पांगारा

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Variegata alba- flower I IMG 4285
Asian Pied Starling (Sturnus contra) feeding on Indian Coral Tree (Erythrina variegata) in Kolkata I IMG 4005

ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदीक औषधी वनस्पती आहे.यास नाजुक, सुन्दर लाल फुले येतात. पांगारा पर्णसंभार असल्यावर हिरवी शाल पांगर्ल्यागत वाटणारा हा वृक्ष आपल्या हिशेबी जरी हा फारसा महत्वाचा नसला तरी त्याचा सर्व अंगोपांगाच्या उपयुक्तचा विचार केला तर याचे महत्व पटते . पर्णसंभार नसताना येणारी लाल सँटीनसारखी फुल मिरवणारा उघडा बोडका पांगारा एखाद्या उघड्या अंगाच्या ,कपाळावर लाल मळवट भरलेल्या पोत्राजासारखा वाटतो .हि लाल फुले फुलपाखरे ,पक्षी यांना आपल्याकडील माधामुळे चांगले वाटते आणि या पोतराजाचा खेळ पाहायला आपणही नकळत क्षणभर त्याच्या सानिध थाबतोच थाबतो .पांगारा हा उष्ण प्रदेशातील वनामध्ये आढळणारा वृक्ष .आपल्याकडे पांगारा जंगलात खाडीकातला शहरातील बागमध्ये शेताच्या कुपणाला लावतात चहाच्या मळ्याला सावलीसाठी लावलेला असतो .या वृक्षाचा प्रसार पश्चिम व्दिपकल्प भागातील कोकण व उत्तर कारवार येथील पानझडी व मिश्र जगलात विशेष करून आहे .पांगाऱ्याचा प्रवास तसा निसाग्रातच होतो .पक्षी ,भुगे फुलातील मध घेताना परगण करतात .त्यातून धरलेल्या शेंगामधील बी पडूनही रोपे होतात .पांगारा तसा फाद्या लावूनही जगतो .पांगारा याच्यावर एकहि पान नसताना लाल मनमोहक फुलांनी बहरतो .फुलांना गंध नसला तरी आपल्या मनाला त्याचा रंग मोहिनी घालतो .फेब्रुवारी ते एप्रिल या काळात पगाऱ्यावर फुले येतात .फुलांचा लाल रंग आणि मखमली वाटणाऱ्या पाकळ्या कुणालाही आपल्याकडे पाहायला लावतात .अंगावर जरी काटे असली तरी या ५०-६० फुट उंच वृक्षाच्या पानाच्या हिरवाईने त्याचा फुलाच्या लाल रंगाने आसमंत रसरसून उठतो . पांगाऱ्याला फार महत्वाचे स्थान आहे .साल ,पाने ,ओषधी गुणधर्मयुक्त आहे . विहीर बांधताना विहिराच्या पायाच्या घोळ भागाला .पांगाऱ्याची फळी वतृलाकर बसवितात .सालीतील धाग्यापासून दोर बनवितात .अशा पद्धतीने पांगारा हा अत्यंत महत्वाचा आहे .पांगारा हा उष्ण अग्निदीपक व कफ –कृमी –मेध नाशक आहे

सातारा परिसरातील वनस्पती
पांगार्‍याचे फुल

हे सुद्धा पहा[संपादन]


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.

संदर्भ[संपादन]

वृक्षराजी मुंबईची