कटला मासा

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
कटला 
माशांची प्रजाती
Catla catla.JPG
माध्यमे अपभारण करा

Wikispecies-logo.svg  Wikispecies
प्रकार taxon
सामान्य नाव
Taxonomy
साम्राज्यAnimalia
SubkingdomBilateria
InfrakingdomDeuterostomia
PhylumChordata
SubphylumVertebrata
InfraphylumGnathostomata
MegaclassOsteichthyes
SuperclassActinopterygii
ClassActinopteri
SubclassNeopterygii
InfraclassTeleostei
MegacohortOsteoglossocephalai
SupercohortClupeocephala
CohortOtomorpha
SubcohortOstariophysi
OrderCypriniformes
SuperfamilyCyprinoidea
FamilyCyprinidae
GenusCatla
SpeciesCatla catla
Original combination
Cyprinus catla
अधिकार नियंत्रण
Blue pencil.svg
ငါးသိုင်း (my); Катля (ky); Catla catla (is); Catla catla (eu); Catla catla (ast); کاتلا بالیق (azb); Catlabarbe (de); Catla catla (ga); کاتلا (ماهی) (fa); 卡特拉魮 (zh); تھیلا مچھی (pnb); カトラ (ja); Catla catla (ia); Katla (fisk) (sv); Короп індійський (uk); Gibelion catla (la); कतला (hi); Katla (fi); বাহু মাছ (as); katla obecná (cs); கட்லா மீன் (ta); Catla catla (it); কাতল (bn); Catla catla (fr); कटला (mr); Indiniai karpiai (lt); ปลากระโห้อินเดีย (th); കട് ല (ml); Catla catla (nl); Catla catla (ceb); Catla catla (war); ಗೆಂಡೆ ಮೀನು (kn); Catla catla (bg); Catla catla (en); Catla catla (ru); Catla catla (es); Catla catla (ca) বাংলাদেশের একটি মাছ (bn); espèce de poissons (fr); species of fish (en); lloj i peshqve (sq); گونه‌ای از سرمخروطی‌ها (fa); вид риб (uk); especie de pexe (ast); কাৰ্প পৰিয়ালৰ এটা প্ৰজাতি। (as); माशांची प्रजाती (mr); Art der Gattung Catla (de); kalalaji (fi); speiceas iasc (ga); نوع من الأسماك (ar); вид риба (bg); soort uit het geslacht Catla (nl) কাতলা মাছ, কাতলা (bn); Gibelion catla (sv); കട്ല (ml); Gibelion catla, Leuciscus catla (ca); Catla catla, Gibelion catla (de); Gibelion catla (en); Catla catla, Катла (риба) (uk); Catla catla (cs); Gibelion (lt)

कटला गोड्या पाण्यात राहणारा असून भारतात सगळीकडे आढळतो. कृष्णा नदीच्या दक्षिणेस हा पूर्वी दुर्मिळ असे पण हल्ली मत्स्य-संवर्धनामुळे दक्षिणेत याचा प्रसार फार झपाट्याने होत आहे. सायप्रिनिडी कुलातील कटला वंशाचा हा मासा आहे.कार्प या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या माशांच्या समूहातील तो आहे. याचे शास्त्रीय नाव कटला कटला असे आहे. कटला हे भारतीय नाव इंग्रजी भाषेतही रूढ झालेले आहे. महाराष्ट्रात या माशाला तांबरा म्हणतात पण काही ठिकाणी कटला हे नावही प्रचारात आहे.

शरीर रचना[संपादन]

  • डोके मोठे व रुंद असते. शरीराचा मध्य भाग चांगलाच रुंद व फुगीर असतो.
  • अंगावरचे खवले मोठे असतात. ओठाच्या ठेवणीवरून इतर कार्प माशांमध्ये हा सहज ओळखला जातो.
  • शरीर मजबूत असून लांबी १.८ मी. पर्यंत असते. पाठीकडचा रंग करडा आणि बाजूंचा रुपेरी असतो
  • तोंड वरच्या बाजूला वळलेले, खालचा ओठ जाड असतो. मिश्‍या नसतात.
  • पर गडद रंगाचे पण कधीकधी काळे असतात.
  • खालच्या ओठाचा काठ मऊ दातेरी नसतो. माशाचे प्रमुख खाद्य प्राणी प्लवंग वा वनस्पती प्लवंग आहे.
  • शरीरावरील खवल्यांचा केंद्रभाग गुलाबी किंवा ताम्रवर्णी असतो. पण उदरावरील खवले पांढुरके असतात.

खाद्य[संपादन]

तलावाच्या वरच्या थरातील अन्न खातो. कार्पच्या इतर जातींबरोबर खाद्याकरिता स्पर्धा करीत नाही. वाढ जलद असते.कटला हा भारतातील एक अतिशय किफायतशीर खाद्य मत्स्य आहे. ६० सेंमी. लांबीपर्यंतचे मासे खायला चविष्ट असतात. यापेक्षा जास्त लांबीच्या माशांची चव चरबट असते. ५६ सेंमी. लांबी होण्याच्या सुमारास हे मासे पक्व होतात.

वास्तव्य[संपादन]

भारतात सर्वत्र आढळतो. वयाच्या तिसऱ्या वर्षी प्रजननक्षम होतो. पावसाळ्याचा पूर्वार्ध हा प्रजननाचा हंगाम आहे.

स्थलांतर[संपादन]

अंडी घालण्याकरिता ते सपाट प्रदेशातील नद्यांत स्थलांतर करतात. अंडी वाटोळी व पारदर्शक असून बुडून तळाशी जातात. १६ — १८ तासांत अंडी फुटून ४⋅४ — ५⋅३ मिमी. लांबीचे डिंभ (भ्रुणानंतरची स्वतंत्रपणे जगणारी व प्रौढाशी साम्य नसणारी क्रियाशील अवस्था) बाहेर पडतात. सहा आठवड्यांत ते प्रौढरूप धारण करतात.

संदर्भ[संपादन]

http://mr.vikaspedia.in/rural-energy/environment/91c94893593593f93593f92792493e-92e93e938947/91591f93293e

http://mr.vikaspedia.in/agriculture/fisheries/92d93e93092494092f-92a94d93092e941916-91593e93094d92a-92e93e93693e90291a94d92f93e-91c93e924940-91594b92392494d92f93e-906939947924#section-1

https://www.loksatta.com/lokshivar-news/fish-farming-2-1423585/