धनगर

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

धनगर ही महाराष्ट्रातील एक भटकी जमात आहे. या समाजातले लोक पाळीव दुभते प्राणी चरावयास नेण्याचे व त्यांच्या देखभालीचे काम करतात व त्यात मिळणाऱ्या पैशांतून उदरनिर्वाह करतात.[ संदर्भ हवा ] यांची एकंदर लो. सं (१९११) ६७३४३९. कोंकण, उत्तर महाराष्ट्रात सांगली धुळे,सोलापूर (मंगळवेढा),बारामती, नंदुरबार, जळगाव,औरंगाबाद महाराष्‍ट्र, मध्य प्रदेश, वऱ्हाड व मध्यभारत यांमध्यें हे लोक आढळतात. मेंढ्या चारणे, विकणें व घोंगडया विणणें हे त्यांचे व्यवसाय असून ते शेळ्या-मेंढ्या, गुरे-ढोरे पाळून त्यांवर उदरनिर्वाह करतात.

धनगर

दैवते[संपादन]

बिरोबा खंडोबा धुळोबा शिंग्रोबा म्हसोबा
बिरोबा धनगरांचे मुख्य दैवत आहे. बिरोबाचे मुख्य देवस्थान (सांगली) जिल्ह्यातील कवठेमहांकाळ तालुक्यातील आरेवाडी येथे आहे.खंडोबा हे धनगर समाजाचं दुसरं मुख्य दैवत आहे.खंडोबाचं मुख्य देवस्थान जेजुरी, जिल्हा-पुणे येथे आहे.धुळोबा धनगरांचे दुसरे दैवत आहे.धुळोबाच्या व बिरोबाच्या कथेमध्ये साम्य आढळते. शिंग्रुबाची जीवनगाथा अगदी अलीकडची म्हणजे ब्रिटिशांच्या काळातली आहे.म्हणून त्यांना आधुनिक देव मानले जाते. वीर तीर्थ क्षेत्र ठिकाणी (काळभैरवनाथ) हे देखील एक दैवत आहे

लोकसाहित्य[संपादन]

  • विरोबाची ओवी, धनगरी ओव्या व गजी

संबंधित पुस्तके[संपादन]

  • माझा धनगरवाडा (लेखक - धनंजय धुरगुडे)