अलिबाग

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
  ?अलिबाग
महाराष्ट्र • भारत
—  शहर  —
गुणक: 18°38′N 72°53′E / 18.64, 72.88
प्रमाणवेळ भाप्रवे (यूटीसी+५:३०)
जिल्हा रायगड
लोकसंख्या  (२००१)
आमदार
कोड
पिन कोड
दूरध्वनी


• +०२१४१

गुणक: 18°38′N 72°53′E / 18.64, 72.88 अलिबाग (इंग्रजी - Alibaug) हे रायगड रायगड जिल्ह्यातिल् शासकीय केंद्र आहे, जे समुद्रकिनाऱ्याला लागून आहे. हे शहर महाराष्ट्रातील कोकण विभागात येते. हे रायगड जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे.

इतिहास[संपादन]

अलिबाग हे शहर सतराव्या शतकात मराठा साम्राज्याचे सेनापती सरखेल कान्होजी आंग्रे यांनी वसवले.रायगड जिल्ह्याचे पुर्वीचे नाव कुलाबा होते. आताचा रामनाथ परिसर हे तेव्हाचे मुख्य गाव होते. रेवदंडा, चौल, नागाव, अक्षी , वरसोली, थळ, किहीम आणि आवास हि गावे त्या वेळी अष्टगरे म्हणून ओळखली जात. त्या काळात येथे बरयाच लढाया झाल्या. १७२२ मध्ये इंग्रज व पोर्तुगीज यांनी कुलाब्यावर एकत्रित हल्ला केला होता,पण ते ती लढाई हरले होते. १८५२ मध्ये अलिबागला तालुक्याचे ठिकाण म्हणून घोषित करण्यात आले फार पुर्वि इस्रराइल बेन अलि नावाचा

लोकसंख्या[संपादन]

२००१ च्या जनगणनेनुसार अलिबागची लोकसंख्या १९४९१ आहे. यामध्ये पुरुषांचे प्रमाण ५२% आणि महिलांचे प्रमाण ४८% आहे. .इथले सरासरी साक्षरता प्रमाण ७९% आहे,जे भारताच्या सरासरी साक्षरतेच्या प्रमाणापेक्षा जास्त आहे

भूगोल[संपादन]

हे शहर मुंबईपासून दक्षिणेला ७८ कि.मी. आणि पेणपासुन ३० कि.मी. अंतरावर आहे.

अर्थव्यवस्था[संपादन]

पर्यटन व शेती हे इथले मुख्य व्यवसाय आहेत. अलिबाग शहराच्या जवळच आर.सी.एफ. हा कारखाना आहे. इस्पात(मित्तल ग्रुप),विक्रम इस्पात(बिर्ला ग्रुप), गेल,एच पी हे कारखाने सुद्धा जवळच्या परिसरात आहेत.

प्रसिद्धी[संपादन]

अलिबाग हे स्थळ मिनी गोवा म्हणुन देखील ओळख्ले जाते आणि मुंबई, पुण्यापासून एक दिवसाच्या सहलीसाठी जवळचे ठिकाण आहे. हे इथल्या समुद्रकीनार्यांसाठी आणि सीफूड साठी प्रसिद्ध आहे.

परिवहन सुविधा[संपादन]

  • रस्ता - मुंबईहून अलिबागला जाण्यासाठी मुंबई-गोवा या प्रमुख मार्गाने जाता येते. या मार्गावर असलेल्या वडखळ या ठिकाणापासून पुढे अलिबागला जाण्यासाठी मार्ग आहे.हे अंतर मुंबईपासून १०८ कि.मी.आहे
  • लोहमार्ग - जवळचे रेल्वे स्थानक पेण हे आहे.
  • फेरी - मांडवा हे जवळचे बंदर असून तेथून मुंबईच्या गेट वे ऑफ इंडियाला जाता येते. दुसरे जवळचे बंदर रेवस हे आहे. सकाळी ६.०० ते संध्याकाळी ६.०० वाजेपर्यंत हि फेरी उपलब्ध असते. बोटीच्या प्रकाराप्रमाणे मांडवा ते मुंबई प्रवासाला ४० ते ५५ मिनिटे वेळ लागतो.
  • विमानतळ -जवळचे विमानतळ मुंबई हे आहे.

राजकरण[संपादन]

आमदार : मिनाक्षी पाटिल (शेतकरी कामगार पक्ष) , २००९ ते आतापर्यंत

समुद्रकिनारे[संपादन]

अलिबागच्या समुद्रकीनार्यांशिवाय किहीम,थळ, वरसोली, अक्षी ,नागाव,आवास,सासवने,रेवस,चौल,मांडवा,काशीद आणि कोर्लई हे समुद्रकिनारे सुद्धा जवळच्या परिसरात आहेत.

इतर प्रेक्षणीय स्थळे[संपादन]

कुलाबा किल्ला,कनकेश्वर मंदिर,चौल,गणेश मंदिर(बिर्ला मंदिर),कान्होजी आंग्रे समाधी,उमा-महेश्वर मंदिर,बालाजी मंदिर,मुरुड जंजिरा,दत्त मंदिर, हिंगुलजा मंदिर,शितळादेवी मंदिर, चुंबकीय वेधशाळा ,कोर्लई किल्ला ही काही मुख्य प्रेक्षणीय स्थळे अलिबाग आणि आजूबाजूच्या परिसरात आहेत. याच बरोबर मराठी भाषेतील पहिला मानला जाणारा शिलालेख अक्षी गावात आहे .

काही फोटो[संपादन]