शेकरू

शेखरू
प्रजातींची उपलब्धता
असुरक्षित प्रजाती (IUCN 3.1)
शास्त्रीय वर्गीकरण
वंश: कणाधारी जात: सस्तन वर्ग: कृंतक कुळ: शायिकाद्य जातकुळी: रॅटुफा जीव: रॅ. इंडिका
शास्त्रीय नाव
रॅटुफा इंडिका (एर्क्सलेबन, इ.स. १७७७)

शेकरू किंवा शेकरा(मराठी नामभेद: शेखरू ; शास्त्रीय नाव: Ratufa indica, रॅटुफा इंडिका ; [[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]: Indian giant squirrel, इंडियन जायंट स्क्विअरल) ही खारींची एक प्रजात आहे. शेकरू महाराष्ट्र राज्याचा राज्यपशु आहे.

आढळ

महाराष्ट्रातील आढळ

राज्य प्राणी म्हणून ओळखला जाणारा शेकरू, एकेकाळी गोव्यातला बऱ्याच सधन जंगलांचे वैशिष्ट्य होता. इंडियन जायंट स्क्विरल या नावाने इंग्रजीत प्रचलित असलेली ही मोठी खार पानगळतीच्या जंगलात माडत, किंदळ, उंबर सारख्या झाडांवर हमखास आढळायची. परंतू आज त्यांचा नैसर्गिक अधिवास जंगल तोडीमुळे संकटात सापडलेला आहे. महाराष्ट्रात भीमाशंकर,फणसाड, आजोबा डोंगररांगात,माहुली ,वासोटा परीसरात शेकरू आढळतो.मेळघाट,ताडोबा येथे ही दिसते.

भीमाशंकरी जात

महाराष्ट्रातील भीमाशंकरी जात

शेकरू ची भीमाशंकरच्या जंगलात भीमाशंकरी ही राज्यातील इतर शेकरू पेक्षा वेगळी जात सापडते. भारतात जायंट स्क्विरल प्रजातीच्या च्या एकूण ७ उपप्रजाती आढळतात. त्यापैकी 'राटूफा इंडिका' (RATUFA INDICA) ही उपप्रजाती फक्त महाराष्ट्रात आढळते.

शरीररचना

वजन दोन ते अडीच किलो, लांबी अडीच ते तीन फूट असते. गुंजीसारखे लालभडक डोळे, मिशा, अंगभर तपकिरी तलम कोट आणि गळ्यावर, पोटावर पिवळसर पट्टा, झुबकेदार लांबलचक शेपूट असते.

जीवनकाल

शेकरु वर्षातून एकदाच डिसेंबर-जानेवारीमध्ये पिलाला जन्म देते. एक शेकरु सहा ते आठ घरे तयार करते. एका झाडावरुन दुसर्‍या झाडावर सहज झेप घेणारे शेकरु १५ ते २० फुटांची लांब उडी मारु शकते. डहाळी व पानं वापरून गोलाकार आकाराचे घरटे शेकरू बनवते. सुरक्षेसाठी हे घरटे बारीक फांद्यांवर बांधले जाते, जेथे अवजड परभक्षी पोहोचू शकत नाहीत.

खाद्य

विविध प्रकारची फळे व फुलांतील मधुरसाचे भक्षण हे त्याचे खाद्य असते.

संकीर्ण

इ.स. १९९५ साली पुणे व पिंपरी-चिंचवड येथे आयोजित करण्यात आलेल्या महाराष्ट्र राज्य क्रीडा स्पर्धांचे शेकरू हे शुभंकर होते.