ॲस्पिरिन

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून


ॲस्पिरिन
शास्त्रशुद्ध (आययुपॅक) नाव
2-acetoxybenzoic acid
चिकित्साशास्त्रीय माहिती
AHFS/Drugs.com monograph
मेडलाइनप्ल्स
गर्भावस्था धोका C () D (अमेरिका) 
वैधिक स्थिती Unscheduled () GSL (युके) OTC (US) 
औषधगतिकीय माहिती
प्रथिनबंधता ९९.६%
चयापचय यकृत
उत्सर्जन मूत्रपिंड
परिचायके
CAS number 50-78-2साचा:Cascite
एटीसी संकेत A01AD05 B01AC06, N02BA01
PubChem CID 2244
ड्रगबँक DB00945
ChemSpider 2157साचा:Chemspidercite
UNII R16CO5Y76Eसाचा:Fdacite
KEGG D00109साचा:Keggcite
ChEBI CHEBI:15365 झालेY
ChEMBL CHEMBL25 झालेY
इतरनावे 2-acetyloxybenzoic acid
acetylsalicylate
acetylsalicylic acid
O-acetylsalicylic acid
रासायनिक माहिती
रासायनिक सूत्र C9H8O4 
Physical data
द्रवणबिंदू 135 °C (275 °F)
उत्कलनबिंदू 140 °C (284 °F) (decomposes)
पाण्यात विलयता 3 mg/mL (२० °से)
 झालेY (हे काय आहे?)  (तपासा)

ॲस्पिरिन किंवा असिटिलसलिसिलिक ॲसिड हे सलिसिलेट औषध असून बव्हंशी त्याचा वापर वेदनाशामक, ज्वररोधक (ताप कमी करणारे औषध) आणि शोथरोधक (दाह कमी करणारे औषध) म्हणून होतो. ॲस्पिरिनचे प्रथम विलगीकरण इ. स. १८९७ मध्ये बेयर या जर्मन कंपनीतील फेलिक्स हॉफमान याने केले. ज्या देशांमध्ये 'ॲस्पिरिन' हे बेयरच्या मालकीचे नोंदणीकृत व्यापारचिन्ह आहे, त्या देशांमध्ये असिटिलसलिसिलिक ॲसिड ही प्रजातीय संज्ञा आहे.

थ्रॉम्बॉक्सेनच्या निर्मितीला मज्जाव करून ॲस्पिरिन बिंबाणूरोधी प्रभाव निर्माण करते. सामान्य स्थितीमध्ये थ्रॉम्बॉक्सेन बिंबाणूंना एकत्रित बांधून रक्तवाहिन्यांच्या जखमी भित्तिका बुजविण्याचे कार्य करते. बिंबाणूंचा असा गोळा आकाराने मोठा होऊन स्थानीयरीत्या आणि पुढील प्रवाहात अडथळा आणू शकत असल्याने कमी मात्रेत ॲस्पिरिन हृदयविकार व आघात टाळण्यासाठी दीर्घकालात वापरले जाते. हृदयविकाराचा झटका आल्यानंतर कमी मात्रेत ॲस्पिरिन दिल्यास पुन्हा झटका येण्याचा किंवा हृद-ऊतीनाशाचा धोका कमी होतो, असे सिद्ध झाले आहे. बृहदांत्रगुदांत्र कर्काच्या प्रतिबंधातही ॲस्पिरिनचा वापर केला जातो.

वैद्यकीय उपयोग[संपादन]

वेदना[संपादन]

डोकेदुखी[संपादन]

हृदयविकाराचा झटका व आघात[संपादन]

शल्यक्रियोत्तर[संपादन]

कर्करोग प्रतिबंध[संपादन]

प्रतिकूल परिणाम[संपादन]

निषिद्धता[संपादन]

जठरांत्रीय[संपादन]

रक्तक्षय[संपादन]

पहा[संपादन]