छत्रपती दुसरे संभाजीराजे भोसले

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search


छत्रपती संभाजीराजे भोसले (दुसरा संभाजी)
छत्रपती
Flag of the Maratha Empire.svg
मराठा साम्राज्य - कोल्हापूर संस्थान
अधिकारकाळ इ.स. १७१४ - इ.स. १७६०
राज्यव्याप्ती कोल्हापूर संस्थान पर्यंत
राजधानी कोल्हापूर
पूर्ण नाव छत्रपती संभाजीराजे भोसले
जन्म इ.स.23 मे १६९८
राजगड
मृत्यू इ.स. १८ डिसेंबर १७६०
पूर्वाधिकारी छत्रपती दुसरे शिवाजीराजे भोसले (दुसरा शिवाजी)
उत्तराधिकारी छत्रपती तिसरे शिवाजीराजे भोसले
वडील छत्रपती थोरले राजाराम महाराज
आई महाराणी राजसबाई
राजघराणे भोसले


छत्रपती संभाजी द्वितीय (1698 - 18 डिसेंबर 1760) भोसले वंशजातीचा कोल्हापूरचा राजा होता. छत्रपती थोरले शिवाजी महाराजांचे नातु आणि छत्रपती पहीले राजाराम महाराजांचे द्वितीय पुत्र (थोरले राजाराम व महाराणी राजसबाई यांचे पुत्र) होते. दुसऱ्या संभाजींच्या सावत्र आई महाराणी ताराबाई यांनी थोरल्या शाहूच्या पराभवानंतर कोल्हापूर येथे 1710 ते 1714 पर्यंत आपल्या पुत्र शिवाजी द्वितीयसह कोल्हापूरचे राज्य म्हणून कोल्हापूर राजगादीची स्थापना केली. त्या वेळी, राजसाबाईंनी ताराबाईंच्या विरोधात बंड केले आणि स्वतःचा पुत्र दुसर्‍या संभाजीला गादीवर बसवले. कोल्हापूरचे सिंहासनावर संभाजी द्वितीय ने 1714 ते 1760 पर्यंत राज्य केले. आपल्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीच्या काळात, संभाजींनी आपल्या चुलत भावाकडून म्हणजे थोरल्या शाहूकडून मराठा साम्राज्य प्रस्थापित करण्यास सहमती दर्शवली. 1731 मध्ये वारणेच्या तहात दोन्ही बाजूंनी स्वाक्षरी केली तेव्हा राज्याच्या वाटणीचा संघर्ष संपला. या करारानुसार दोन्ही बाजूंनी कृष्ण आणि तुंगभद्रा नद्यांमधील प्रदेश दुसरा संभाजी व थोरल्या शाहू महाराजांनी वाटून घेतला. दुसर्‍या संभाजी नंतर गादीवर आलेल्या तिसर्‍या शिवाजी च्या काळात राजमाता म्हणून जिजीबाईंनी त्यांचे नेतृत्व केले.