दुर्ग (छत्तीसगढ)
| दुर्ग | |
| भारतामधील शहर | |
  दुर्ग |
|
| देश |  भारत |
| राज्य | छत्तीसगढ |
| जिल्हा | दुर्ग जिल्हा |
| समुद्रसपाटीपासुन उंची | ९४८ फूट (२८९ मी) |
| लोकसंख्या (२०११) | |
| - शहर | २,६८,८०६ |
| - महानगर | १०,६४,२२२ |
| प्रमाणवेळ | भारतीय प्रमाणवेळ |
दुर्ग हे भारत देशाच्या छत्तीसगढ राज्यामधील दुर्ग जिल्ह्याचे मुख्यालय व राज्यातील एक प्रमुख शहर आहे. दुर्ग-भिलाई महानगर राजधानी रायपूरच्या ६० किमी पश्चिमेस वसले असून ते ह्या भागातील एक प्रमुख औद्योगिक क्षेत्र आहे.
इतिहास
[संपादन]हे शहर दहाव्या शतकाच्या सुमारास जगपाल नावाच्या व्यक्तीने वसवले होते, जो मूळचा मिर्झापूरमधील बधल देशाचा होता आणि छत्तीसगडच्या कलाचुरी राजाचा कोषागार अधिकारी बनला होता. त्याच्या उत्कृष्ट सेवेसाठी त्याला दुर्गच्या जमिनीचे अनुदान मिळाले आणि नंतर त्याने कलाचुरी राजाला त्याच्या विजयांमध्ये खूप मदत केली. शहराचे मूळ नाव "शिव दुर्ग" होते, ज्याचा शब्दशः अर्थ शिवनाथ नदीवरील किल्ला होता. दुर्गमध्ये एक किल्ला होता जो मध्ययुगीन कलाचुरी राजांच्या प्रशासनाखालील १८ गड किंवा जिल्ह्यांपैकी एकाचे मुख्यालय होता. एक प्रख्यात ब्रिटिश पुरातत्वशास्त्रज्ञ अलेक्झांडर कनिंगहॅम यांना वाटले की दुर्ग हे मध्ययुगीन काळात काही महत्त्वाचे ठिकाण असावे कारण त्याचे नाव शब्दशः "किल्ला" असा होतो.१७४१ मध्ये नागपूरच्या मराठ्यांनी छत्तीसगडवर आक्रमण केले तेव्हा त्यांनी जुना कलाचुरी किल्ला ताब्यात घेतला आणि तो त्यांच्या कारवायांचा आधार बनवला.
बाह्य दुवे
[संपादन]- छत्तीसगढ शासनाचे संकेतस्थळ Archived 2017-06-11 at the वेबॅक मशीन.
- छतीसगढ पर्यटन मंडळाचे संकेतस्थळ Archived 2016-11-13 at the वेबॅक मशीन.