कम्पुटरचा इतिहास

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search


संगणक[१] आज सगळयात जास्त वापरले जाणारे उपकरण आहे. एवढे आधुनिक यंत्र असुनसुद्धा याची सुरवात मात्र अतिशय साध्या पद्धतीने झाली. बेरिज वजाबाकी तसेच सोपी गणिते सोडविण्यासाठी वेगवेगऴया क्लुप्त्या व यंत्रांचा वापर करता करता संगणकाचा शोध लागला व मागील काही वर्षात या क्षेत्रात प्रचंड संशोधन झाले आहे. संगणक विविध औद्योगिक आणि ग्राहक उपकरणांसाठी नियंत्रण प्रणाली म्हणून वापरले जातात. यात मायक्रोवेव्ह ओव्हन आणि रिमोट कंट्रोल्स, औद्योगिक रोबोट्स आणि संगणक-सहाय्यित डिझाइनसारखी फॅक्टरी उपकरणे आणि वैयक्तिक संगणक आणि स्मार्टफोन सारख्या मोबाइल डिव्हाइससारख्या सामान्य हेतूची साधने यासारख्या खास साधनांचा समावेश आहे.

विसाव्या शतका पुर्वी[संपादन]

अबॅकस

सुरुवातीला अ‍ॅबॅकस अंकगणित कार्यासाठी वापरला जात असे. रोमन अ‍ॅबॅकस २४०० ईसापूर्व पर्यंत बॅबिलोनियामध्ये वापरल्या जाणार्‍या उपकरणांमधून विकसित केला गेला. तेव्हापासून, हिशोब करणारे बोर्ड किंवा सारण्यांचे इतर बरेच प्रकार शोधण्यात आले आहेत. तसेच खगोलशास्त्री गणना आणि मोजमाप करण्यासाठी बरेच यांत्रिक उपकरण तयार केले गेले. आउटपुटसाठी मशीनमध्ये एक प्रिंटर, कर्व्ह प्लॅाटर आणि एक घंटा होती.

प्रथम संगणक[संपादन]

इंग्रजी मेकॅनिकल अभियंता चार्ल्स बॅबेज यांनी प्रोग्राम करण्यायोग्य संगणकाची संकल्पना निर्माण केली. ते "संगणकाचा जनक" मानले जातात. १९व्या शतकाच्या उत्तरार्धात त्यांनी पहिला यांत्रिक संगणक शोधला. प्रोग्राम आणि डेटाचे इनपुट मशीनला पंच कार्डद्वारे प्रदान केले जायचे. हे यंत्र त्याच्या वेळेच्या जवळपास एक शतक पुढे होते. त्याचे सर्व भाग हाताने बनवावे लागले. अखेरीस, हा प्रकल्प ब्रिटीश सरकारच्या निधी थांबविण्याच्या निर्णयाने विलीन झाला.

आधुनिक संगणक[संपादन]

संकल्पना[संपादन]

अ‍ॅलन ट्युरिंग यांनी १९३६ च्या पेपरमध्ये आधुनिक संगणकाचे तत्व मांडले होते. ट्युरिंगने एक साधे डिव्हाइस प्रस्तावित केले ज्याला त्याने "युनिव्हर्सल कम्प्यूटिंग मशीन" म्हटले आणि ते आता युनिव्हर्सल ट्युरिंग मशीन म्हणून ओळखले जाते. ट्युरिंगच्या डिझाइनची मूलभूत संकल्पना संग्रहित प्रोग्राम आहे, जेथे संगणनासाठी सर्व सूचना मेमरीमध्ये संग्रहित केल्या जातात. व्हॉन न्यूमन यांनी कबूल केले की आधुनिक संगणकाची मध्यवर्ती संकल्पना या पेपरमुळे होती. आधुनिक संगणकांना ट्युरिंग-पूर्ण म्हटले जाते, म्हणजेच त्यांच्याकडे अल्गोरिदम अंमलबजावणी क्षमता युनिव्हर्सल ट्युरिंग मशीनच्या बरोबरीने असते.

