सोनरंगी तांदूळ

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
पांढर्या तांदळासमवेत उजवीकडे सोनरंगी तांदूळ

सोनरंगी तांदूळ (इंग्लिश: Golden Rice) हा जैविक प्रक्रियेने (जैवतंत्रज्ञान) निर्माण केलेला तांदळाचा एक प्रकार आहे. या तांदळाचा रंग पिवळा असून याचे खास वैशिष्ट्य म्हणजे या तांदळाचा भात खाणाऱ्या माणसाला अ-जीवनसत्त्वाचा पुरेशा प्रमाणात पुरवठा होईल.[१] गरीब कुटुंबातील माणसांना त्यांच्या आहारात भाज्या आणि फळे यांचा अंतर्भाव करणे परवडत नाही त्यामुळे गरीब कुटुंबातील माणसांमध्ये अ-जीवनसत्त्वाचा अभाव ही बाब सार्वत्रिक पातळीवर दिसून येते. इ.स. २००५ साली जागतिक पातळीवर १९ कोटी लहान मुले, १.९ कोटी गर्भवती स्त्रिया अ-जीवनसत्त्वाच्या संदर्भात अभावग्रस्त असल्याचे निदर्शनास आले होते.[२] दरवर्षी सुमारे २० लाख लोक अ-जीवनसत्त्वाचा पुरवठा न झाल्यामुळे मृत्युमुखी पडतात आणि पाच लाख लोकांना कायमचे अंधत्व येते.[३] या सोनरंगी तांदळामुळे या सगळ्या समस्या दूर होण्याची शक्यता आहे. नव्या प्रकारचा सोनरंगी तांदूळ हा खाण्यासाठी निर्धोक आहे याची खातरजमा अमेरिकेतील नॅशनल ॲकॅडमी ऑफ सायन्स, अमेरिकन मेडिकल असोसिएशन, जागतिक आरोग्य संघटना आणि फिलिपाईन्स नॅशनल ॲकॅडमी ऑफ सायन्स ॲन्ड टेक्नॉलॉजी या संस्थांनी केलेली आहे.[४]

वादंग[संपादन]

सोनरंगी तांदळाच्या शोधाला विरोध करण्याचे काम काही पर्यावरणवाद्यांकडून होत आहे.[५][६][७] सोनरंगी तांदळाची निर्मिती अनैसर्गिक आहे तसेच जनुकीय बदल केलेली उत्पादने माणसांसाठी धोकादायक ठरण्याची शक्यता आहे. या कारणांखाली याला विरोध होत आहे. ८ ऑगस्ट, इ.स. २०१३ रोजी फिलिपाईन्स देशात प्रायोगिक पातळीवर असलेली सोनरंगी तांदळाची शेती काही पर्यावरणवाद्यांनी उद्ध्वस्त केली.[८][९][१०] यामुळे जागतिक पातळीवर सोनरंगी तांदळाच्या उत्पादनाची प्रक्रिया लांबली आहे.

सोनरंगी तांदळाच्या बियाण्याच्या निर्मितीतून सिजेंटा या खाजगी कंपनीला आर्थिक लाभ मिळेल असाही आक्षेप घेतला जात आहे.[११] सिजेंटा या स्वीडिश बहुराष्ट्रीय कंपनीने या तांदळाच्या संशोधनासाठी मोलाचे योगदान दिले असले तरी त्या कंपनीने या संशोधनाचे सर्व हक्क फिलिपाईन्स येथील इंटरनॅशनल राईस रिसर्च इन्स्टिट्यूटला विनामोबदला बहाल केले आहेत. ही इन्स्टिट्यूट जगातल्या सर्व राष्ट्रांना आपल्या संशोधनाचा विनामूल्य लाभ उपलब्ध करून देणारी एक सार्वजनिक संस्था आहे. त्यामुळे या संशोधनामुळे कोणत्याही खाजगी कंपनीला सोनरंगी तांदळाचे बियाणे विकून आर्थिक लाभ मिळवता येणार नाही.[११]

पहा: काळा तांदूळ

संदर्भ आणि नोंदी[संपादन]

