हुंडा

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

हुंडा ही लग्नाच्या वेळी मुलाकडून किंवा मुलीकडून विरुद्ध बाजूच्या कुटुंबाला देण्यात येणारी भेट आहे. ही भेट पैसे, मालमत्ता किंवा वस्तू सोने स्वरूपात घेतली जाते.

[[भारत]भारतात हुंड देने किंवा घेणे दोन्ही बेकायदेशीर आहे. हुंडा चा अर्थ आहे जी सम्पत्ति, लग्नाच्या वेळी वधूच्या कुटुंबा तर्फे वर ला दिली जाते. हुंडा ला उर्दू मध्ये जहेज़ म्हणतात. यूरोप, भारत, अफ्रीका आणि जगाच्या अन्य भागात हुंडा पध्दति चा मोठा इतिहास आहे. भारतात याला दहेज, हुँडा किंवा वर-दक्षिणाच्या नावाने ओळखले जाते. तसेच वधूच्या कुटुंब तर्फे नक़द किंवा वस्तूच्या रूपात हे वराच्या कुटुंबात ला वधू बरोबर दिले जाते. आजच्या आधुनिक काळात हुंडा पद्धत नावाचा राक्षस सर्व दूर पसरले आहे. मागासलेल्या भारतीय समाजात हुंडा प्रथा आत्तापर्यंत विकराल रूपात आहे.

हत्या देशात सुमारे दर एका तासात एक महिला हुंडा संबंधी कारणांनी मरण पावते आणि वर्ष 2007 ते 2011 च्या मध्ये या प्रकाराच्या प्रकरणात खूप वृद्धि झाली. राष्ट्रीय अपराध रिकॉर्ड ब्यूरो चे आंकड़े सांगतात की विभिन्न राज्यातून वर्ष 2012 मध्ये हुंड्यासाठी हत्या चे 8,233 प्रकरण समोर आले. आंकड़े सांगतात की सुमारे प्रत्येक घंट्यात एक महिला हुंडाबळी चढ़ते.

कानून


हुंडा प्रतिबंधक कायदा १९६१[संपादन]

- १९६१ साली हुंडा प्रतिबंधक कायदा भारतात पारित करण्यात आला.

-हुंडा म्हणजे लग्नात एका पक्षाकडून दुसर्या पक्षाला थेट अथवा अप्रत्यक्ष चीजवस्तू , स्थावर, जंगम मालमत्ता देणे अगर कबूल करणे.

-लग्नात,लग्नापूर्वी अगर लग्नानंतर चीजवस्तू, स्थावर, जंगम मालमत्ता देण्याचे कबूल करणे म्हणजे हुंडा.

- यामध्ये शरियत कायद्याअंतर्गत येणाऱ्या मेहेरचा समावेश नाही.

- सदर कायद्याच्या कलम ३ नुसार हुंडा घेणाऱ्यास ५ वर्षें सक्त मजुरी आणि रु. १५०००/- पर्यंत दंडाची शिक्षा आहे.

- हुंडा मागणे हा देखील गुन्हा असून त्यासाठी ६ महिने पर्यंतची कैद आणि रु. १००००/- दंडाची शिक्षा आहे. जर एकाद्या मुलीच्या लग्नाच्या सात वर्षाच्या आत असामान्य परिस्थिति मध्ये ती मरण पावली तर हे सिद्ध केले जाते की मरणा अगोदर तिला हुंड्यासाठी तिला प्रताड़ित केले जात होते. यात भारतीय दंड संहिता च्या कलम 304-बी च्या अन्तर्गत मुलीचा पती आणि नातेवाईक यांना कमीत कमी सात वर्ष ते आजीवन कारावासाची शिक्षा होऊ शकते.