हिबातुल्लाह अखुंडजादा

हिबातुल्लाह अखुंडजादा
चित्र:Hibatullah Akhundzada.jpg
अफगाणिस्तान इस्लामिक अमिरातचे ३रे सर्वोच्च प्रमुख
विद्यमान
पदग्रहण १५ ऑगस्ट २०२१
पंतप्रधान	मोहम्मद हसन अखुंड
मागील	अश्रफ घनी (राष्ट्राध्यक्ष म्हणून)

हिबातुल्लाह अखुंडजादा (जन्म १९५९/६०/६१ - हयात) हा एक अफगाणी तालिबान नेता आहे व आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अजूनही मान्यता न मिळालेल्या तालिबानशासित अफगाणिस्तानचा विद्यमान सर्वोच्च प्रमुख आहे. १५ ऑगस्ट २०२१ रोजी तालिबान ने काबुल शहरावर पुन्हा हल्ला केल्यानंतर व अमेरिकापुरस्कृत अफगाणी सैन्याचा पाडाव झाल्यानंतर अखुंडजादाने तालिबानी शासन लावले व स्वतःला अफगाणिस्तानचा सर्वोच्च नेता घोषित केले.

अखुंदझादा तालिबानाच्या मुद्द्यांवरील फतव्यांसाठी चांगलेच परिचित आहेत. इतर अनेक तालिबान नेत्यांप्रमाणे, अखुंदझादाला प्रत्यक्ष लढाईचा अनुभव नाही, जरी त्यांचा एक मुलगा आत्मघाती बॉम्बर होता. तो 1996-2001 च्या तालिबान सरकारातील शरीयाचे न्यायाधीश होता. तालिबान चकमकीच्या सुरुवातीच्या काळात त्याला तालिबानच्या सावलीच्या न्यायालय प्रणालीचे नेतृत्व करण्यासाठी निवडण्यात आले, आणि तो मे 2016 मध्ये तालिबानचा सर्वोच्च नेता म्हणून निवडला गेल्यापर्यंत या पदावर होता. अल-कायदा प्रमुख अयमान अल-झवाहिरीने अखुंदझादाला अमीर अल-मु'mिनिन म्हणून पाठिंबा दिला, ज्यामुळे तालिबानच्या सहयोगींपुढे अखुंदझादाची जिहादी प्रतिष्ठा मजबूत झाली. 2019 मध्ये, अखुंदझादाने अमेरिका सोबतच्या शांती चर्चांसाठी अब्दुल घानी बरादर याला नेमले, ज्यामुळे 2020 मध्ये दोहा कराराच्या स्वाक्षरीकडे जाणाऱ्या मार्गाची स्पष्टता झाली, ज्यामुळे अमेरिकन सैनिकांचे संपूर्ण पार्श्वभागी जाणे शक्य झाले.

अखुंदजादा ने 2021 च्या लष्करी आक्रमणात अफगाण सरकारावर विजय मिळवला - जेंव्हा अमेरिकेची माघार सुरूच होती - आणि नंतर अफगाणिस्तानचा अखंड शासक बनला आणि एक संपूर्णतावादी इस्लामिस्ट शासन लागू केले. त्याच्या शासनाची मोठ्या प्रमाणात मानवाधिकारांचे उल्लंघन, विशेषतः महिला आणि मुलींच्या काम करण्याच्या आणि शिक्षण घेण्याच्या अधिकारांवर केलेल्या आक्षेपांबद्दल टीका झाली आहे. त्याच्या आदेशावर, तालिबान प्रशासनाने बहुतेक किशोरींना माध्यमिक शाळेच्या शिक्षणात पुनर्स्थापित होऊ दिलेले नाही. जुलै 2025 मध्ये, आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी न्यायालयाने अफगाणिस्तानातील महिलांच्या अत्याचाराच्या आरोपावर अखुंदजादासाठी अटक वॉरंट जारी केले.

