Jump to content

मोहम्मद पैगंबरचा शिक्का

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
मोहम्मद पैगंबरचा शिक्का, मुक्वाकी (परिपत्रक) डिझाइन

मोहम्मद पैगंबरचा शिक्का (हिन्दी: मुहम्मद पैगंबर की मुहर, तुर्की : Muhammed'in mührü, अरबी: ختم الرسول ) [a] हे पवित्र अवशेष संग्रहाचा भाग म्हणून उस्मानीया सुलतानांनी टोपकापी पॅलेसमध्ये ठेवलेले मुहम्मदच्या अवशेषांपैकी एक आहे.

मुहम्मदांनी परदेशी मान्यवरांना पाठवलेल्या अनेक पत्रांवर वापरलेल्या शिक्काची प्रतिकृती ही सर्वात लोकप्रिय रचना आहे.

टोपकापी शिक्का[संपादन]

१६७५ मध्ये जीन-बॅप्टिस्ट टॅव्हर्नियर यांनी नोंदवले की टोपकापी येथील अवशेष खोलीत एका दिवाणाच्या पायाने भिंतीत कापलेल्या कोनाड्यात एका लहान आबनूस बॉक्समध्ये सील ठेवण्यात आले होते. सील स्वतः क्रिस्टलमध्ये, हस्तिदंताच्या सीमेसह, अंदाजे ३" × ४" मध्ये आच्छादित आहे. हे १७ व्या शतकात कागदपत्रांवर शिक्का मारण्यासाठी वापरले जात आहे.[१]

शिक्का हा लाल अ‍ॅगेटचा एक आयताकृती तुकडा आहे, त्याची लांबी सुमारे १ सेमी (½") आहे, ज्यावर पहिल्या ओळीत الله / محمد رسول (म्हणजे अल्ला "देव" आणि दुसऱ्या ओळीत मोहम्मद रसूल "मोहम्मद, प्रेषक" लिहिलेले आहे) मुस्लिम ऐतिहासिक परंपरेनुसार, मोहम्मदांचा मूळ शिक्का अबू बकर, उमर आणि उस्मान यांना वारसाहक्काने मिळाला होता, परंतु उस्मानने मदिना येथील एका विहिरीत गमावला होता. उस्मानने या शीक्क्याची प्रतिकृती बनवली होती, असे मानले जाते, आणि हा शिक्का बगदादच्या ताब्यात (१५३४) सापडला आणि इस्तंबूलला आणला गेला.[२]

जॉर्ज फ्रेडरिक कुंजच्या म्हणण्यानुसार, जेव्हा मोहम्मद सम्राट हेराक्लियसला एक पत्र पाठवणार होते, तेव्हा त्याला सांगण्यात आले की त्याला त्याच्याकडून येत आहे हे ओळखण्यासाठी त्याला एक शिक्का आवश्यक आहे. मोहम्मदकडे मोहम्मद रसूल अल्ला किंवा "मुहम्मद देवाचा प्रेषित" या शब्दांसह चांदीचा सील होता. तीन शब्द, तीन ओळींवर, अंगठीवर होते आणि मोहम्मदांनी आदेश दिला की कोणतीही नक्कल बनवू नये. त्याच्या मृत्यूनंतर, अंगठी उस्मानकडे आली, ज्याने चुकून ती अंगठी अॅरिसच्या विहिरीत टाकली. विहीर इतकी खोल होती की तळ कधीही सापडला नाही आणि अंगठी हरवलेली. त्या वेळी एक प्रत तयार केली गेली होती, परंतु मूळ अंगठी हरवणे हे भविष्यात येणारे दुर्दैवाचे संकेत मानले जात होते.[३][४][५]

सर रिचर्ड फ्रान्सिस बर्टन लिहितात की ही "प्रेषिताची परंपरा" आहे की स्वाक्षरीची अंगठीसाठी कार्नेलियन हा सर्वोत्तम दगड आहे, आणि ती परंपरा १८६८ मध्ये अजूनही वापरली जात होती. कार्नेलियन दगड "गरिबीविरूद्ध रक्षक" देखील आहे.[६]

मुकवाकी शिक्का[संपादन]

मुहम्मदच्या इजिप्तच्या मुकावकीस पत्रातील गोलाकार सील छाप (१९०४ रेखाचित्र) [७]

मोहम्मद पैगंबरांच्या शीक्क्याची वेगळी रचना गोलाकार आहे, जी त्यांच्या पत्रांच्या तुर्ककालीन हस्तलिखित प्रतींवर आधारित आहे. हा प्रकार आहे जो "मोहम्मदचा शिक्का" म्हणून परिचित झाला आहे.

