धनगर

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
धनगर

धनगर हा एक हिंदू समाज आहे, जो प्रामुख्याने शेती आणि पशुपालन व्यवसाय करतो.[ संदर्भ हवा ] धनगर लोक मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, कर्नाटक, उत्तर प्रदेश, हरियाणा, गोवा इत्यादी राज्यांत राहतात.[ संदर्भ हवा ].मल्हारराव होळकर अहिल्यादेवी होळकर, चंद्रगुप्त मौर्यसम्राट अशोक हे या समाजातील भारतीय राज्यकर्ते होते.[ संदर्भ हवा ] या समाजाचे दैवत जेजुरीचा खंडोबा आहे.

आरक्षण[संपादन]

सामाजिक परिस्थिती नुसार वेगवेगळ्या राज्यांत धनगर समाजाला दिलेल्या सामाजिक व शैक्षणिक आरक्षणाचे प्रमाण वेगवेगळे आहे.[ संदर्भ हवा ] महाराष्ट्रात धनगर समाज हा भटक्या जाती – क (एनटी-सी) या प्रवर्गात मोडतो व त्यांना सामाजिक व शैक्षणिक आरक्षण ३.५% दिलेले आहे.[ संदर्भ हवा ] कर्नाटकात धनगर समाज हा कुरुबा या नावाने ओळखला जातो. त्याचप्रमाणे संपुर्ण भारतात विविध नावाने ओळखला जातो,जसा

  • उत्तर-भारतात
    • दिल्ली- पाल बघेल धनगर गडरीया
    • उत्तरप्रदेश- पाल बघेल चंदेल धनगर गडरीया
    • हरियाणा - पाल बघेल होळकर गडरीया
    • हिमाचलप्रदेश-गडरीया गड्री गद्दी
    • राजस्थान- धनगर-गायरी धनगर-गाडरी धनगर-गारी धनगर-गड्री
  • मध्य-भारतात
    • मध्यप्रदेश-धनगर-गायरी धनगर-गारी धनगर-चौधरी
    • गुजरात- धनगर-रबारी , धनगर-मालधारी , धनगर- भरवाड
    • महाराष्ट्र- धनगर हटकर शेंगर अहिर गवळी-धनगर

गोवा-धनगर गवळी-धनगर

  • दक्षिण-भारतात
    • तेलंगणा- कुरुंबा कुरूबा
    • कर्नाटक- कुरुबा
    • तामिळनाडू- कुरुंबर कुरुंबा

संस्कृती[संपादन]

धनगर समाजातील लोक हे हातात कुऱ्हाड, पाठीवर घोंगड, हातात कड, कोल्हापुरी चप्पल वापरतात.[ संदर्भ हवा ] "यळकोट यळकोट जय मल्हार", "बिरोबाच्या नावानं चांगभलं" हे समाजाचे ब्रीदवाक्य आहे.[ संदर्भ हवा ] धनगर समाजामध्ये भंडारा हा सगळ्या धनगरांच्या देवळात उधळला जातो.[ संदर्भ हवा ] ही लोक धनगरी ओवी गातात व गजी नृत्य केले जाते. बापू बिरू वाटेगावकर, धनगरवाडा,ख्वाडा, बाळू मामांची गाथा या चित्रपटांतून आणि पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर, जय मल्हार, श्री संत बाळूमामा या नाट्यकलांत धनगर समाजाची संस्कृती दर्शवलेली आहे.[ संदर्भ हवा ]

संदर्भ[संपादन]