एकात्मिक सर्किट[संपादन]

संगणकीय क्षेत्रात नवीन दिशा एकात्मिक सर्किटच्या आगमनाने आली. १९४५ पासुन संगणक प्रचंड प्रगती करीत आहेत, आधुनिक एसओसी (जसे की स्नॅपड्रॅगन ८६५) एक नाण्याचे आकार आहेत तर आधीपेक्षा शेकडो पटीने अधिक शक्तिशाली आहेत. ते कोट्यवधी ट्रान्झिस्टर एकत्रित करतात आणि काही वॅट्स शक्ती वापरतात.

प्रोग्रामिंग भाषा[२][संपादन]

प्रोग्रामिंग भाषा संगणकास चालविण्यासाठी विविध मार्ग प्रदान करतात. नैसर्गिक भाषा विपरीत, प्रोग्रामिंग भाषा विकसीत केल्या आहेत ज्यामुळे संदिग्धता येऊ नये. त्या पूर्णपणे लिहिलेल्या भाषा आहेत आणि बर्‍याचदा मोठ्याने वाचणे कठीण आहे. ते एकतर कंपाइलर किंवा चालविण्यापूर्वी असेंबलरद्वारे मशीन कोडमध्ये भाषांतरित केले जातात. अशा हजारो भिन्न प्रोग्रामिंग भाषा आहेत - काही सामान्य उद्देशासाठी आहेत, तर काही केवळ अत्यंत विशिष्ट अनुप्रयोगांसाठी उपयुक्त आहेत.

नेटवर्किंग आणि इंटरनेट[संपादन]

१९५० च्या दशकापासून संगणकाचा वापर एकाधिक स्थानांमधील समन्वय करण्यासाठी केला जात आहे. १९७० च्या दशकात, संपूर्ण अमेरिकेतील संशोधन संस्थांमधील संगणक अभियंत्यांनी दूरसंचार तंत्रज्ञानाचा वापर करून आपल्या संगणकांना जोडण्यास सुरुवात केली. कालांतराने हे नेटवर्क शैक्षणिक आणि सैन्य संस्थांच्या पलीकडे पसरले आणि इंटरनेट म्हणून ओळखले जाऊ लागले. नेटवर्किंगच्या उदयामध्ये संगणकाच्या स्वरूपाची आणि त्याच्या सीमांची परिभाषा बदलुन जाते. माहिती आणि संवाद साधण्यासाठी पर्सनल कॉम्प्युटरचे बरेच मोठे जाळे इंटरनेटशी नियमितपणे कनेक्ट असते.

कृत्रिम बुद्धिमत्ता[३][संपादन]

शिकणारे आणि परिस्थितीशी जुळणारे संगणक प्रोग्राम कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या उदयोन्मुख क्षेत्राचा भाग आहेत. नाझी मशीन एनिग्मा नंतर आणि मित्र राष्ट्र दलांना द्वितीय विश्वयुद्ध जिंकण्यास मदत केल्याच्या दशकाहूनही कमी काळानंतर गणितज्ञ अ‍ॅलन ट्युरिंगने दुसर्‍या वेळी एका साध्या प्रश्नासह इतिहास बदलला: "मशीन्स विचार करू शकतात का?". कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या विस्तृत उद्दीष्टाने बर्‍याच प्रश्न आणि वादविवादांना जन्म दिला आहे. इतके की, क्षेत्राची कोणतीही एकल परिभाषा सार्वत्रिकरित्या स्वीकारली जात नाही.

  1. ^ "Computer". Wikipedia (इंग्रजी भाषेत). 2020-08-21.
  2. ^ "Programming language". Wikipedia (इंग्रजी भाषेत). 2020-08-22.
  3. ^ "What is Artificial Intelligence? How Does AI Work? | Built In". builtin.com. 2020-08-22 रोजी पाहिले.