तालिबानच्या सूत्रांनुसार, अखुंदजादा यांचा जन्म १९ ऑक्टोबर १९६७ रोजी कंधार प्रांतातील (तत्कालीन अफगाणिस्तान राज्याचा भाग) पंजवाई जिल्ह्यातील नाखुनी गावात झाला.आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी न्यायालयानेही या माहितीला दुजोरा दिला आहे, ज्यानुसार त्यांचा जन्म १९ किंवा २० ऑक्टोबर १९६७ रोजी नाखुनी येथे झाला. तथापि, इतर स्त्रोतांचे म्हणणे आहे की त्यांचा जन्म जवळच्या स्पेर्वन गावात झाला.

आफगान राष्ट्रीय सुरक्षादेशकडे असलेल्या तत्कालीन संचालकानुसार,akhundzada चा जन्म सुमारे १९५९ च्या आसपास झाला. तथापि, तो मार्च २०२३ च्या स्थितीप्रमाणे ७० च्या दशकात असल्याचे मानले जाते. एक पश्तून म्हणून, तो नूरजाई जमाताशी संबंधित आहे. त्याचे पहिले नाव, हिबतुल्ला, अरबी मध्ये "ईश्वराचा उपहार" असा अर्थ आहे. त्याचे वडिल, मोहम्मद अखुंद, धार्मिक शास्त्रज्ञ होते आणि सफिद रवाण गावातील माळूक मस्जिद येथे प्रार्थना करीत. त्यांच्या स्वतःच्या जमिनी किंवा बागा नसल्याने, त्यांचे कमी साधनसंपत्ती असलेले कुटुंब त्यांच्या वडिलांना भक्तांनी रोख रकमेत किंवा त्यांच्या पिकांच्या काही अंशात दिलेल्या पैशांवर अवलंबून होते. अखुंदजादाच्या एका मुलाने आत्मघाती हल्ला केला.

कुटुंबाने अफगाणिस्तानवरील सोव्हिएट आक्रमणानंतर (1979) पाकिस्तानच्या बलुचिस्तान प्रांतातील क्वेट्टा येथे स्थलांतर केले. अकुंदजादा यांनी पाकिस्तानमधील एका मदरशामध्ये अध्ययन केले आणि "शेख अल-हदीथ" हा उपाधी प्राप्त केला. 1980 च्या दशकात, ते सोव्हिएट लष्करी मोहिमेविरुद्ध "आक्रमक इस्लामी प्रतिकार" मध्ये संलग्न होते. तालिबाननुसार, त्यांनी या काळात हेझ्ब-ए-इस्लामी खालिससाठी लढा दिला. 1990 च्या सुरुवातीस, सोव्हिएट कब्जाधारीच्या परिणामी अफगाणिस्तानमध्ये इस्लामी बंडखोरी वाढत असताना, अकुंदजादा आपल्या कंधार प्रांतातील गावात परत गेले. 65 वर्षीय गावी रहाणाऱ्या अब्दुल कयूमने लक्षात घेतले की अकुंदजादा "शहरातील आणि पाकिस्तानमधील" भेट देणाऱ्यांबरोबर चर्चा करत होते. 2001 च्या शेवटी अमेरिकन आक्रमणानंतर, अकुंदजादा पाकिस्तानात पळून गेले आणि क्वेट्टा येथे आश्रय घेतला. इस्लामी कायद्याविषयीच्या त्यांच्या ज्ञानामुळे, ते तालिबानच्या सावली न्याय व्यवस्थेचे प्रमुख बनले आणि क्वेट्टामध्ये प्रशिक्षित झालेल्या तालिबानच्या मोहिमेतील एक संपूर्ण पिढीचा प्रशंसा केलेला प्रशिक्षक बनले.

१६ ऑगस्ट २०१९ रोजी, अझरान कंदजादाचा लहान भाऊ, हाफिज अहमदुल्ला, पाकिस्तानच्या क्वेटा येथे कुचलकमधील खैर उल मदारिस मशिदीत शुक्रवारी नमाज दरम्यान झालेल्या स्फोटात किमान तीन अन्य व्यक्तीसह ठार झाला. या हल्ल्यात २० हून अधिक लोक जखमी झाले, ज्यामध्ये अझरान कंदजादाचा पुत्र आणि दोन भाच्यांचा समावेश आहे. अझरान कंदजादा त्या मशिदी आणि मदरशामध्ये प्रार्थना शिकवत आणि नेत होता जिथे हा हल्ला झाला.

