धामण

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून


Wiki letter w.svg
कृपया या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.

धामण (english:Common rat snake ; शास्त्रीय नाव:Ptyas mucosus) ही भारतात आढळणारी बिनविषारी सापाची जात आहे. उंदीर व तत्सम प्राण्यांचा फडशा पाडणारी धामण ही मानवमित्र आहे परंतु अज्ञानाअभावी अनेकवेळा ती मारली जाते.

आढळ[संपादन]

धामणीचा आढळ अशियातील बहुतेक देशांमध्ये आहे. भारतात तसेच भारतीय उपखंडात विपुल प्रमाणात आढळते. तिचे मुख्य वसतीस्थान शेती व जंगले आहे. त्यामुळे ग्रामीण भागात हमखास आढळून येते भर शहरात देखील बागांमध्ये हीचा वावर दिसून येतो.

वर्णन[संपादन]

धामीणीला ओळखण्याची सर्वात सोपी खूण म्हणजे तिचे छोटे डोके, मोठे डोळे व जबड्याखालील रेषा. धामण अतिशय लांब असते. सरासरी लांबी ८ ते १० फुट असते व १२ फुटापर्यंत वाढू शकते. धामण ही डोक्यापासून शरीराच्या मध्यापर्यंत जाड होत जाते व शेपटी ही अतिशय टोकदार असते. त्वचा ही हलक्या अथवा गडद हिरव्या, पोपटी, गडद करड्या रंगात असते. नागांशी रंगात व अंगावरील पट्यांमध्ये तसेच लांबीमध्ये मान उंचावून पहाण्याच्या सवयीमध्ये बरेच नागाशी साधर्म्य असल्याने बहुतेकदा नाग समजून धामीणीला मारले जाते. धामणीचा वेग हे तिचे वैशिठ्य आहे. अत्यंत वेगाने हालचाल करून भक्ष्य मिळवण्यात धामण पटाईत आहे.

धामणीचे मुख्य खाद्य उंदीर घुशी व तत्सम कुरतडणारे प्राणी, एक धामण वर्षाला ६० हून अधिक उंदराचा फडशा पाडते त्यामुळे धामण ही शेतकऱ्याची मित्र आहे. महाराष्ट्रात धामणीबद्द्ल माहिती असलेले शेतकरी धामणीचा आदर करतात असे पहाण्यात आले आहे.

   वयस्क धामण नागाप्रमाणेच गुर्रावते व तिव्र दन्श देउन पळ काढते.अमरवती जिल्ह्यातील चान्दूर बाजार तालूक्यात सर्पमित्र अशर खान यान्नी १२ डिसेम्बर २००८ रोजी १६ फुट लाम्बीची मादा धामण पकडली होती.

चित्रदालन[संपादन]

संदर्भ[संपादन]

  • The book of indian Reptiles - Oxford press- BNHS india