युनिफाईड पेमेंट इंटरफेस

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
युनिफाईड पेमेंट इंटरफेस 
पैसे भरणा पद्धती
UPI.jpg 
माध्यमे अपभारण करा
प्रकार technical standard
उपवर्ग payment system
स्थानभारत
स्थापना
  • इ.स. २०१६
अधिकृत संकेतस्थळ
अधिकार नियंत्रण
Blue pencil.svg
Unified Payments Interface (it); یونیفائڈ پے منٹس انٹرفیس (ur); ഏകീകൃത പണമടയ്ക്കൽ സമ്പർക്കമുഖം (ml); युनिफाईड पेमेंट इंटरफेस (mr); ಏಕೀಕೃತ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (kn); ਯੂ ਪੀ ਆਈ (pa); Unified Payments Interface (en); एकीकृत भुगतान अन्तरापृष्ठ (hi); ஒருமித்த கொடுக்கல் இணைப்பிடைமுகம் (ta) Digital payment system for inter-bank transfer in India (en); पैसे भरणा पद्धती (mr); யுபிஐ (ta)

एकात्मिक भरणा पद्धती - युनिफाईड पेमेंट इंटरफेस Unified Payment Interface (UPI) ही एक अत्यंत सोपी, सुरक्षित व तत्काळ पैसे चुकते करता येणारी सुविधा आहे. यामुळे ऑनलाईन भरणा करण्याची सुविधा सरकारतर्फे देण्यात आली आहे. दि. ११ एप्रिल २०१६ पासून भारतीय रिझर्व बॅंकनॅशनल पेमेंट कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (एनपीसीआई) संयुक्त विद्यमाने ही प्रणाली कार्यान्वित केली आहे. ही सुविधा वापरून एकावेळी किमान रु. ५० व कमाल एक लाख रुपये इतका भरणा तत्काळ करता येतो. यासाठी लाभार्थींच्या बॅंकेचे नाव, खाते नंबर, आयएफएससी कोड यासारखी कोणतीही माहिती आवश्यक नसते.

उपयोग[संपादन]

युनिफाईड पेमेंट इंटरफेस सुविधा वापरल्याने कोणत्याही व्यक्तीला कोणालाही पैसे देणे शक्य आहे. तसेच कोणाकडूनही पैसे घेता येणार आहेत. याशिवाय विविध बिले ऑनलाईन देता येणे शक्य आहे. या सुविधेचा उपयोग ऑनलाइन शॉपिंग साठीही करता येणार आहे.

युनिफाईड पेमेंट इंटरफेस सरकारी प्रकाशन

माहिती[संपादन]

युनिफाईड पेमेंट इंटरफेस वापरण्यासाठी फक्त संबंधिताचा व्हर्च्युअल पेमेंट अड्रेस (व्हीपीए) माहीत असणे आवश्‍यक असते.

वापराची पद्धती[संपादन]

यूपीआय वापरासाठी नोंदणी - रजिस्ट्रेशन करावे लागते. त्यासाठी यूपीआय ऍप उतरवून घ्यावे. व आपल्या बॅंकेशी जोडावे.

युपीआय-भागीदार बॅंकमध्ये खाते असलेला ॲंड्रॉईड स्मार्टफोन वापरकर्ता युपीआय ॲप डाऊनलोड करु शकतो.

युपीआय सक्षम ॲपमध्ये नोंदणी करणे: [१]

नोंदणी करण्याच्या पायर्‍या:

   १. वापरकर्ता ॲप स्टोअर / बॅंकेच्या संकेतस्थळावरुन युपीआय अर्ज डाऊनलोड करतो.
   २. वापरकर्ता नाव, आभासी (व्हर्च्युअल) आयडी, पासवर्ड यासारखी माहिती देऊन त्याचे प्रोफाईल तयार करतो.
   ३. वापरकर्ता “Add/Link/Manage Bank Account” पर्याय निवडतो आणि बॅंक आणि खाते क्रमांक व्हर्च्युअल आयडीशी जोडतो.

एम-पीन तयार करणे:

   १. ज्या बॅंक खात्यावरुन व्यवहार करायचा आहे ते बॅंक खाते वापरकर्ता निवडतो
   २. गरजेची माहिती भरली जाते जसे 'डेबिट कार्डचे शेवटचे ६ अंक' आणि 'समाप्तीचा दिनांक'
   ३. बॅंकेकडून आलेला ओटीपी प्रविष्ट केला जातो आणि ४-६ अंकी एम-पीन तयार केले जाते

फायदे[संपादन]

  • सरकारी एकात्मिक भरणा (युनिफाईड पेमेंट इंटरफेस) पद्धतीचा वापर केला तर दैनंदिन रोखीचे व्यवहार कमी होतील.
  • चेक, क्रेडिट कार्ड, डेबिट कार्ड, एटीएम यांचा वापर कमी होते.
  • अर्थव्यवस्थेतील रोख रकमेचे व्यवहार कमी होऊन जोखीम कमी होते.
  • पैसे आपल्या बॅंक खात्यातच रहात असल्याने व्याजाचेही नुकसान होत नाही.

युपीआय सेवा देणार्‍या संस्था[संपादन]

पीएसपी आणि इश्युयर बॅंका

  1. अलाहाबाद बॅंक
  2. ॲक्सिस बॅंक
  3. आंध्रा बॅंक
  4. आयडीएफसी बॅंक
  5. आयसीआयसीआय बॅंक
  6. इंडसइंड बॅंक
  7. एचडीएफसी बॅंक
  8. ओरिएंटल बॅंक of कॉमर्स
  9. कर्नाटक बॅंक
  10. कॅथोलिक सिरियन बॅंक
  11. कॅनरा बॅंक
  12. कोटक महिंद्रा बॅंक
  13. टीजेएसबी बॅंक
  14. डीसीबी बॅंक
  15. पंजाब नॅशनल बॅंक
  16. फेडरल बॅंक
  17. बॅंक ऑफ बडोदा
  18. बॅंक ऑफ महाराष्ट्र
  19. युको बॅंक
  20. युनायटेड बॅंक ऑफ इंडीया
  21. युनियन बॅंक ऑफ इंडीया
  22. येस बॅंक
  23. विजया बॅंक
  24. साऊथ इंडियन बॅंक
  25. स्टेट बॅंक ऑफ इंडीया

इश्युयर बॅंका:

  1. आयडीबीआय बॅंक
  2. आरबीएल बॅंक
  3. इंडियन बॅंक
  4. एचएसबीसी
  5. देना बॅंक
  6. सेंट्रल बॅंक ऑफ इंडीया
  7. स्टॅंडर्ड चार्टर्ड बॅंक

बॅंकेतर युपीआय ॲप:

  1. अल्फापे
  2. जुगनू पे
  3. ट्रूपे
  4. नुपे
  5. पेसे
  6. फिन्मो
  7. फोनपे
  8. मायपूलीन
  9. स्प्लिटकार्ट

अधिक माहिती व बाह्य दुवे[संपादन]

हे ही पाहा[संपादन]

  • ^ "युनिफाईड पेमेंट इंटरफेस". NPCI.