कवठेमहांकाळ

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
  ?कवठेमहांकाळ
महाराष्ट्र • भारत
—  तालुका  —

१७° ००′ २२.६७″ N, ७४° ५१′ ५५.३४″ E

गुणक: 17°00′56″N 74°51′31″E / 17.01556°N 74.85861°E / 17.01556; 74.85861
प्रमाणवेळ भाप्रवे (यूटीसी+५:३०)
भाषा मराठी
तहसील कवठेमहांकाळ
पंचायत समिती कवठेमहांकाळ

गुणक: 17°00′56″N 74°51′31″E / 17.01556°N 74.85861°E / 17.01556; 74.85861 कवठे महंकाळ (मराठी: कवले महंकाळ) हा शब्द उच्चार (मदत · माहिती) भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील मिरज उपविभागामध्ये एक तहसील आहे. हे महाकाली देवीचे मंदिर आणि मल्लिकार्जुन (देव शिव) मंदिर यांच्यासाठी प्रसिद्ध आहे. त्याचप्रमाणे देवी महाकाली साखर कारखाना नंतर नामवंत कारखाना आहे.

कवठेमहंकल हे एक शांत शहर आहे. मुख्य सण शिवरात्री, दिवाळी, गणेश चतुर्थी इत्यादि. शिवरात्रीमध्ये 5 दिवसांचा मेळावा असतो. महाकाली मंदिर (अंबाबाई मंदिर) मध्ये नवरात्र (दसरा) देखील जवळच्या गावकऱ्यांनी भाग घेतला आहे. कवठा महांकल हे द्राक्षे, डाळिंब, ज्वारी, बाजरी (बाजरी), मका इत्यादिंच्या निर्मितीसाठी प्रसिद्ध आहे.

के. महंकलमधील साप्ताहिक मार्केटचा आज मंगळवार आहे.

लोकसंख्या[संपादन]

कवठा महंकाळ शहर सांगली जिल्ह्यातील कवठे महानलक तालुक्याचे तहसील मुख्यालय आहे. एकूण 3733 कुटुंबे राहतात. जनगणना -2011 प्रमाणे कवठे महानंकली लोकसंख्या पुढील प्रमाणे आहे.

नर = 88 9 4

महिलांची संख्या = 8541

एकूण = 173 9 0

के. महंकाळ शहरामध्ये 0-6 म्हणजे 1 9 02 या वयोगटातील मुलांची लोकसंख्या आहे जी शहराच्या एकूण लोकसंख्येच्या 10.9 4% इतकी आहे. कवठे महांकल शहराचे सरासरी लिंग गुणोत्तर 9 65 आहे जे महाराष्ट्राच्या सरासरी 9 2 9 पेक्षा जास्त आहे. जनगणनेनुसार कवठे महानिर्मासाठी बाल लिंग गुणोत्तर 8 9 4 आहे. महाराष्ट्र सरासरी 894 आहे.

क्वते महांकल शहरामध्ये महाराष्ट्राच्या तुलनेत उच्च साक्षरता दर आहे. 2011 मध्ये, महाराष्ट्रातील 82.34% साक्षरता दर क्वैत महांकल्यापेक्षा 87.28% होती. कविता महंकलमध्ये पुरुष साक्षरतेचे प्रमाण 92.30% तर स्त्री साक्षरता 82.13% आहे.

इतर आकर्षणे[संपादन]

प्रामुख्याने कोरड्या व शुष्क हवामानामुळे प्रदेश असल्याने कवच महंकल हे शेळ्या व मेंढींसाठी एक परिपूर्ण वस्ती आहे. हे ठिकाणे बिली शेळ्यासाठी प्रसिद्ध आहे.

धांगरी ओव्या' (धनगर ओवी), त्या विशिष्ट जातीच्या गाणी आहेत.

गजनीराटी (गझिन्त्रीय) हे क्षेत्राचे एक प्रसिद्ध नृत्य प्रकार आहे

"अख्तर हरिनम सपन ज्ञानेश्वरी पारायण सोहला" हरोली, हे 2016 मध्ये आपले 90 वे वर्ष पूर्ण झाले, 1 9 26 साली सुरु झाले. हरोली कवठेमहंकाळ तहसीलमधील एका धार्मिक, सिंचित साखर उत्पादक गावांपैकी एक आहे.

कवठे महाकाळ हे महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त भागांपैकी एक आहे. पण तरीही त्यात साखर कारखाना आहे. तो एक विरोधाभास आहे परंतु त्या सांगली जिल्ह्यातील राजकारणींच्या शक्तिशाली राजकारणाचा परिणाम आहे.

शैक्षणिक संस्था [संपादन][संपादन]

  • श्री महालक्ष्मी हायस्कूल Deshing-Haroli
  • महाकाली विद्यानिकेतन (साखर कारखाना परिसर
  • श्री महाकाली हायस्कूल
  • मुलींसाठी कन्या प्रशाला आणि जूनियर कॉलेज
  • नूतन इंटरनॅशनल सीबीएसई इंग्लिश मिडियम स्कूल
  • नूतन कॉलेज ऑफ फार्मसी
  • एस.एस्.डि.डी. महाविद्यालय के. मांकळल
  • अंबिका डी.एड कॉलेज के. महंकाळ
  • औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था
  • चिन्गुइई इन्स्टिट्यूट ऑफ नर्सिंग एज्युकेशन
  • जिला परिषद शीश हार्ली ता. के. महंकल
  • पी.व्ही.पी. कॉलेज ऑफ आर्ट्स, वाणिज्य व विज्ञान, कवठे महाकाळ
  • पीव्हीपी महाविद्यालयात वाय.सी.एम.ओ. लर्निंग सेंटर कवठे महानलक (ओपन स्कूलींग)
  • ज्ञान भारती शिक्षण संस्था - बॉईज & गर्ल्स हायस्कूल
  • ज्ञान भारती शिक्षण संस्था - हॅप्पी किड्स इंग्लिश मेडीयम स्कूल
  • जि.प.मराठी मुलांची मुलींची शाळा न १,२ व ३

