"निकिता ख्रुश्चेव्ह" च्या विविध आवृत्यांमधील फरक

Jump to navigation Jump to search
८,९९८ बाइट्सची भर घातली ,  ७ वर्षांपूर्वी
बदलांचा आढावा नाही
No edit summary
खूणपताका: कृ. कॉपीराईट उल्लंघने शोधून वगळण्या करतासुद्धा तपासावा. संदर्भा विना भला मोठा मजकुर !
{{माहितीचौकट पदाधिकारी
{{विस्तार}}
| सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय =
[[चित्र:Nikita Khrusjtsjov.jpg|thumb|300px|निकिता ख्रुश्चेव्ह]]
| नाव = निकिता ख्रुश्चेव्ह<br />Никита Хрущёв
{{साम्यवाद}}
| सन्मानवाचक प्रत्यय =
| चित्र = Bundesarchiv_Bild_183-B0628-0015-035,_Nikita_S._Chruschtschow.jpg
| चित्र आकारमान =
| लघुचित्र =
| चित्र शीर्षक = निकिता ख्रुश्चेव्ह १९६३ साली [[पूर्व बर्लिन]]मध्ये
| पद = [[सोव्हियेत संघाचा कम्युनिस्ट पक्ष|सोव्हियेत संघाच्या कम्युनिस्ट पक्षाचा]] सरचिटणीस
| कार्यकाळ_आरंभ = १४ सप्टेंबर १९५३
| कार्यकाळ_समाप्ती = १४ ऑक्टोबर १९६४
| मागील = [[ग्यॉर्गीय माक्सिमिल्यानोविच मालेन्कोव]]
| पुढील = [[लिओनिद ब्रेझनेव]]
| पद1 = {{देशध्वज|USSR}}ाच्या मंत्रीमंडळाचा अध्यक्ष
| कार्यकाळ_आरंभ1 = २७ मार्च १९५८
| कार्यकाळ_समाप्ती1 = १४ ऑक्टोबर १९६४
| उपराष्ट्रपती =
| मागील1 = [[निकोलाय बुल्गानिन]]
| पुढील1 = [[अलेक्सेइ कोसिजिन]]
| जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक|1894|4|15}}
| जन्मस्थान = कालिनोव्का, [[रशियन साम्राज्य]]
| जन्मदिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1971|9|11|1894|4|15}}
| जन्मस्थान = [[मॉस्को]], [[रशियाचे सोव्हियेत साम्यवादी संघीय प्रजासत्ताक|रशियन सोसाग]], [[सोव्हियेत संघ]]
| पत्नी = निना ख्रुश्चेव्हा
| शाळा_महाविद्यालय =
| व्यवसाय =
| धर्म =
| सही = Nikita_Khrushchev_Signature2.svg
| संकेतस्थळ =
}}
[[चित्र:Артимарка Микита Хрущов 2009.jpg|200 px|इवलेसे|ख्रुश्चेव्हने [[क्राइमिया]]चे नियंत्रण रशियाकडून युक्रेनकडे सोपवले.]]
'''निकिता ख्रुश्चेव्ह''' ({{lang-ru|Никита Сергеевич Хрущёв}}; १५ एप्रिल १८९४ - ११ सप्टेंबर १९७१) हा एक [[सोव्हियेत संघ|सोव्हियेत]] राजकारणी व सप्टेंबर १९५३ ते ऑक्टोबर १९६४ दरम्यान देशाचा राष्ट्रप्रमुख तसेच [[सोव्हियेत संघाचा कम्युनिस्ट पक्ष|सोव्हियेत संघाच्या कम्युनिस्ट पक्षाचा]] सरचिटणीस होता. [[जोसेफ स्टॅलिन]]च्या मृत्यूनंतर ख्रुश्चेव्हने सोव्हियेतचे नेतृत्व केले व देशामध्ये स्टॅलिनची धोरणे बदलण्याचे कार्य मोठ्या प्रमाणावर हाती घेतले. १९५८ ते १९६४ दरम्यान ख्रुश्चेव्ह सोव्हियेत मंत्रीमंडळाच्या अध्यक्षपदावर होता.
 