शीक्क्याची ही आवृत्ती तळापासून वरपर्यंत वाचण्यासाठी अशा प्रकारे कोरलेली आहे:

  • الله (अल्ला चे, "देवाचे")
  • رسول (रसूल, "हे संदेष्टा आहे")
  • محمد (मोहम्मद)

अक्षरे आणि शिक्का यांची सत्यता संदिग्ध आहे आणि त्यांचा शोध लागताच जवळजवळ विवाद केला गेला आहे, जरी या विषयावर थोडे संशोधन झाले आहे. नोल्डेके (१९०९) सारखे काही विद्वान सध्या जतन केलेली प्रत बनावट असल्याचे मानतात आणि ओहरनबर्ग (२००७) यांनी मुकावकींना लिहिलेल्या पत्रासंबंधीचे संपूर्ण कथन "कोणतेही ऐतिहासिक मूल्य नसलेले" आणि त्यावरचा शिक्का खोटा असल्याचे मानले आहे. पॅलिओग्राफिकल ग्राउंड्स, लेखनशैली अनाक्रोनिक आहे आणि ओसमानिया तुर्की मूळचा इशारा देते.[८]

इतर स्वाक्षऱ्या[संपादन]

सिनाईच्या पवित्र मठाला संरक्षण देणारे मोहम्मदच्या अश्टिनमवर प्रेषित मोहम्मद यांच्या हाताचा शिक्का.

कागदपत्रांवर शिक्कामोर्तब करण्यासाठी स्वाक्षरीची अंगठी वापरण्याव्यतिरिक्त, मोहम्मदने त्याच्या पत्रव्यवहाराचे मूळ दर्शविण्यासाठी इतर तंत्रे देखील वापरली असतील. इजिप्तमधील सेंट कॅथरीन मठातील एका कथित पत्रात, त्याने आपल्या हातावर शाई लावून आणि कागदावर छाप दाबून पत्रावर स्वाक्षरी केली, ज्याला मोहम्मदचे अश्टिनम देखील म्हणतात. पत्राने मठाला संरक्षण आणि विशेषाधिकार दिले.

अंशतः ते म्हणतात:

"मी त्यांना त्रासदायक गोष्टींपासून मुक्त करीन; निष्ठेची शपथ म्हणून इतरांनी दिलेले ओझे. त्यांनी त्यांच्या उत्पन्नापैकी काहीही देऊ नये परंतु त्यांना जे आवडते ते देऊ नये - त्यांना नाराज, किंवा त्रास, किंवा जबरदस्ती किंवा बळजबरी करू नये. त्यांचे न्यायाधीश बदलले जाऊ नयेत किंवा त्यांना त्यांची कार्यालये पूर्ण करण्यापासून रोखू नये, किंवा भिक्षूंना त्यांच्या धार्मिक व्यवस्थेचा वापर करण्यात अडथळा आणू नये, किंवा एकांतवासातील लोकांना त्यांच्या कोठडीत राहण्यापासून रोखू नये. कोणालाही या इसाईयांना लुटण्याची किंवा त्यांची कोणतीही चर्च, किंवा प्रार्थना घरे नष्ट करण्याची किंवा खराब करण्याची किंवा या घरांमध्ये असलेली कोणतीही वस्तू घेऊन इस्लामच्या घरांमध्ये आणण्याची परवानगी नाही. आणि जो कोणी त्यातून काहीही काढून घेईल, तो असा होईल ज्याने देवाच्या शपथेला भ्रष्ट केले आहे आणि खरे म्हणजे त्याच्या दूताची अवज्ञा केली आहे."

