पंतप्रधान संग्रहालय आणि ग्रंथालय

**नेहरू स्मारक संग्रहालय आणि ग्रंथालय**
	संग्रहालय आणि ग्रंथालय
	माध्यमे अपभारण करा
	विकिपीडिया
प्रकार	संग्रहालय,; ग्रंथालय
याचे नावाने नामकरण	भारताचे पंतप्रधान (जवाहरलाल नेहरू);
स्थान	नवी दिल्ली, नवी दिल्ली जिल्हा, Delhi division, National Capital Territory of Delhi, भारत
मुख्यालयाचे स्थान	नवी दिल्ली;
आरंभ वेळ	इ.स. १९६४
स्थापना	नोव्हेंबर ९, इ.स. १९६४;
	अधिकृत संकेतस्थळ
	२८° ३६′ ०९.३९″ N, ७७° ११′ ५५.५९″ E
अधिकार नियंत्रण
	Q619713; आयएसएनआय ओळखण: 0000000404994655; व्हीआयएएफ ओळखण: 123200267; एलसीसीएन ओळखण: n84004630; बीएनएफ ओळखण: 12210897d; एसयूडीओसी ओळखण: 030756871; NACSIS-CAT author ID: DA02962622; एनकेसी ओळखण: kn20070727004; J9U ID: 987007265970605171
	अनुनादक; पेटस्केन; टिप्पणी; ओपनस्ट्रीट मॅप; शोधक साधन; विकिशूटमी; चित्रित शोध;

