आवळा

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

आवळा (डोंगरी आवळा)-हिंदीत आमला-आँवला (फायलँथस ऑफिशिनॅलिस) हे तुरटआंबट चवीचे, हिवाळ्यात येणारे, हिरव्या रंगाचे अत्यंत औषधी फळ आहे.

आवळ्याचे झाड

आवळ्याला आयुर्वेदामध्ये फार महत्त्व आहे. ते एक उत्तम रसायन आहे. आवळा हा केसांच्या समस्यांवर गुणकारी आहे.

आवळ्याच्या झाडाची फांदी

त्यामुळे आवळ्याचा अर्क अन्य तेलात मिसळून केसाला लावायचे 'आमला तेल' बनवतात.

आवळ्यापासून आवळा सुपारी, आवळा कँडी, आवळा लोणचे, असे साठवणुकीचे पदार्थ तयार करता येतात. आवळा भाजला, उकडला, उन्हात वाळवला तरी त्याचे गुण कमी होत नाहीत. यात पांच रस आहेत (मधुर, अम्ल, तिक्त, कटू, तुरट). कच्चा आवळा मिठासोबत खाल्ल्यास शरीरास सर्व रस (षड्रस) मिळतात. च्यवनप्राश या प्रसिद्ध औषधाचा मुख्य घटक आवळा हा आहे. आवळासेवनाने शरीरातील पित्त कमी होण्यास मदत होते.

आवळा हे कोरडवाहू फळपीक आहे. या फळामध्ये ‘क’ जीवनसत्व भरपूर प्रमाणात असते.

ज्यांचे जन्मनक्षत्र भरणी आहे त्यांचा आवळा हा आराध्यवृक्ष आहे.

रायआवळा (फायलँथस ॲसिडस किंवा सिक्का ॲसिडा) नावाचे एक आवळ्याच्या चवीचे पण वेगळे फळ आहे.


हे सुद्धा पहा[संपादन]