर्चा करायची असल्यास अथवा काही शंका/ प्रश्न असल्यास कृपया चर्चापान वापरावे.
मंगळवेढा is located in India
मंगळवेढा
मंगळवेढा
मंगळवेढा (India)

पार्श्वभूमी[संपादन]

मंगळवेढा हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्याचा एक तालुका आणि तालुक्याचे गाव आहे.. मंगळवेढा हा मंगळवेढे या नावानेही ओळखला जातो. मंगळवेढा तालुक्यातील खोमनाळ हे महत्त्वाचे योगदान असणारे गाव असून तालुक्यातील दक्षिणेकडे जाणारे सर्व मार्ग इथून जातात.

तालुक्यातील गावे[संपादन]

  1. अकोले (मंगळवेढा)
  2. आंधळगाव (मंगळवेढा)
  3. गणेशवाडी, मंगळवेढा तालुका
  4. आरळी (मंगळवेढा)
  5. आसबेवाडी
  6. बाठण
  7. बावची (मंगळवेढा)
  8. भालेवाडी (मंगळवेढा)
  9. भाळवणी (मंगळवेढा)
  10. भोसे (मंगळवेढा)
  11. बोराळे (मंगळवेढा)
  12. ब्रम्हपुरी (मंगळवेढा)

चिखलगी देगाव (मंगळवेढा) धरमगाव (मंगळवेढा) ढवळस डिकसाळ दोणाज डोंगरगाव (मंगळवेढा) फाटेवाडी

घारनिकी गोणेवाडी गुंजेगाव (मंगळवेढा) हाजापूर हिवरगाव हुळजंटी हुन्नर जाळीहळ जांगळगी जिट्टी जुनोणी (मंगळवेढा) कचरेवाडी कागाष्ट कर्जळ कात्रळ खडकी (मंगळवेढा) खवे खोमनाळ खुपसांगी लामणतांडा लावंगी (मंगळवेढा) लक्ष्मीदहिवाडी लेंडावेचिचाळे लोणार (मंगळवेढा) माचानूर महमदाबाद माळेवाडी मल्लेवाडी (मंगळवेढा) माणेवाडी मंगळवेढा मारापूर मारवडे मारोळी मेटकरवाडी मुढवी मुंढेवाडी (मंगळवेढा) नांदेश्वर नांदुर (मंगळवेढा) निंबोणी पाडोळकरवाडी पाटखळ पौत रद्दे रहाटेवाडी रेवेवाडी साळागर बुद्रुक साळागर खुर्द शेळेवाडी शिराशी शिरनादगी शिवांगी सिद्दपूर सिध्दणकेरी सोद्दी तळसंगी तामदरदी तांदोर उचेठाण येडरव येळगी

सामाजिक संस्था[संपादन]

पंढरपूर मंगळवेढा फाऊंडेशन ही सामाजिक संस्था मंगळवेढा तालुक्यातील शेतकरी व व्यापारी यांना मदत करते या संस्थे अंतर्गत विविध विकास कामे लोकां पर्यंत पोहचली आहेत

स्थान[संपादन]

मंगळवेढे हे गाव सोलापूरपासून ५४ किलोमीटर तर पंढरपूरपासून २३ किलोमीटर अंतरावर आहे. दूरवर पसरलेली काळी जमीन ही मंगळवेढ्याचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. महाराष्ट्रात ज्वारीचे कोठार म्हणून हीच मंगळवेढे नगरी प्रसिद्ध आहे.

लोकसंख्या[संपादन]

२००१ च्या जनगणनेनुसार मंगळवेढा गावाची लोकसंख्या सुमारे २१,६९४ एवढी आहे. त्यामध्ये ५२ टक्के पुरूष तर ४८ टक्के महिला आहेत. मंगळवेढ्याचा साक्षरता दर ६८ टक्के एवढा आहे, आणि सुमारे १३ टक्के लोकसंख्या ही वय वर्षे ६ च्या आतील आहे.

भाषा[संपादन]

मंगळवेढा तालुक्याची प्रमुख भाषा मराठी असून तालुक्यातील दक्षिणेकडे कन्नडमराठी या भाषा बोलल्या जातात.

भौगोलिक विविधता[संपादन]

मंगळवेढ्याला सतत दुष्काळाचे चटके सहन करायला लागले आहेत. मंगळवेढ्याची जमीन ही बहुतेक करून जिराईत आहे. केवळ पावसाच्या पाण्यावर या ठिकाणी पिके घेतली जातात.

  • मंगळवेढ्याच्या मालदांडी ज्वारीस जी.आय. मानांकन*

मंगळवेढा तालुका ज्वारीचे कोठार म्हणून प्रसिद्ध आहे. मंगळवेढ्याच्या मालदांडी ज्वारीस जी.आय. मानांकनही प्राप्त झाले असून ज्वारीचे कोठार असलेल्या मंगळवेढ्यात ज्वारीवर संशोधन करणारे केंद्र असणे गरजेचे आहे.