ဝန်ကြီးချုပ်များပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက် (my); Премьер-министрлердин музейи жана китепканасы (ky); વડા પ્રધાન મ્યુઝિયમ અને પુસ્તકાલય (gu); IiNkulumbuso zeMyuziyam kunye neThala leeNcwadi (xh); Minisitiri w’intebe Inzu Ndangamurage & Isomero (rw); موزه و کتابخانه نخست وزیران (fa); प्रधानमन्त्री संग्रहालय र पुस्तकालय (ne); 首相博物館・図書館 (ja); Tranombakoka & Tranomboky ho an'ny Praiminisitra (mg); Premiärministerns museum och bibliotek (sv); Меморіальний музей та бібліотека Неру (uk); Prime Ministers Museum & Library (ig); Осорхона ва китобхонаи сарвазир (tg); नेहरु स्मारक संग्रहालय एवं पुस्तकालय (hi); ພິພິທະພັນ ແລະຫໍສະໝຸດນາຍົກລັດຖະມົນຕີ (lo); ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ (pa); Премьер-министрлер мұражайы мен кітапханасы (kk); Музеј и библиотека на премиерот (mk); நேரு அருங்காட்சியகமும் கோளகமும் (ta); Nehru memorial museum and library. New Delhi (fr); Muzej i knjižnica premijera (hr); नेहरू स्मारक संग्रहालय आणि ग्रंथालय (mr); Museu memorial i biblioteca Nehru (ca); Muzeul și biblioteca prim-miniștrilor (ro); Мемориальный музей и библиотека Неру (ru); Eerste Ministers Museum en Biblioteek (af); Ministrų Pirmininkų muziejus ir biblioteka (lt); Pääministerien museo ja kirjasto (fi); Peaministrite muuseum ja raamatukogu (et); Miniszterelnöki Múzeum és Könyvtár (hu); Museum und Bibliothek des Premierministers (de); Ерөнхий сайд нарын музей, номын сан (mn); Makumbusho ya Waziri Mkuu na Maktaba (sw); നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ മ്യൂസിയം & ലൈബ്രറി (ml); Museum en Bibliotheek van de premier (nl); Museo memorial y biblioteca Nehru (es); Muzeum i Biblioteka Premierów (pl); ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯ (kn); Başbakanlık Müzesi ve Kütüphanesi (tr); Prime Ministers Museum & Library (en); متحف ومكتبة رئيس الوزراء (ar); Μουσείο & Βιβλιοθήκη Πρωθυπουργών (el); Muzium & Perpustakaan Perdana Menteri (ms) ပြတိုက်နှင့်စာကြည့်တိုက် (my); китепкана (ky); સંગ્રહાલય અને પુસ્તકાલય (gu); imyuziyam kunye nethala leencwadi (xh); Bibliothek (de); موزه و کتابخانه (fa); библиотека (bg); muzeu și bibliotecă (ro); 図書館 (ja); tranombakoka & tranomboky (mg); museum och bibliotek (sv); מוזיאון בהודו (he); ụlọ ngosi ihe mgbe ochie & ụlọ akwụkwọ (ig); китобхона (tg); संग्रहालय और पुस्तकालय (hi); ພິພິທະພັນ & ຫ້ອງສະຫມຸດ (lo); 도서관 (ko); мұражай және кітапхана (kk); музеј и библиотека (mk); জাদুঘর এবং গ্রন্থাগার (bn); bibliothèque (fr); muuseum ja raamatukogu (et); 图书馆 (zh); levraoueg India (br); museo ja kirjasto (fi); museu (ca); संग्रहालय आणि ग्रंथालय (mr); музей, номын сан (mn); Museu em Nova Deli, Índia (pt); múzeum és könyvtár (hu); библиотека (ru); museum en biblioteek (af); muziejus ir biblioteka (lt); ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ (pa); inzu ndangamurage & isomero (rw); muzej i knjižnica (hr); muzeum i biblioteka (pl); museum di India (id); makumbusho na maktaba (sw); മ്യൂസിയം & ലൈബ്രറി (ml); museum in India (nl); muzium & perpustakaan (ms); музей і бібліотека (uk); ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯ (kn); müze ve kütüphane (tr); museum & library (en); متحف في الهند (ar); μουσείο & βιβλιοθήκη (el); संग्रहालय र पुस्तकालय (ne) Pradhanmantri Sangrahalaya (my); Pradhanmantri Sangrahalaya (hu); પ્રધાન મંત્રી સંગ્રહાલય (gu); Pradhanmantri Sangrahalaya (xh); Pradhanmantri Sangrahalaya (rw); پرادان مانتری سانگرهالایا (fa); प्रधानमन्त्री सङ्ग्रहालय (ne); プラダンマントリ・サングラハラヤ (ja); Pradhanmantri Sangrahalaya (mg); Pradhanmantri Sangrahalaya (sv); Прадханмантрі Санграхалая (uk); Pradhanmantri Sangrahalaya (ig); Прадханмантри Санграхалая (tg); प्रधानमंत्री संग्रहालय (hi); Pradhanmantri Sangrahalaya (lo); ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (pa); Прадханмантри Санграхалая (kk); Прадханмантри Санграхалаја (mk); প্রধানমন্ত্রী সংগ্রহশালা (bn); Pradhanmantri Sangrahalaya (fr); Pradhanmantri Sangrahalaya (et); प्रधान मंत्री संग्रहालय (mr); Pradhanmantri Sangrahalaya (ky); Pradhanmantri Sangrahalaya (de); Pradhanmantri Sangrahalaya (af); Pradhanmantri Sangrahalaya (lt); Pradhanmantri Sangrahalaya (ms); Pradhanmantri Sangrahalaya (fi); Pradhanmantri Sangrahalaya (ca); Pradhanmantri Sangrahalaya (hr); Прадханмантри Санграхалая (mn); Pradhanmantri Sangrahalaya (sw); പ്രധാനമന്ത്രി സംഗ്രഹാലയ (ml); Pradhanmantri Sangrahalaya (nl); Прадханмантри Санграхалая (ru); Pradhanmantri Sangrahalaya (tr); ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ (kn); Pradhanmantri Sangrahalaya (pl); Pradhanmantri Sangrahalaya (en); برادهانمانتري سانجراهالايا (ar); Pradhanmantri Sangrahalaya (el); Pradhanmantri Sangrahalaya (ro)

पंतप्रधान संग्रहालय आणि ग्रंथालय तथा प्राइम मिनिस्टर्स म्युझियम अँड लायब्ररी सोसायटी (पूर्वीचे नेहरू स्मारक संग्रहालय आणि ग्रंथालय किंवा नेहरू मेमोरियल म्युझियम अँड लायब्ररी ) हे भारतातील नवी दिल्ली येथील एक संग्रहालय आणि ग्रंथालय आहे. याचा उद्देश भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीच्या इतिहासाचे जतन आणि पुनर्रचना करणे हा आहे. तीन मूर्ती हाऊस इमारतीमध्ये स्थित असलेले हे संग्रहालय भारतीय संस्कृती मंत्रालयाच्या अंतर्गत असलेली एक स्वायत्त संस्था आहे. भारताचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांच्या मृत्यूनंतर १९६४ मध्ये त्याची स्थापना झाली. आधुनिक आणि समकालीन इतिहासावरील शैक्षणिक संशोधनाला चालना देणे हे त्याचे उद्दिष्ट आहे.^[१]

