Jump to content

दारुहळद

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
दारुहळद

दारुहळद हिचे (शास्त्रीय नाव: Berberis aculeata वैकल्पिक नाव: Berberis aristata) व कूळ बरबेरीडेसी आहे .ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे. दारुहळदीचा वृक्ष लहान आणि काटेरी असतो. याचे कांड(खोड) फिकट उदी रंगाचे असून आतून पिवळे असते. ते चिवट आणि सहज न तुटणारे असते. पाने निळसर, काटेरी आणि लंबाकृती असतात. मार्च ते मे या काळात झाडाला पिवळी फुले येतात.

Berberis aristata fruits
दारूहळदीची फळे

नैसर्गिक आढळ

[संपादन]

नरम रेतीयुक्त जमिनीत, थंड हवेच्या ठिकाणी, हिमालयाच्या पहाडांवर, आसामात, निलगिरी पर्वतावर आणि छोटा नागपूर विभागात. बिब्ब्याच्या झाडाच्या दक्षिणेला व दारूहळदीच्या उत्तरेला वारूळ असेल तर पूर्वेला पाणी लागते.

उपयोग

[संपादन]

क्विनाईनपेक्षा हे औषध जास्त गुणकारी आहे.[ संदर्भ हवा ] हाडीताप, डेंगी, कावीळ, प्लीहादोष, यकृतविकार, रक्ती मुळव्याध आणि डोळ्यांच्या विकारांवर दारुहळदीचा औषधोपचार करतात. दारुहळदीपासून रसांजन आणि रसोत या नावाची औषधे बनतात.

संदर्भ

[संपादन]

बाह्यदुवे

[संपादन]