उद्ध्वस्त अफगाण सरकाराचे अधिकारी तसेच काही पश्चिमी विश्लेषक हे मानत होते की कंदजादा आणि त्याचा भाऊ क्वेटा येथील स्फोटात ठार झाले. "जर ते [तालिबान] कंदजादाचे निधन झाले असे जाहीर करत असतील आणि आम्ही नव्या अमीराचा शोध घेत असल्याचे सांगत असतील, तर यामुळे तालिबानमध्ये फूट पडेल, आणि इस्लामिक स्टेट - खोऱासन प्रांत [प्रतिस्पर्धी अतिवादी गट] याचा फायदा घेऊ शकतो," एका विभागीय सुरक्षा स्रोताने एजन्सी फ्रान्स-प्रेसला सांगितले. तथापि, तालिबानने कंदजादाचा मृत्यू झाला असल्याचे नाकारले.

पाकिस्तानातील तालिबान सदस्यानुसार, ज्याने 2020 पर्यंत अकुंदजादा यांना तीन वेळा भेटले होते, अकुंदजादा आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करत नाहीत, तर लँडलाईनवर फोन कॉल करायला प्राधान्य देतात. त्यांनी सांगितले की, अकुंदजादा तालिबान अधिकाऱ्यांशी पत्रांसद्वारे संपर्क साधतात. त्यांची दोन बायका आहेत आणि त्यांना एकूण एकोणिस मुले आहेत, परंतु याबाबत कोणतीही अधिकृत नकार किंवा मान्यता नाही. सत्ताधारण केल्यापासून अकुंदजादा कंधरातून राज्य करतात. तालिबानच्या माहितीनुसार, ते कंधार शहरातील एका खास भाड्याच्या घरात राहतात, काबूलमधील राष्ट्रपती महालात नाहीत.

तालिबानमध्ये भूमिका (1994–2021)

तो 1994 मध्ये तालिबानमध्ये सामील झाला,[22] आणि त्याच्या सुरुवातीच्या सदस्यांपैकी एक बनला.[31] त्यांनी 1995 मध्ये फराह प्रांतावर नियंत्रण मिळवल्यानंतर, तो तिथे vice and virtue police चा भाग होता.[25] नंतर, तो पूर्व नांगरहार प्रांतातील तालिबानच्या सैन्य न्यायालयाचा प्रमुख झाला आणि नंतर सर्वोच्च न्यायालयाचा उप-प्रमुख झाला.[26] त्यानंतर तो कंधारमध्ये गेला जिथे तो जिहादी मदरशात प्रशिक्षक होता, जो तालिबानच्या संस्थापक नेत्याने मोहम्मद ओमारने पाहिला.

सर्वोच्च नेता म्हणून

अखुंदजादा यांची २५ मे २०१६ रोजी तालिबानचे सर्वोच्च नेता म्हणून नियुक्ती करण्यात आली, त्यांनी मनसूर यांची जागा घेतली, जे अमेरिकेच्या ड्रोन हल्ल्यात मारले गेले.[२६] या भूमिकेसाठी दोन प्रमुख दावेदार सिराजुद्दीन हक्कानी, मनसूर यांचे दुसरे उपप्रमुख आणि मुल्ला याकूब, संस्थापक नेता मोहम्मद उमर यांचा मुलगा होते. अखुंदजादा यांची नियुक्ती काही जणांना आश्चर्यचकित करणारी होती, कारण त्यांना तिसऱ्या क्रमांकाचे उमेदवार मानले जात होते, परंतु इतरांपैकी कोणाचीही नियुक्ती झाल्यास नाराजी टाळण्यासाठी हा एक तडजोड पर्याय होता.[३६] तालिबानच्या सूत्रांनी सांगितले की मनसूरने आपल्या इच्छेनुसार अखुंदजादा यांना आपला उत्तराधिकारी म्हणून नियुक्त केले होते.[२६] याकूब आणि हक्कानी यांची अखुंदजादा यांचे दोन उपप्रमुख म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.[३७] अब्दुल रझाक अखुंद आणि अब्दुल सता अखुंद यांनी डिसेंबर २०१६ मध्ये अखुंदजादा यांना पाठिंबा दर्शवला.