इतर महत्वाची ठिकाणे / शासकीय संघटना[संपादन]

के. महाचलक मध्ये पुणे उप क्षेत्रासाठी सैन्य कँटीन आहे

तहसील दंडाधिकारी न्यायालय[संपादन]

तहसीलदार तथा तालुका कार्यकारी दंडाधिकारी तथा तालुका शेतजमीन न्यायाधिकरण असेही म्हणतात.कवठे महांकाळ तालुक्यातील ६० गावे वाड्या वस्त्यांचा महसुली कारभार या कार्यालयातून चालतो.सध्या तहसील कार्यालय हे मध्यवर्ती प्रशाकीय इमारतीमध्ये स्थलांतरित झाले आहे.

राज्य परिवहन डेपो[संपादन]

राज्य परिवहन विभागाचे कवठे महांकाळ आगर तालुक्यातील प्रवासी,विद्यार्थी वाहतूक करीत असते.एसटी हे तालुक्यातील वाडी,वस्तीवरील लोकांचे प्रवासाचे मुख्य साधन आहे.


पोलीस चौकी[संपादन]

कवठे महांकाळ शहरात मध्यवर्ती ठिकाणी पोलीस ठाणे स्थित आहे.

शासकीय ग्रामीण रूग्णालय[संपादन]

शहरात उपजिल्हा रुग्णालय जत रोड परिसरात आहे.

पर्यटन स्थळे[संपादन]

कवठे महांकाळ तालुक्यात प्रामुख्याने ऐतिहासिक आणि पुरातन अशी काही उल्लेखनीय मंदिरे आहेत.

१. कुची - येथे पुरातन हेमाडपंथी शिवलिंग मंदिर आहे. हे मंदिर कुची गावाच्या मध्यभागी आहे. मंदिराचा बराच भाग पडलेला आहे. हे मंदिर कवठे महांकाळ शहरापासून साधारणत: ५ ते ६ किमी अंतरावर आहे.

२.इरळी - येथे हेमाडपंथी शिवलिंग मंदिर असून हे बऱ्याच अंशी पडत आले आहे. येथील विठ्ठल मंदिर बघण्यासारखे आहे. हे मंदिर कवठे महांकाळ शहरापासून साधारणत: १२ ते १५ किमी अंतरावर आहे.

३.ढालगाव - येथे गावभागात जुने हेमाडपंथी मंदिर असून हे अजून चांगल्या स्थिती आहे. हे मंदिर ढालगाव गावाच्या मध्यभागी आहे.

४.आरेवाडी - येथील श्री बिरोबा मंदिर प्रसिद्ध आहे.महाराष्ट्र,कर्नाटक,गोवा,गुजरात,आंध्रप्रदेश इ राज्यातील भाविकांचे हे श्रद्धास्थान आहे.

५. श्रीक्षेत्र दंडोबा - महांकाळ तालुक्याचे महाबळेश्वर म्हटलं तरी चालेल. येथे शिवलिंग गुहेमध्ये स्थापन केलेलं आहे.

६.श्रीक्षेत्र गिरलिंग(किल्ला) - याला 'जुना पन्हाळा' असेही संबोधतात. येथे शिवलिंगाचे मंदिर असून ते सुद्धा गुहेमध्ये स्थापन केलेले आहे.मंदिराच्या उजव्या बाजूला खाली उतरून गेल्यास येथे एका लेणी[१] समूहाचा नुकताच शोध लागला आहे. गिरलिंग डोंगराचा माथा काही किलोमीटर पर्यंत एकसारखा सपाट पसरलेला आहे. मंदिराच्या दुसऱ्या टोकाला किल्ला बांधकामाचे पाया काढल्याचे अवशेष तसेच पाण्याचे टाके,विहीर व अर्धवट अवस्थेत असलेले खंदकाचे बांधकाम दिसते.येथे श्रावण महिन्यातील दर सोमवारी धार्मिक कार्क्रामाचे आयोजन केले जाते.हे स्थान कवठे महांकाळ शहरापासून साधारणत: १५ किमी अंतरावर आहे.

७. श्रीहरणेश्वर - येथे श्री महादेवाची भव्य मूर्ती आहे.

वाहतूक[संपादन]

जिल्हा मुख्यालय सांगली रस्त्याच्या माध्यमातून 45 किमी. - राज्य महामार्ग

राज्य प्रमुख मुख्यालय मुंबई हे 400 किमी. मार्गे - राज्य महामार्ग + राष्ट्रीय महामार्ग पुण्यामार्गे आहे

सोलापूर शहर हे राज्य महामार्गापर्यंत 150 किमी आहे

पंढरपूर शहर रस्त्याने 100 किमी

विजापूर १०० किमी

सांगलीतील कोल्हापूर शहर 100 किमी

तटीय शहरातील मालवण हे कोल्हापूर मार्गे 250 कि.मी आहे

जवळचे जंक्शन मिरज हे 40 किमीचे मार्ग आहे

जवळचे रेल्वे स्थानक रांजणी रस्ता म्हणजे केवळ 10 किमी

  1. ^ "गिरीलिंग डोंगरात बौद्ध, हिंदू, जैन लेणी समूह". Maharashtra Times (mr मजकूर). 2016-03-21. 2019-08-02 रोजी पाहिले.