आज, नेहरू मेमोरियल लायब्ररी हे भारताच्या पहिल्या पंतप्रधानावरील जगातील प्रमुख संसाधन केंद्र आहे.^[२] त्याच्या संग्रहणांमध्ये महात्मा गांधींच्या लेखनाचा मोठा भाग,^[३] तसेच स्वामी सहजानंद सरस्वती, सी. राजगोपालाचारी, बीसी रॉय, जयप्रकाश नारायण, चरण सिंग, सरोजिनी नायडू आणि राजकुमारी अमृत कौर यांची खाजगी कागदपत्रे आहेत. मार्च २०१० मध्ये त्याने आपल्या संग्रहणांचा डिजिटायझेशन प्रकल्प सुरू केला आणि जून २०११ पर्यंत, ८,६७,००० पानांची हस्तलिखिते आणि २९,८०७ छायाचित्रे स्कॅन केली गेली आणि डिजिटल लायब्ररी वेबसाइटवर ५,००,००० पृष्ठे अपलोड केली गेली.^[२] NMML च्या प्रसिद्ध प्रकाशनांमध्ये जवाहरलाल नेहरू, रस्किन बाँडचे मॅन ऑफ डेस्टिनी, आणि नेहरू अँथॉलॉजी (१९८०) ही निवडक कामे आहेत.

नेहरू मेमोरियल म्युझियम आणि लायब्ररीने गेल्या अनेक वर्षांपासून भारतभरातील विद्वान आणि इतिहासकारांना पाठिंबा दिला आहे. नेहरू मेमोरियल फेलोशिप या फेलोशिप प्रोग्रामद्वारे, मुख्य माहिती आयुक्त ओपी केजरीवाल यांसारख्या भारतातील काही सर्वोत्तम शिक्षणतज्ञांना निधी दिला आहे.^[४] पीएचडी प्रबंध, अहवाल, पुस्तके, जर्नल्स आणि वर्तमानपत्रांच्या स्वरूपात श्रमसंबंधित समस्यांवरील प्रचंड संग्रह असल्याने सामाजिक विज्ञानासाठी हे दिल्लीतील सर्वोत्तम ग्रंथालयांपैकी एक आहे.^[५]

२६ एप्रिल २०१६ रोजी माजी पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांना सौदी अरेबियाने भेट दिलेला खंजीर नेहरू मेमोरियल म्युझियम आणि लायब्ररीतून चोरीला गेला. ^[६]

संदर्भ

^ Nehru Memorial Museum and Library Ministry of Culture, 23 August 2011.
^ ^a ^b "Nehru goes Google". Mint. 10 Jun 2011.
^ "Christie's to return Gandhi's letter". द टाइम्स ऑफ इंडिया. 4 July 2007. 12 September 2011 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित.
^ "Controversy In Nehru's Home". 6 (7). Tehelka Magazine. 21 February 2009. 2012-09-25 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2022-12-09 रोजी पाहिले.
^ Nehru Memorial Museum & Library Archived 2011-10-14 at the वेबॅक मशीन. Archives of Indian Labour.
^ "At Nehru Memorial Museum and Library, a gift is stolen, not one CCTV". The India Express. 27 April 2016.

[1] Nehru Memorial Museum and Library Ministry of Culture, 23 August 2011.

[mint-2] "Nehru goes Google". Mint. 10 Jun 2011.

[3] "Christie's to return Gandhi's letter". द टाइम्स ऑफ इंडिया. 4 July 2007. 12 September 2011 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित.

[4] "Controversy In Nehru's Home". 6 (7). Tehelka Magazine. 21 February 2009. 2012-09-25 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2022-12-09 रोजी पाहिले.

[5] Nehru Memorial Museum & Library Archived 2011-10-14 at the वेबॅक मशीन. Archives of Indian Labour.

[6] "At Nehru Memorial Museum and Library, a gift is stolen, not one CCTV". The India Express. 27 April 2016.

[१]

[२]

[३]

[४]

[५]

[६]