ब्रह्मराक्षस

महाराष्ट्रातील ब्रह्म राक्षसाचे लाकडी शिल्प

ब्रह्मराक्षस ( संस्कृत : ब्रह्मराक्षसः , रोमन भाषेत :  Brahmarākṣasaḥ, उच्चारित [brɐʰmɐraːkʂɐsɐḥ] ) हा राक्षसांच्या वर्गातील एक आहे , जो हिंदू धर्मातील सामान्यतः दुष्ट प्राण्यांचा एक वंश आहे . ब्राह्मण वर्णाचा जो सदस्य अनीतिमान कृत्ये करतो त्याला त्याच्या मृत्यूनंतर ब्रह्मराक्षस होण्याचा शाप दिला जातो .

ब्रह्मराक्षस ही एक हिंदू पौराणिक संकल्पना आहे. ब्रह्मराक्षस ही दक्षिण भारतात खूप प्रचलित आहे. कर्नाटक राज्यातील प्रत्येक ठिकाणी बाहेर ब्रह्मराक्षसचे तोंडाचा भाग दिसतो.

अस्तित्त्व

भारतातील अनेक मंदिरांच्या दारावरती किंवा काही अंशी घराच्या मुख्य दारावर वा देवघरांमध्ये ब्रह्मराक्षसाची मूर्ती आढळून येते. ब्रह्मराक्षसाची प्रतिमा पाहून लोकांचा मनातील वाईट विचार दूर होतो, त्यामुळे घरात किवा मंदिरात येणारा माणसाच्या मनातील वाईट विचार दूर करूनच येतो, असा समज आहे.

उल्लेख

भारतातील पंचतंत्र, विक्रम-वेताळ इ. कथांमध्ये ब्रह्मराक्षसाचा उल्लेख येतो.

कलेमधील उल्लेख

दक्षिण भारतातील कैसिका नाटकात ब्रह्मराक्षसाची भूमिका आढळते.

परदेशातील उल्लेख

जावा, कंबोडिया, थायलंड इ. आग्नेय आशियातील देशांतील हिंदू तसेच बौद्ध मंदिरांत ब्रह्मराक्षसाची शिल्पे आढळून येतात.

आग्नेय आशिया

थायलंड , कंबोडिया आणि जावा सारख्या देशांमध्ये , ज्यांच्या संस्कृतींवर हिंदू धर्माचा प्रभाव होता, तेथे खांबांवर उंच मंदिरे आहेत. प्रत्येक घराच्या शेजारी निसर्ग आत्म्यांच्या पूजेसाठी ही मंदिरे उभारली जातात, त्यापैकी काही ब्रह्मराक्षस म्हणून ओळखल्या जातात.

लोकप्रिय संस्कृतीत

२०१४ मध्ये, विक्रम भट्ट यांनी भारतातील पहिला 3D प्राणी भयपट ' क्रीचर 3D' बनवला ज्यामध्ये प्राणी किंवा राक्षस हा ब्रह्मराक्षस आहे - भारतीय पौराणिक कथांमधील एक उत्परिवर्ती.

जुलै २०१६ मध्ये, झी टीव्हीने ब्रह्मराक्षस नावाच्या साप्ताहिक भयपटावर आधारित टेलिव्हिजन मालिकेची घोषणा केली .

जून २०२४ मध्ये, मुंज्या (चित्रपट) मध्ये मुंज्या नावाचा चित्रपट प्रदर्शित झाला, ज्यामध्ये ब्रह्मराक्षसचा चांगला उल्लेख करण्यात आला होता.