पिके[संपादन]

प्रामुख्याने ज्वारी, बाजरी, करडई, हरभरा, सूर्यफूल, ऊस ही पिके घेतली जातात.ज्वारीचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणात होते.

हिंदू-मुस्लिम ऐक्य[संपादन]

मंगळवेढ्यात सर्व धर्माचे लोक गुण्या गोविंदाने राहतात. हिंदु-मुस्लिम ऐक्याचे प्रतीक असलेल्या मारोळी या गावामधील गैबीपीरच्या दर्ग्याला मुस्लिमांबरोबरच हिंदु भाविक ही जातात. तसेच हिंदूच्या सर्व सणांमध्ये मुस्लिम बांधव आनंदाने सहभाग घेतात. नवरात्र महोत्सव मंगळवेढ्यात अतिशय आनंदाने साजरा केला जातो. जवळ जवळ २५ नवरात्र मंडळे या गावात आहेत. डेकोरेशन, हालते देखावे, सजीव देखावे पाहण्यासाठी संपूर्ण जिल्ह्यातील लोक येतात. या तालुक्यातील लक्ष्मी-दहिवडी या गावामधे सर्वधर्मीय दुर्गामाता नवरात्र महोत्सव तरुण मंडळ आहे. या मंडळात सर्व समाजाचे (मुसलमान, धनगर, वडार, कैकाडी, महार, मांग, चाभार, कुंभार, सुतार, लोहार, पारधी, लिगायत, वाणी) लोक एकत्रितपणे सर्व सण साजरे करतात. संत दामाजीपंत हे या गावचे रहिवासी होते .

शैक्षणिक संस्था[संपादन]

मंगळवेढ्यात इंग्लिश स्कूल, दामाजी हायस्कूल, जवाहरलाल हायस्कूल, ताराबाई गर्ल्स हायस्कूल, नूतन विद्यालय इत्यादी प्राथमिक व माध्यमिक शाळा आहेत, तर दामाजी महाविद्यालय, दलित मित्र कदम गुरुजी ही महाविद्यालये आहेत. या मंगळवेढे नगरीने अनेक गुणवंत विद्यार्थी दिले आहेत.त्यांतील अनेक विद्यार्थी विदेशात वास्तव्य करीत आहेत. मंगळवेढ्यात सन २०११पासून सप्तर्षी प्रकाशन संस्था कार्यरत आहे. ही संस्था अनेक विषयांवरील मराठी, हिंदी तसेच इंग्रजी पुस्तके प्रकाशित करत आली आहे.सप्तर्षी सामाजिक आणि शैक्षणिक संस्था मंगळवेढा.

प्रशासन[संपादन]

मंगळवेढा हे जरी निमशहर असले तरी फार पूर्वीपासूनच हे एक अतिशय महत्त्वाचे ठिकाण आहे, त्यामुळे मंगळवेढ्याला नगरपरिषद आहे. शहराप्रमाणेच या तालुक्यातील खोमनाळ, माचणूर,सिद्धनकेरी, हुलजंती, मारोळी, लक्ष्मी-दहिवडी या ठिकाणांना सुद्धा धार्मिक महत्त्व आहे. मंगळवेढा तालुक्यात पंचायत समिती,कृषी उत्त्पन बाजार समिती,नगरपरिषद कार्यालय आहेत

संताची भूमी[संपादन]

संत दामाजी, संत कान्होपात्रा, संत चोखामेळा, संत गोपाबाई, स्वामी समर्थ, संत बसवेश्वर महाराज, बाबा महाराज आर्वीकर, संत बागडे महाराज मारोळी, माचणूर सिताराम महाराज असे अनेक थोर संत येथे होऊन गेले. आणि विशेष म्हणजे छत्रपती शिवाजी महाराजांचेसुद्धा चरणस्पर्श या संत भूमीला लाभले आहेत. शिवाजी महाराजांनी मंगळवेढ्यात चार दिवस मुक्काम केला होता.

मंगळवेढ्यातील महत्त्वाच्या बॅंका आणि पतसंस्था[संपादन]

१ धनश्री महिला पतसंस्था मंगळवेढा
२. बॅंक ऑफ इंडिया
३. बॅंक ऑफ महाराष्ट्र
४.राजमाता अर्बन को-ऑपरेटिव्ह बॅंक लिमिटेड
५.रतनचंद शहा अर्बन को-ऑपरेटिव्ह बॅंक लिमिटेड
६.पंढरपूर अर्बन को-ऑपरेटिव्हh बॅंक शाखा मंगळवेढा
७.धनश्री मल्टि-स्टेट को.ऑप.क्रेडिट सोसायटी लिमिटेड
८. बळीराजा पतसंस्था
९. जिजामाता महिला पतसंस्था


.==संदर्भ==

  1. https://villageinfo.in/
  2. https://www.census2011.co.in/
  3. http://tourism.gov.in/
  4. https://www.incredibleindia.org/
  5. https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
  6. https://www.mapsofindia.com/
  7. https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
  8. https://www.weather-atlas.com/en/india-climate


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.