मुळा नदी (पुणे जिल्हा)

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
मुळा (मुळा-मुठा)
इतर नावे पुणे, खडकी
उगम देवघर
पाणलोट क्षेत्रामधील देश महाराष्ट्र
ह्या नदीस मिळते मुठा नदी
धरणे मुळशी धरण

पुणे जिल्ह्यातील मुळा नदीचा उगम नांदिवलीच्या जवळ असलेल्या देवघर नावाच्या गावाजवळ होतो. तेथे उंबराचा एक वृक्ष आहे. त्या वृक्षापासून निघालेल्या झऱ्याची पुढे ही नदी झाली. मुळापासून निघाली म्हणून या नदीचे नाव मुळा पडले असा समज आहे. या नदीवर मुळशी हे टाटांनी बांधलेले धरण आहे. धरणानंतर मुळा पूर्व दिशेला वाहते. [१]

पुणे शहरात मुळेला आधी राम नदी, आणि नंतर पुणे रेल्वे स्टेशनजवळ मुठा नदी मिळते. पुढे पारगाव येथे मुळा-मुठा भीमा नदीला मिळते.

जीवशास्त्रज्ञांच्या मते ह्या नदीत १०८ प्रकारचे मासे आहेत आणि आजूबाजूला १०२ प्रकारची फुलांची झाडे आणि १३० प्रकारचे विविध पक्षी राहतात.

मुळा नदीवरील पुणे शहरातील पूल :

  • दापोडीचा होळकर पूल
  • बोपोडीचा रेल्वे पूल - हॅरिस पूल

भौगोलिक रचना[संपादन]

उगम[संपादन]

प्रवाह[संपादन]

संगम

नदी काठची गावे

भूशास्त्रीय रचना[संपादन]

इतिहास[संपादन]

पुरातत्वीय

ऐतिहासिक घटना

धार्मिक वैशिष्ठ्ये[संपादन]

सांस्कृतिक वैशिष्ठ्ये[संपादन]

जल व्यवस्थापन[संपादन]

धरणे

बंधारे

कालवे

अर्थशास्त्रीय वैशिठ्ये[संपादन]

उपजीविका

शेती

मासेमारी

उद्योग

पर्यटन

पायाभूत सुविधा[संपादन]

पूल

दळणवळण

सांडपाणी व्यवस्थापन

जल वाहिन्या

व्यावसायिक वापर

तीर्थक्षेत्र (घाट, इ.)

पर्यावरण[संपादन]

परिसंस्था

जैव विविधता

वनस्पती

प्राणी

बाहेरचे / आक्रमक वनस्पती व प्राणी

पाण्याची गुणवत्ता

प्रदूषण[संपादन]

मैलापाणी वहन

सांडपाणी

घन कचरा

राडारोडा

उद्योगांद्वारे सोडलेले उत्सर्जन

शेतीद्वारे होणारे उत्सर्जन

उघड्यावर शौच

सण, उत्सव, धार्मिक विधी मुळे होणारे प्रदूषण

समाजावर होणारे परिणाम

अतिक्रमणे[संपादन]

घातक उद्योग[संपादन]

नैसर्गिक आपत्ती[संपादन]

कार्यरत लोक चळवळी, संस्था, इ.[संपादन]

शासकीय परिपत्रके, अहवाल, न्यायालयीन आदेश, इ.[संपादन]

साहित्य[संपादन]

कला[संपादन]

चित्रे

नाटक

चित्रपट


विशेष[संपादन]

अहमदनगर जिल्ह्यातली मुळा नदी वेगळी आहे.

संदर्भ[संपादन]


हेही पहा[संपादन]