नुक्ता

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
ह्या लेखातील / विभागातील सध्याचा मजकूर इतर भाषा ते मराठी विकिपीडिया:भाषांतर प्रकल्प/मशीन ट्रान्सलेशन वापरून, [[]] भाषेतून मराठी भाषेत अंशत: अनुवादित केला गेला आहे / अथवा तसा कयास आहे. (ही सूचना/खूणपताका/टॅग लावताना, सहसा, सदर कयासासंबंधित मजकुरातील मराठी व्याकरणाच्या तफावतीवरून केले जातात). मशीन ट्रान्सलेशनने मिळालेल्या अनुवादातील केवळ पूर्णतः व्यवस्थित अनुवादित वाक्ये तेवढीच घेण्याचा प्रयत्न केला आहे (करावा). आपल्याला आढळलेल्या त्रुटी येथे नोंदवाव्यात. लेखाच्या इतिहासातील फरक अभ्यासून भाषांतरास उपयोगी आणि अद्ययावत करण्यास मदत हवी आहे. (पहा: मशीन ट्रान्सलेशन/नीती काय आहे?)
हेसुद्धा करा : विकिकरण, शुद्धलेखन सुधारणा, शब्द तपास : ऑनलाईन शब्दकोश, अन्य साहाय्य: भाषांतर प्रकल्प.

नुक्ता देवनागरी, गुरमुखी, आणि अन्य ब्राह्मी परिवारा च्या लिपि मध्यें कोणत्याही व्यंजन अक्षर च्या खाली लावल्या जाणाऱ्या बिंदु स म्हणतात . नुक्तांमुळे संबंधीत व्यंजनाच्या उच्चारणात परीवर्तन येते . जसेकी 'ज' च्या खाली नुक्ता लावल्याने. 'ज़' बन जाता आहे आणि'ड' के नीचे नुक्ता लावल्याने. 'ड़' होते. नुक़्ते अशा उच्चार व्यंजनांना बनवण्या करीता उपयोगहोते आहे जो पहिल्या पासून मूळलिपि मध्यें नसेल, जसे कि 'ढ़' मूळदेवनागरी वर्णमाला मध्यें नव्हता आणि न तो संस्कृत मध्यें होता. अरबी-फ़ारसी लिपि मध्यें सुद्धा अक्षरां मध्यें नुक़्तों चा उपयोगहोतो, जसे की 'ر‎' चा उच्चारण 'र' आहे तर याच अक्षरा मध्यें नुक्ता लावून 'ز‎' लिहिल्याने याचा उच्चारण 'ज़' असे होते.


'नुक्ता' शब्द की जड़ें आणि हिन्दी मध्यें अन्य उपयोग[संपादन]

मूळरूप से 'नुक्ता' अरबी भाषा का शब्द आहे आणि याचा अर्थ'बिंदु' होतो. साधारण हिन्दी-उर्दू मध्यें याचाअर्थ 'बिंदु' च होतो.[१] उदाहरण के करीता:

  • नुक्ता-ए-नज़र - याचाअर्थ 'दृष्टि का बिंदु' (viewpoint) यानि 'दृष्टिकोण' होता आहे
  • नुक्ता उठाना - याचाअर्थ किसी चीज़ के बारे मध्यें चर्चा उठाना होता आहे (raise a point)
  • नुक्ताचीनी करना - याचाअर्थ छोटी-छोटी बातों (बिन्दुओं) को लेकर चूॅं-चूॅं या बहस करना होता आहे
  • नुक्ता लगाना - किसी पर धब्बा, दोष या आरोप लगा देना

मराठी[संपादन]

मराठी भाषेत एकाच अक्षराचे जवळपास साराखी दोन उच्चारणे असली तरी सहसा ती वेगळी दाखवली जात नाहीता त्यामुळे मराठी भाषेत क्वचीत अपवादात्मक स्थिती सोडता नुक्ता टिंबे वापरली जात नाहीत. शिवाय अशा उच्चारणांना स्वतंत्र व्यंजनाचा दर्जाही मराठीत प्राप्त होत नाही.


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.


नुक्ता असलेली अक्षरे[संपादन]

हिन्दी मध्यें उपयोग होणारे नुक़्तेदार अक्षर आणि त्यांचेशिवाय नुक्ता असणारे रूप खालील सारणीत दिले आहे. त्यांचेहन्टेरियन लिप्यन्तरण आणिअन्तर्राष्ट्रीय ध्वन्यात्मक वर्णमाला चिह्न सुद्धादिले आहे. जिथेउपलब्ध आहे त्यांचेकरीता एक वाजवता येणारे ध्वनि सुद्धादिली आहे.

नुक्ता-रहित नुक्ता-सहित
k
/k/
क़ q
/q/
kh
/kʰ/
ख़ k͟h
/x/
g
/g/
ग़ g͟h
/ɣ/
j
/dʒ/
ज़ z
/z/
jh
/jʰ/
झ़ zh
/ʒ/

/ɖ/
ड़
/ɽ/
ḍh
/ɖʱ/
ढ़ ṛh
/ɽʱ/
ph
/pʰ/
फ़ f
/f/

यांनासुद्धापहा[संपादन]

संदर्भ[संपादन]

  1. ^ A Dictionary Of Urdu, Classical Hindi And English, John T. Platts, pp. 1146, Kessinger Publishing, 2004, ISBN 978-0-7661-9231-7, ... to mark (a letter) with (the diacritical) points ... A point, a dot ...