हरिकेन

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
हरिकेन 
rapidly rotating storm system
Hurricane Isabel 18 sept 2003 1555Z.jpg
माध्यमे अपभारण करा
उपवर्ग low pressure area,
vortex,
चक्रीवादळ
अधिकार नियंत्रण
Blue pencil.svg
ciclón tropical (es); fellibylur (is); siklon tropika (ms); tropical cyclone (en-gb); Kasırga (tr); طوفان (ur); Tropická cyklóna (sk); ciclon tropical (oc); 热带气旋 (zh-cn); tropischer Wirbelsturm (gsw); tropik siklon (uz); тропиктік циклон (kk); тропски циклон (mk); tropski ciklon (bs); उष्णकटिबंधी चक्रवात (bho); cyclone tropical (fr); tropska oluja (hr); हरिकेन (mr); Truopėnis cikluons (sgs); тропски циклон (sr); tropesche Wierbelstuerm (lb); tropisk syklon (nb); Siklon Tropis (su); 熱帶氣旋 (lzh); إعصار استوائي (ar); 熱帶氣旋 (yue); тропик циклону (ky); ciclón tropical (ast); cicló tropical (ca); тропик циклон (ba); Corwynt (cy); cioclón trópaiceach (ga); توفند (fa); 熱帶氣旋 (zh); tropyske stoarm (fy); ტროპიკული ციკლონი (ka); 熱帯低気圧 (ja); cyclon tropic (ia); නිවර්තන වැහි කුණාටු (si); Typhon marinus (la); प्रभञ्जन (sa); उष्णकटिबंधीय चक्रवात (hi); 热带气旋 (wuu); trooppinen hirmumyrsky (fi); tropical cyclone (en-ca); வெப்ப மண்டலச் சூறாவளி (ta); трапічны цыклён (be-tarask); cicluni tropicali (scn); Bagyo (ceb); tropski ciklon (sh); Bagyo (bcl); тропически циклон (bg); ciclon tropical (ro); 熱帶氣旋 (zh-hk); tropisk cyklon (sv); 熱帶氣旋 (zh-hant); vlile carna xamsi brife (jbo); 열대 저기압 (ko); Ódnir (fo); tropika ciklono (eo); tormenta tropikal (pap); ciclón tropical (an); ক্রান্তীয় ঘূর্ণিঝড় (bn); Hŭng-tăi (cdo); siklon tropis (jv); Çил-тăвăл (cv); Siklonn tropikal (gcr); שטורעם ווינט (yi); xoáy thuận nhiệt đới (vi); ტროპიკული ციკლონი (xmf); tropiese sikloon (af); ciclone tropical (pt-br); tropical cyclone (sco); тропикийн циклон (mn); Hong-thai (nan); Marupöörüs (vro); ಚಂಡಮಾರುತ (kn); زریانی خولگەیی (ckb); tropical cyclone (en); Aravai jere (gn); trópusi ciklon (hu); zikloi tropikal (eu); siklono tropik (diq); Hatun pillunkuy (qu); tropischer Wirbelsturm (de); трапічны цыклон (be); Bager (ku); उष्णदेशीय चक्रवात (ne); Kimbunga (sw); tropical cyclone (om); סופה טרופית (he); Гарасат (tt); Τροπικός κυκλώνας (el); bagyo (war); چکھڑ (pnb); ciclone tropical (mwl); พายุหมุนเขตร้อน (th); tropisk cyklon (da); Արևադարձային ցիկլոն (hy); ئىسسىق بەلباغ سىكلونى (ug); ciclone tropicale (it); tropische cycloon (nl); viesuļvētra (lv); siklòn twopikal (ht); troopiline tsüklon (et); tropisk syklon (nn); Bigwin (bi); тропический циклон (ru); тропічний циклон (uk); Ìjìláyípo Ilẹ̀-Olóoru (yo); tropikal nga alipugpog (ilo); ciclone tropical (pt); tropická cyklóna (cs); tropischa Wiabeschtuam (bar); 热带气旋 (zh-my); tropische cyclone (lt); tropski ciklon (sl); Bagyo (tl); 热带气旋 (zh-sg); ਤਪਤ-ਖੰਡੀ ਵਾਵਰੋਲਾ (pa); siklon tropis (id); cyklon tropikalny (pl); ചുഴലിക്കാറ്റ് (ml); 熱帶氣旋 (zh-tw); isivunguvungu esishisayo (kl); tropik siklon (az); 熱帶氣旋 (zh-mo); Mahpe hevovetäso (chy); ciclón tropical (gl); Makani Pāhili (haw); 热带气旋 (zh-hans); Chrapikal saikluon (jam) sistema de tormentas caracterizado por una circulación cerrada alrededor de un centro de baja presión y que produce fuertes vientos y abundante lluvia (es); type de cyclone qui prend forme dans les océans de la zone intertropicale (fr); возникает над тёплой морской поверхностью (ru); rapidly rotating storm system (en); Wetterphänomen (de); rapidly rotating storm system (en-gb); sistema ti bagio (ilo); vejrfænomen (da); गर्मिदेशहरूमा आऊने चक्रवातहरू-मोहन पुडासैनि (ne); 熱帯から亜熱帯の海洋上で発生する低気圧 (ja); rapidly rotating storm system (en); sistem badai yang berrotasi cepat (id); intensivt lågtryck som bildas över tropiska hav med hög vattentemperatur på minst 26,5 °C (sv); תופעת טבע (he); tropische storm waarvan de windsnelheden de orkaandrempel overschrijden (nl); sistema tempestoso caratterizzato da un largo centro di bassa pressione (it); sistema de tempestes amb una circulació tacada al voltant d'un centre de baixa pressió que produeix forts vents i abundant pluja. Segons la ubicació es denominen huracans, tifons o ciclons. (ca); 熱帶之強對流氣候 (lzh); voimakas matalapaineen alue, johon liittyy voimakas tuuli (fi); fenómeno meteorolóxico (gl); rapidly rotating storm system (en-ca); atmosférický jev (cs); sistema hin pagdaguraot han panahon nga may hamubo nga presyon han hangin (war) тайфун (ru); orkaan (et); angin topan, topan, angin ribut (id); tempestade tropical (gl); 快速增強 (zh); тайфун, тропик циклон (tt)
इसाबेल चक्रीवादळ (२००३), आंतरराष्ट्रीय अंतरिक्ष स्टेशनच्या अभियान ७ मधून दिसलेला वादळाचा डोळा, आयवाॅल आणि आसपासच्या उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळाची विशेषतः रेन बॅन्ड्स स्पष्ट दिसत आहेत.