ख्रुश्चेव्हचा जन्म [[रशिया]] व [[युक्रेन]]च्या सीमेजवळील एका लहान गावामध्ये झाला. तरूण वयामध्ये तो एक कुशल लोहार होता. [[रशियन यादवी युद्ध]]ानंतर ख्रुश्चेव्ह राजकारणात शिरला व हळूहळू कम्युनिस्ट पक्षामध्ये वरच्या पदांवर पोचू लागला. १९३०च्या दशकातील स्टॅलिनने हाती घेतलेल्या राजकीय अटकांना व हिंसाचाराला ख्रुश्चेव्हचा पाठिंबा होता. १९३९ साली स्टॅलिनने ख्रुश्चेव्हला [[युक्रेनियन सोव्हियेत साम्यवादी गणराज्य|युक्रेनमधील]] सत्ता सांभाळण्यासाठी पाठवले. [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान]] [[लाल सैन्य]]ाचे नेतृत्व करणाऱ्या ख्रुश्चेव्हकडे [[क्यीव]]वरील [[नाझी जर्मनी]]चे आक्रमण थोपवून धरण्याची जबाबदारी होती. १९४२ साली स्टॅलिनने ख्रुश्चेव्हला [[स्टालिनग्राड]] शहराच्या [[स्टालिनग्राडची लढाई|बचावासाठी]] रवाना केले. युद्ध संपल्यानंतर ख्रुश्चेव्ह पुन्हा युक्रेनमध्ये परतला व त्याच्या नेतृत्वाखाली युक्रेन सोसागमध्ये पुन्हा शांतीचे व भरभराटीचे दिवस परतले. स्टॅलिनच्या अखेरच्या काळात ख्रुश्चेव्ह [[मॉस्को]]मध्ये दाखल झाला. ६ मार्च १९५३ रोजी स्टॅलिनच्या मृत्यूनंतर सोव्हियेत कम्युनिस्ट पक्षाच्या नियंत्रणासाठी अनेक नेत्यांमध्ये रस्सीखेच सुरू झाली ज्यामध्ये ख्रुश्चेव्हचा विजय झाला व तो पक्षाचा सरचिटणीस व पर्यायाने देशाचा राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुख बनला.
 
ख्रुश्चेव्हच्या नेतृत्वाखाली सोव्हियेत संघाने मोठ्या प्रमाणावर [[अंतराळ संशोधन]] हाती घेतले व लष्करावरील खर्चात कपात केली. ख्रुश्चेव्हने कृषी क्षेत्रामध्ये अनेक प्रयोग केले परंतु जे अयशस्वी ठरले. त्याच्या कारकिर्दीमध्ये [[शीत युद्ध]] शिगेला पोचले. [[क्युबन क्षेपणास्त्र आणीबाणी]]दरम्यान सोव्हियेत व [[अमेरिका|अमेरिकेमध्ये]] प्रचंड तणावाचे वातावरण निर्माण झाले होते. १४ ऑक्टोबर १९६४ रोजी कम्युनिस्ट पक्षाने ख्रुश्चेव्हला सरचिटणीस पदावरून काढले व त्याला राजकीय निवृत्ती स्वीकारण्यास भाग पाडले. अखेरच्या काळात ख्रुश्चेव्हचे दिवस मानसिक नैराश्यामध्ये गेले व ११ सप्टेंबर १९७१ रोजी तो मॉस्कोमधील एका इस्पितळामध्ये [[हृदयाघात]]ाच्या धक्क्याने मृत्यू पावला.
 
==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स|Никита Сергеевич Хрущёв|{{लेखनाव}}}}
*[http://www.marxists.org/archive/khrushchev/index.htm व्यक्तिचित्र]
 
{{सोवियेत संघाचे राष्ट्राध्यक्ष}}
{{सोवियेत संघाच्या कम्युनिस्ट पक्षाचे प्रमुख}}
 
[[वर्ग{{DEFAULTSORT:सोवियेत संघाचे राष्ट्राध्यक्ष|ख्रुश्चेव्ह, निकिता]]}}
[[वर्ग:सोवियेत संघाचे राष्ट्राध्यक्ष]]
[[वर्ग:रिकामी पाने]]
३०,०६३

संपादने

दिक्चालन यादी