  1. ^ यी, एक्स; अल-बेबिली, एस; क्लोटी, ए; झियांग, जे; ल्युसा, पी; बेयर, पी; पोट्रिकस, आय (२०००). "इंजिनिअरिंग द प्रोव्ह‍िटॅमिन ए (बिटा-कॅरोटिन) बायोसिंथेटिक पाथवे इनटू (कॅरोटिनॉईड-फ्री) राईस एन्डोस्पर्म". सायन्स (इंग्रजी मजकूर) २८७ (५४५१): ३०३–३०५. डी.ओ.आय.:10.1126/science.287.5451.303. पी.एम.आय.डी. 10634784. 
  2. ^ "Global Prevalence Of Vitamin A Deficiency in Populations At Risk 1995–2005" [अ-जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेचा जागतिक प्रभाव १९९५-२००५] (इंग्रजी मजकूर). जिनीव्हा: वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशन. १८ जानेवारी २०१४ रोजी पाहिले. 
  3. ^ हम्फ्रे (१९९२). "Vitamin A deficiency and attributable mortality in under-5-year-olds". डब्ल्यू.एच.ओ. बुलेटिन (इंग्रजी मजकूर) (७०): २२५–२३२.  Unknown parameter |आद्याक्षर ३= ignored (सहाय्य); Unknown parameter |आडनाव ३= ignored (सहाय्य); Unknown parameter |आद्याक्षरे २= ignored (सहाय्य); Unknown parameter |आद्याक्षरे1= ignored (सहाय्य); Unknown parameter |आडनाव २= ignored (सहाय्य)
  4. ^ मायकेल पुरुगन. "Debunking Golden Rice myths: a geneticist's perspective" (इंग्रजी मजकूर). इंटरनॅशनल राईस रिसर्च इन्स्टिट्यूट. (आधीच्या मूळ आवृत्तीत त्रूटी जाणवल्याने विदागारातील आवृत्ती दिनांक ३ जून २०१८ रोजी मिळविली). १८ जानेवारी २०१४ रोजी पाहिले. 
  5. ^ "Genetic Engineering" [जैव अभियांत्रिकी] (इंग्रजी मजकूर). ग्रीनपीस. १८ जानेवारी २०१४ रोजी पाहिले. 
  6. ^ "Golden Rice: All glitter, no gold" [सोनरंगी तांदूळ : सोने नाही, नुसती चकाकी] (इंग्रजी मजकूर). ग्रीनपीस. १६ मार्च २००५. १८ जानेवारी २०१४ रोजी पाहिले. 
  7. ^ "All that Glitters is not Gold: The False Hope of Golden Rice" (इंग्रजी मजकूर). ग्रीनपीस. २००५. (आधीच्या मूळ आवृत्तीत त्रूटी जाणवल्याने विदागारातील आवृत्ती दिनांक १८ जानेवारी २०१४ रोजी मिळविली). १८ जानेवारी २०१४ रोजी पाहिले. 
  8. ^ एमी हार्मन (२४ ऑगस्ट २०१३). "Golden Rice: Lifesaver?" [सोनरंगी तांदूळ: जीवनदायी?]. द न्यूयॉर्क टाइम्स (इंग्रजी मजकूर). १८ जानेवारी २०१४ रोजी पाहिले. 
  9. ^ अँड्‌र्‍यू रेव्हकिन (१ सप्टेंबर २०१३). "From Lynas to Pollan, Agreement that Golden Rice Trials Should Proceed" (इंग्रजी मजकूर). १८ जानेवारी २०१४ रोजी पाहिले. 
  10. ^ मायकेल स्लेझाक (९ ऑगस्ट २०१३). "Militant Filipino farmers destroy Golden Rice GM crop". न्यू सायंटिस्ट (इंग्रजी मजकूर). १८ जानेवारी २०१४ रोजी पाहिले. 
  11. a b मायकेल पुरुगन (ऑक्टोबर-डिसेंबर २०१३). "Debunking Golden Rice myths: a geneticist's perspective" (इंग्रजी मजकूर). राईस टुडे. (आधीच्या मूळ आवृत्तीत त्रूटी जाणवल्याने विदागारातील आवृत्ती दिनांक ३ जून २०१८ रोजी मिळविली). १८ जानेवारी २०१४ रोजी पाहिले.