समुद्रावर निर्माण होऊन जमिनीकडे धावणाऱ्या चक्री वादळांना हिंदी महासागरात सायक्लोन, वायव्य पॅसिफिकमध्ये टायफून आणि ईशान्य पॅसिफिक आणि अटलांटिक महासागरांत हरिकेन म्हणतात. हे उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळ तीव्र कमी दाबाचे केंद्र (डोळा) आणि त्याच्याभोवती वेगाने फिरणारी हवा यांच्या संगमातून तयार होते. ही चक्री वादळे जेव्हा जमिनीवर पॊचतात तेव्हा प्रचंड वेगाचे वारे वाहतात आणि बहुधा खूप पाऊस पडतो. ही वादळे नॉर'ईस्टर, युरोपियन विंडस्टोन आणि ध्रुवीय अपभार(?)) यांच्या तुलनेत वेगळ्या औष्णिक प्रणालीद्वारे तयार होतात.[ संदर्भ हवा ]

ऑस्ट्रेलियातील धुळीच्या वादळाला विली-विली म्हणतात.

पश्चिम बंगाल आणि बांगला देशांत होणाऱ्या स्थानिक गडगडाटी वादळांना कालबैसाखी (Nor'westers) म्हणतात. आसामात या वादळांना बोर्डोसिला (Bordoisila) म्हणतात. ही वादळे विशेषत: वैशाख महिन्यात होतात.

महाराष्ट्रात ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमध्ये मेघगर्जनेसहित होणाऱ्या पावसाला हत्तीचा पाऊस म्हणतात. २७ सप्तेंबर ते ९ ऑक्टोबर या काळात सूर्य हस्त नक्षत्रात असतो, म्हणून हे नाव. पुनर्वसू नक्षत्रात पडणाऱ्या पावसाला तरणा पाऊस, पुष्य नक्षत्रात पडणाऱ्या पावसाला म्हातारा पाऊस, आश्लेषा नक्षत्रात पडणाऱ्या पावसाला आसळकाचा पाऊस, मघा नक्षत्रातील कडाडत पडणाऱ्या जोरदार पावसाला सासूचा पाऊस, १५ मे ते ८ जून या काळात पडणाऱ्या गडगडाटी पावसाला मृगाचा पाऊस अशीही नावे आहेत. (सूर्य ८ जून ते २१ जून या काळात मृग नक्षत्रात असतो.)

हरिकेन कंदील[संपादन]

केरोसीनवर चालणाऱ्या वाऱ्याने विझू शकणाऱ्या घरगुती वापराच्या कंदिलाला हरिकेन लँटर्न म्हणतात.