त्यावर मुहम्मदच्या हाताचा ठसा उमटलेला आहे.[९]

नोंद[संपादन]

  1. ^ to be distinguished:
    • ختم الرسول or خاتم الرسول: "seal of the messenger", the term for Muhammad's signet ring (also خاتم محمد "seal of Muhammad");
    • خاتم النبيين: "seal of the prophets", the title given to Muhammad;
    • خاتم النبوة: "seal of prophethood", the name of the egg-shaped protrusion on Muhammad's shoulder-blade;
    • also, محمد خاتمی by coincidential near-homography, the name of Mohammad Amir Khatam.

संदर्भ[संपादन]

  1. ^ टॅव्हर्नियर, जीन-बॅप्टिस्ट. "सेरेल ऑफ द ग्रँड सिग्नेरच्या इंटिरियरचा नवीन संबंध", १६७५.
  2. ^ रॅचेल मिलस्टीन, "फुतुह-इ हरमायन: हज मार्गाचे सोळाव्या शतकातील चित्रे" मध्ये: डेव्हिड जे वॅसरस्टीन आणि अमी आयलॉन (एडी.), मामलुक आणि ओटोमन्स: स्टडीज इन ऑनर ऑफ मायकेल विंटर, रूटलेज, २०१३, p. 191 (15 व्या शतकातील विद्वानांचा संदर्भ देत परंपरा वादग्रस्त असल्याच्या मुद्द्यावर अल समहुदी). विलीयम मुइर The Caliphate: Its Rise, Decline and Fall (1892)उस्मानचा शिक्का हरवल्याची दंतकथा, त्याचा निष्फळ शोध, शगुनची आपत्ती आणि उस्मानची अंतिम संमती "हरवलेली स्वाक्षरी अशाच फॅशनच्या दुसर्‍या व्यक्तीद्वारे पुरवण्यास".
  3. ^ Ibn Khaldun. 1865. "Prolégomènes Historiques." Prolégomènes d'Ebn-Khaldoun, texte arabe, publié, d'après les manuscrits de la Bibliothèque impériale.. Volume XX, pt i, pp 61–62. Paris.
  4. ^ Kunz, George F. Rings for the Finger, from the Earliest Known Times to the Present. Philadelphia and London, 1917. Page 141. See: https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b361035;view=1up;seq=213
  5. ^ Ibn Khaldūn, Etienne Quatremère, and William MacGuckin Slane. Prolégomènes d'Ebn-Khaldoun, texte arabe, publié, d'après les manuscrits de la Bibliothèque impériale. Paris: F. Didot frères, fils et cie, imprimeurs de l'Institut impériale de France, 1858.
  6. ^ Burton, Richard Francis. Supplementary Nights, in Seven Volumes. [Place of publication not identified]: Private, n.d. Volume V, page 52.
  7. ^ "the original of the letter was discovered in 1858 by Monsieur Etienne Barthelemy, member of a French expedition, in a monastery in Egypt and is now carefully preserved in Constantinople. Several photographs of the letter have since been published. The first one was published in the well-known Egyptian newspaper Al-Hilal in November 1904" Muhammad Zafrulla Khan, Muhammad: Seal of the Prophets, Routledge & Kegan Paul, London, 1980 (chapter 12). The drawing of the document published in Al-Hilal was reproduced in David Samuel Margoliouth, Mohammed and the Rise of Islam, London (1905), p. 365, which is the source of this image.
  8. ^ "The story of this particular embassy to al-Mukawkis must be considered as legendary and devoid of any historical value. The parchment which was thought to be the original of Muhammad's letter to al-Mukawkis—it was found in a monastery at Akhmim in 1850 (cf. the publication by Belin, in JA [1854], 482-518)—has been recognized almost from the beginning as a fake, on both historical as well as paleographical grounds (J. Karabacek, Beiträge zur Geschichte der Mazjaditen, Leipzig 1874, 35 n. 47; Nöldeke-Schwally, Geschichte des Qorans, i, Leipzig 1909, 190)." K. Öhrnberg, Encyclopedia of Islam Second Edition s.v. "Muḳawḳis", (2007).
  9. ^ Ratliff, "The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate."