रामकिंकर बैज

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
रामकिंकर बैज
রামকিঙ্কর বেইজ
जन्म २६ मे, १९०६ (1906-05-26)
Bankura, Bengal, British India
मृत्यू २ ऑगस्ट, १९८० (वय ७०)
P G Hospital, west bengal, india
राष्ट्रीयत्व Indian
कार्यक्षेत्र Sculptor, painter
चळवळ Ashohojog andolon (non-co-operation movement) by Mahatma Gandhi
प्रसिद्ध कलाकृती Lady with Dog, Sujata, Santhaal Family, Mill Call, jokkho-jokkhi
आश्रयदाते Ramananda Chatterjee
पुरस्कार Deshikottom by Visva-Bharati University, D.lit by Rabindra Bharati University, Padma Bhushan(1970)
वडील Condicaran Poramanik
आई Shompurna Debi

रामकिंकर बैज (बंगाली लिखाण - রামকিঙ্কর বেইজ)(२६ मे, इ.स. १९०६ - २ ऑगस्ट, इ.स. १९८०) हे भारतातील एक शिल्पकारचित्रकार होते.

जीवन[संपादन]

रामकिंकर यांचा जन्म पश्चिम बंगालमधील बांकुडा जिल्ह्यात झाला. गावातीलच एका कुंभाराकडे त्यांनी मातीची भांडी आणि पारंपरिक पद्धतीच्या देवादिकांच्या मूर्ती घडविण्याचे प्रारंभिक धडे घेतले. स्वातंत्र्य चळवळीसाठी लागणारे प्रचारफलक रंगविण्याचे काम त्यांनी काही दिवस केले. वयाच्या पंधराव्या वर्षी रामकिंकर शांतिनिकेतनमध्ये दाखल झाले. शांतिनिकेतनला भेट देणाऱ्या काही परदेशी शिल्पकारांकडून त्यांनी शिल्पकलेचे थोडे ज्ञान घेतले तसेच पारंपरिक मूर्तिकारांकडूनही काही साधी तंत्रे शिकून घेतली. इ.स. १९३० साली शांतिनिकेतनच्या विश्वभारती विद्यापीठातून शिल्पकलेची पदविका त्यांनी घेतली. त्यानंतर तिथेच त्यांनी शिक्षक म्हणून काम सुरू केले व पुढे याच विभागाचे प्रमुखही झाले.[१]

कलाकृती[संपादन]

इस्रायलमधील हिब्रू विश्वविद्यालयात रविंद्रनाथ टागोरांच्या १५०व्या जयंतीनिमित्त त्यांचा रामकिंकर यांनी बनविलेला अर्धपुतळा बसविण्यात आलेला आहे. हा पुतळा भारताच्या सांस्कृतिक मंत्रालयाकडून इस्रायलला देण्यात आला.[२]

प्रदर्शन[संपादन]

शिल्पकलेत रामकिंकर यांना आंतरराष्ट्रीय ख्याती मिळालेली होती. त्यांनी आपल्या शिल्पांची आणि चित्रांची देश-विदेशांत प्रदर्शने भरविली. इ.स. १९४२ साली दिल्लीत, इ.स. १९५० साली पॅरीसमध्ये, इ.स. १९५१ साली टोकियोमध्ये आणि इ.स. १९६० साली शांतिनिकेतनमध्ये त्यांच्या कलाकृतींची प्रदर्शने भरविण्यात आली होती.

रामकिंकर यांच्या बहुसंख्य कलाकृती सध्या दिल्लीच्या राष्ट्रीय कलासंग्रहात ठेवण्यात आलेल्या आहेत.

पुरस्कार व सन्मान[संपादन]

संदर्भ आणि नोंदी[संपादन]

  1. "रामकिंकर बैज". मराठी विश्वकोश (मराठी मजकूर) (वेब आवृत्ती.). महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ. २६ सप्टेंबर २०१३ रोजी पाहिले. 
  2. "इजराइल के विश्वविद्यालय में टैगोर की प्रतिमा का अनावरण" [इस्रायलमधील विशवविद्यालयात टागोरांच्या प्रतिमेचे अनावरण]. झी न्यूज (हिंदी मजकूर). २५ जून २०१२. २३ सप्टेंबर २०१३ रोजी पाहिले.