राजा रविवर्मा

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

राजा रवि वर्मा, (मल्याळम भाषा:രാജാ രവി വര്‍മ ; रोमन लिपी: Raja Ravi Varma ;) (एप्रिल २९, इ.स. १८४८- ऑक्टोबर २, इ.स. १९०६) हा भारताच्या त्रावणकोरच्या राजघराण्यातील एक चित्रकार होता.त्याने भारतीय साहित्य आणि संस्कृतीतील पात्रांचे चित्रण केले. त्यांच्या चित्रांची खासियत म्हणजे भारतातिल परंपरागत हिंदू महाकाव्ये आणि धर्मग्रंथांवर काढली गेलेली चित्रे.

वर्म्याला त्याच्या साडी घातलेल्या स्त्रीया सुंदर, प्रमाणबद्ध व सौंदर्यपूर्ण चित्रासाठी ओळखले जाते. सन इ.स. १८७३ मध्ये, व्हियेना कला प्रदर्शनात त्याला मिळालेल्या प्रथम पारितोषिकामुळे तो प्रकाशझोतात आला.तो वयाच्या ५८ व्या वर्षी सन इ.स. १९०६ मध्ये मृत्यू पावला. भारतीय कलेच्या इतिहासात तो उत्कृष्ट चित्रकारांपैकी एक समजला जातो.

[संपादन] प्रारंभिक जीवन

राजा रवि वर्म्याचा जन्म केरळच्या त्रावणकोरच्या राजघराण्यातिल किलिमनुर राजवाड्यात रवि वर्मा कोईल थंपुरन येथे झाला. त्याचे वडिल मोठे विद्वान व आई ही कवयत्री होती. त्याच्या आईने लिहीलेले काव्य, 'पार्वती स्वयंवर' हे रवि वर्म्याने तिच्या मृत्युनंतर प्रसिद्ध केले. त्याला सी.गोडा वर्मा, [[राजा राज वर्मा[ हे भाउ व मंगला बायी या नावाची बहिण होती.त्याच्या बाल्य काळातच त्याला महाराज अलियम् तिरुनल या त्याच्या नातलग राजाचा आश्रय मिळाला. ^[१].

[संपादन] कला जीवन

इ.स. १८७३ मध्ये, व्हिएन्ना कला प्रदर्शनात त्याला मिळालेल्या प्रथम पारितोषिकामुळे तो प्रकाशझोतात आला. त्याने चित्रकारीच्या विविध विषयासाठी भारतभर प्रवास केला. त्याचे 'दुष्यंत व शकुन्तला','नल व दमयंती, या विषयावरील चित्रे प्रसिद्ध आहेत. त्याच्या चित्रांनी भारतियांस त्यांच्या धर्मग्रंथांतिल द्रुष्ये साकारण्यास मदत झाली.त्याची चित्रे सर्व भारतभर प्रसिद्ध झाली.

[संपादन] राजाची पदवी

इ.स. १९०४ मध्ये, भारताचे व्हाइसरॉय लॉर्ड कर्झन यांनी केसर-इ-हिंद या सुवर्ण पदकाने सन्मानित केले.त्यावेळेस त्याचे नांव 'राजा रवि वर्मा' असे नोंदविल्या गेले. ^[१]. इ.स. १९९३ मध्ये,नवी दिल्ली येथे त्याच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविल्या गेले.त्याने भारतीय कलेस दिलेल्या योगदानाचा गौरव म्हणुन केरळ सरकारने त्याचे नावाने राजा रवि वर्मा पुरस्कार सुरू केला जो, प्रतिवर्षी, कला व संस्कृतीच्या क्षेत्रात उत्कृष्ट प्राविण्य दाखविणार्‍यांना दिला जातो.

[मावेलिकरा]], केरळ येथे त्याच्या सन्मानाप्रित्यर्थ फाइन आर्टचे एक महाविद्यालय उघडण्यात आले आहे.