दिनकर दत्तात्रेय भोसले

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

दिनकर दत्तात्रेय भोसले (जन्म-२१ नोव्हेंबर, इ.स. १९३०[१] मृत्यू- २९ मे, इ.स. २०११) यांनी चारुता सागर या नावाने कथालेखन तर धोंडू बुवा कीर्तनकार या नावाने कीर्तने केली.[२] सांगली जिल्ह्यातील कवठेमहांकाळ जवळचे मळणगाव हे त्यांचे मूळ गाव. तिथेच त्यांनी प्राथमिक शाळेत शिक्षक म्हणूनही नोकरी केली होती. चारुता सागर यांच्या दर्शन या कथेवर आधारित राष्ट्रीय पुरस्कार विजेता जोगवा हा चित्रपट तयार करण्यात आलेला आहे.[३] डॉ. चंद्रकांत पोकळे यांनी चारुता सागर यांच्या 'नागीण', 'कुठे वाच्यता नसावी', 'म्हस', 'न लिहिलेले पत्र', 'पुंगी', 'पूल', 'वाट', 'दर्शन', 'नदीपार', 'रैतूना', 'मामाचा वाडा' आदी कथांचे कन्नड भाषेत भाषांतर केलेले आहे.[४]

सुरुवातीला चारुता सागर यांनी लष्करात काम केले होते. काही दिवसांनी त्यांनी लष्करातली नोकरी सोडली आणि बिहार-बंगालमध्ये भ्रमंती केली. बंगालमध्ये फिरत असताना त्यांनी शरच्चंद्र चट्टोपाध्याय यांच्या सर्व कादंबर्‍या त्यांनी वाचून काढल्या. चटर्जींच्या एका कादंबरीत एका पात्राचे नाव चारुता सागर असे आहे. ते नाव त्यांना आवडल्यामुळे त्याच नावाने त्यांनी आपले लेखन सुरू केले.[५]


चारुता सागर लेखक कसे झाले?[संपादन]

बाराव्या वर्षी आईच्या दुःखद निधनामुळे व्यथित झालेले चारुता सागर घराबाहेर पडले. कधी साधू, तर कधी बैरागी, तर कधी निव्वळ लंगोटीवरचा संन्यासी बनून ते रामेश्वर, हरिद्वार, काशी असे २६व्या वयापर्यंत अखंड भटकत राहिले. गावाजवळ परतल्यावर लोणारवाडीजवळ कोंबड्या-बकर्‍यांमागे हिंडणारी मुले त्यांनी पाहिली आणि स्वयंप्रेरणेने शाळा काढली. तेथे त्यांनी एक्लोणार्‍याचा पोर-कृष्णा भेटला. त्याच्या अंगावर महिनोन्‌‍महिने एकच सदरा होता. धुतला तर फाटेल या भीतीपोटी तो कधी धुतलाच जात नसे. कृष्णा आणि अशा काही मुलांसाठी चारुता सागर यांनी शाळा काढली. पण सरकारने ही शाळा बेकायदा ठरवून ताब्यात घेतली, आणि चारुता सागर यांना गाव सोडावे लागले. लोणारवाडीच्या कृष्णावर लिहिलेली ‘न लिहिलेले पत्र’ ही चारुता सागर यांनी लिहिलेली पहिली कथा. ती साप्ताहिक ‘स्वराज्य’मध्ये प्रकाशित झाली, आणि चारुता सागर लेखक बनले.

चारुता सागर यांच्या कथा ‘सत्यकथा’मध्ये प्रकाशित व्हायच्या. त्या वाचण्यासाठी जी.ए. कुलकर्णी सत्येकथेचा ताजा अंक येणार्‍या पोस्टमनची वाट पहात.

त्यांची ‘मामाचा वाडा’ ही कथा त्यांच्या आजोळच्या सावर्डेगावच्या वाड्याच्या आठवणींशी जोडली गेली आहे. याच वाड्यात चारुतांचे बालपण गेले. तिथे अनेक आज्या, मावश्या यांच्या कडेवर हा लेखक मोठा झाला.

कौटुंबिक माहिती[संपादन]

चारुता सागर यांच्या पत्‍नीचे नाव मीरा, मुलींची नंदिनी, सुचेता व पौर्णिमा आणि मुलांची संदीप आणि राजेंद्र..

लेखन[संपादन]

  • नदीपार (कथासंग्रह)
  • नागीण (कथासंग्रह) - या कथासंग्रहात सोळा कथा आहेत.
  • मामाचा वाडा (कथासंग्रह) - या कथासंग्रहात चौदा कथा आहेत.


पुरस्कार[संपादन]

  • इ.स. १९७१ साली चारुता सागर यांच्या नागींण या कथेला कॅप्टन गो.गं. लिमये पुरस्काराने गौरवण्यात आले.[६]
  • इ.स. १९७७ साली चारुता सागर यांना सर्वोत्कृष्ट लघुकथाकार पुरस्कार देण्यात आला.

संदर्भ आणि नोंदी[संपादन]

  1. ^ संजय वझरेकर (२१ नोव्हेंबर २०१३). "नवनीत:आजचे महाराष्ट्रसारस्वत" (मराठी मजकूर). लोकसत्ता. ४ डिसेंबर २०१३ रोजी पाहिले. 
  2. ^ "चारुता सागर यांच्या कथासंग्रहांचे २९ला प्रकाशन" (मराठी मजकूर). सकाळ (वृत्तपत्र). (आधीच्या मूळ आवृत्तीत त्रूटी जाणवल्याने विदागारातील आवृत्ती दिनांक ११ फेब्रुवारी २०१४ रोजी मिळविली). २७ ऑगस्ट, इ.स. २०१३ रोजी पाहिले. 
  3. ^ "प्रसिद्ध कथाकार चारुता सागर यांचे निधन" (मराठी मजकूर). दिव्यमराठी. २७ ऑगस्ट, इ.स. २०१३ रोजी पाहिले. 
  4. ^ "चारुता सागर यांचे साहित्य कन्नडमध्ये" (मराठी मजकूर). महाराष्ट्र टाइम्स. २६ जुलै, इ.स. २०१३. २७ ऑगस्ट, इ.स. २०१३ रोजी पाहिले. 
  5. ^ म.द. हातकणंगलेकर (३ जुलै, इ.स. २०११). "अनोखा कथा'सागर'!" (मराठी मजकूर). सकाळ (वृत्तपत्र). (आधीच्या मूळ आवृत्तीत त्रूटी जाणवल्याने विदागारातील आवृत्ती दिनांक ११ फेब्रुवारी २०१४ रोजी मिळविली). २७ ऑगस्ट, इ.स. २०१३ रोजी पाहिले. 
  6. ^ "ज्येष्ठ साहित्यिक चारूता सागर यांचं निधन" (मराठी मजकूर). स्टार माझा. २९ मे, इ.स. २०११. २७ ऑगस्ट, इ.स. २०१३ रोजी पाहिले.