हवामानाचा अंदाज

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
उत्तर प्रशांत महासागर, उत्तर अमेरिका आणि उत्तर अटलांटिक महासागरासाठी पृष्ठभागाच्या दबावाचा पाच दिवसांचा अंदाज

हवामानाचा अंदाज म्हणजे एखाद्या स्थानासाठी आणि वेळेसाठी वातावरणाची परिस्थिती सांगण्यासाठी विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाचा उपयोग करणे. लोकांनी हजार वर्षांपासून अनौपचारिकरित्या हवामानाचा अंदाज लावण्याचा प्रयत्न केला आहे . परंतु १९ व्या शतकापासून विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाचा उपयोग करून औपचारिकरित्या हवामानाचा अंदाज लोक लावायला लागले. हवामानाचा अंदाज एखाद्या निश्चित ठिकाणी असलेल्या वातावरणाच्या सद्यस्थितीबद्दल परिमाणात्मक डेटा गोळा करून आणि वातावरण कसे बदलेल हे प्रोजेक्ट करण्यासाठी हवामानशास्त्र वापरुन केले जाते. पूर्वी प्रामुख्याने बॅरोमेट्रिक प्रेशर, सध्याचे हवामान आणि आकाशातील स्थिती किंवा ढगांतील बदल यावर आधारित समीकरण सोडवून हवामानाचा अंदाज लावला जायचा. आता हेच काम संगणकामुळे अधिक सोपे झाले आहे. तसेच संगणक अनेक वातावरणीय घटकांचा प्रभाव लक्षात घेऊन अधिक चांगला अंदाज लावतात. [१]

हवामानाचा अंदाज निश्चित करण्यासाठी मानवी हस्तक्षेपाची गरज लागते. सर्वोत्तम संभाव्य मॉडेल निवडणे आवश्यक असते, ज्यात नमुना ओळखण्याची कौशल्ये, दूरसंचार, मॉडेलच्या कामगिरीचे ज्ञान आणि मॉडेल बायपासचे ज्ञान असणे आवश्यक असते. हवामानाचे अव्यवस्थित स्वरूप, वातावरणाचे वर्णन करणारे समीकरण सोडविण्यासाठी आवश्यक असलेली प्रचंड संगणकीय शक्ती, प्रारंभीची परिस्थिती मोजण्यात केलेली त्रुटी आणि वातावरणीय प्रक्रियेची अपूर्ण समज यामुळे पूर्वानुमान आजही शंभर टक्के खरे नसते. म्हणूनच, वर्तमान वेळ आणि ज्या वेळेसाठी अंदाज केला जात आहे त्या दरम्यानचा फरक (अंदाजाची श्रेणी) वाढत असल्याने अंदाज चूकण्याचे संभाव्यता वाढते. एन्सेम्बल्स आणि मॉडेल एकमतचा वापर त्रुटी कमी करण्यात आणि बहुधा संभाव्य निकाल घेण्यास मदत करतो.

हवामानाच्या अंदाजाचे वापर करण्याचे विविध उपयोग आहेत. हवामानातील बदलाची चेतावणी देणे हे महत्त्वाचे अंदाज आहेत कारण ते जीव आणि मालमत्तेचे रक्षण करण्यासाठी वापरले जातात. तापमान आणि पावसाचा अंदाज शेतीसाठी महत्वाचे असतात आणि त्यामुळे कमोडिटी मार्केटमधील व्यापाऱ्यांसाठीही महत्वाचे ठरतात. येत्या काही दिवसांत मागणीचा अंदाज लावण्यासाठी युटिलिटी कंपन्यांद्वारे तापमान वाढीचा अंदाज वापरला जातो. हवामानचा अंदाज घेऊन सर्वसामान्य लोक त्या दिवशी काय कपडे घालायचे हे ठरवतात. मुसळधार पाऊस, बर्फ आणि थंड वारा यामुळे घराबाहेर काम करणे कठीण होत असल्याने, या घटनांच्या सभोवतालच्या क्रियाकलापांचे नियोजन करण्यासाठी आणि त्यापूर्वीचे नियोजन करण्यासाठी आणि त्यापासून बचाव करण्यासाठी हवामानाचा अंदाज वापरला जाऊ शकतो. इ.स. २००१ मध्ये अमेरिकेने हवामानाच्या अंदाजावर तब्बल ५.१ अब्ज डॉलर्स खर्च केले. [२]

संदर्भ[संपादन]

  1. ^ Dirmeyer, Paul A.; Schlosser, C. Adam; Brubaker, Kaye L. (February 1, 2009). "Precipitation, Recycling, and Land Memory: An Integrated Analysis" (PDF). Journal of Hydrometeorology. 10 (1): 278–288. Bibcode:2009JHyMe..10..278D. doi:10.1175/2008JHM1016.1. hdl:1721.1/52326.
  2. ^ Fostering Innovation, Creating Jobs, Driving Better Decisions: The Value of Government Data. Economics and Statistics Administration Office of the Chief Economist. July 2014. p. 15. Archived from the original on August 29, 2018. December 30, 2018 रोजी पाहिले.