धनगर

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

धनगर ही महाराष्ट्रातील एक भटकी जमात आहे. या समाजातले लोक पाळीव दुभते प्राणी चरावयास नेण्याचे व त्यांच्या देखभालीचे काम करतात व त्यात मिळणाऱ्या पैशांतून उदरनिर्वाह करतात.[ संदर्भ हवा ] यांची एकंदर लो. सं (१९११) ६७३४३९. कोंकण, उत्तर महाराष्ट्रात धुळे,सोलापूर (मंगळवेढा),बारामती, नंदुरबार, जळगाव,औरंगाबाद महाराष्‍ट्र, मध्य प्रदेश, वऱ्हाड व मध्यभारत यांमध्यें हे लोक आढळतात. मेंढ्या चारणे, विकणें व घोंगडया विणणें हे त्यांचे व्यवसाय असून ते शेळ्या-मेंढ्या, गुरे-ढोरे पाळून त्यांवर उदरनिर्वाह करतात.

धनगर

दैवते[संपादन]

विरोबा/बिरोबा धुळूबा शिंग्रुबा म्हस्कोबा
विरोबा धनगरांचे मुख्य दैवत आहे. बिरोबाचे मुख्य देवस्थान सांगली जिल्ह्यातील कवठेमहांकाळ तालुक्यातील आरेवाडी येथे आहे. धुळोबा धनगरांचे दुसरे दैवत आहे. धुळोबाच्या व विरोबाच्या कथेमध्ये साम्य आढळते. शिंग्रुबाची जीवनगाथा अगदी अलीकडची म्हणजे ब्रिटिशांच्या काळातली आहे. म्हणून त्यांना आधुनिक देव मानले जाते. वीर तीर्थ क्षेत्र ठिकाणी म्हस्कोबा(काळभैरवनाथ) हे देखील एक दैवत आहे

लोकसाहित्य[संपादन]

  • विरोबाची ओवी, धनगरी ओव्या व गजी

संबंधित पुस्तके[संपादन]

  • माझा धनगरवाडा (लेखक - धनंजय धुरगुडे)