धन्वंतरी
| धन्वंतरी | |
 | |
| शस्त्र | चक्र ,शंख |
| या अवताराची मुख्य देवता | विष्णू |
| मंत्र | ॐ नमो भगवते वासुदेवाय धन्वन्तरये अमृतकलश हस्ताय सर्वमयनाशाय त्रलोक्य नाथाय श्रीमहाविष्णवे नमः |
भगवान धन्वंतरी हे देवांचे वैद्य आहेत. भारतात दिवाळीचा दुसरा दिवस म्हणजे आश्विन कृष्ण त्रयोदशीला म्हणजेच धनत्रयोदशीला धन्वंतरी जयंती साजरी करतात. धन्वंतरी सागरमंथन वेळी अमृत घेऊन आले होते अशी आख्यायिका आहे. धन्वंतरी ह्यांना विष्णूचा अवतार व आयुर्वेदाचे आराध्य दैवत मानले जाते.
जन्म/निर्माण
[संपादन]इंद्र जेव्हा असुरांना घेऊन सागरमंथन करत होते तेव्हा चौदा रत्न निघाले. त्यांपैकी एक म्हणजे विष्णू अवतार देव धन्व॔तरी होय. धन्वंतरी अमृत घेऊन आले होते. धन्वंतरी हे वैद्यराज असून त्यांच्या हातातील कमंडलू हा अमृताने भरलेला असतो अशी कल्पना आहे. भागवत पुराण या ग्रंथात विष्णू अवतारांपैकी हा एक अवतार मानला गेला आहे. यांच्या कृपेमुळे वेगवेगळ्या औषधी देवांना मिळाल्या त्यामुळे त्यांना देवांचा वैद्य म्हणून ओळखले जाते.
धनु किंवा धन्व म्हणजे शल्य (surgery) आणि अन्त म्हणजे शेवट म्हणजेच ज्याला शल्यतन्त्रामधील सर्व काही ज्ञात आहे असे धन्वंतरी.
वर्णन
[संपादन]ही देवता चतुर्भुज असून यांच्या हातात, क्रमशः शंख, चक्र, अमृताचा कलश आणि जळू असतो.[१][२]
संदर्भ
[संपादन]- ↑ "Lord Dhanwantari" (इंग्लिश भाषेत). 2024-06-25 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. २९ ऑक्टोबर २०२४ रोजी पाहिले.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ Lad, Vasant (2002). Textbook of Ayurveda (इंग्रजी भाषेत). Ayurvedic Press. p. 119. ISBN 978-1-883725-07-5.