इ.स.पू.चे ७ वे सहस्रक

सहस्रके:

पू. ८ वे सहस्रक - पू. ७ वे सहस्रक - पू. ६ वे सहस्रक

इ.स.पू.चे ७ वे सहस्रक हे इ.स.पू. ७००० ते इ.स.पू. ६००१ (सुमारे ९,००० वर्षांपूर्वी ते ८,००० वर्षांपूर्वी) या कालखंडाला व्यापणारे सहस्रक होते. मानवी इतिहासातील नवाश्म युगाचा हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण टप्पा मानला जातो. या काळात शिकार आणि अन्न गोळा करण्याच्या जीवनशैलीकडून कृषी आणि पशुपालनावर आधारित कायमस्वरूपी मानवी वस्त्यांकडे होणारा बदल (नवाश्म युगीन क्रांती) गतिमान झाला.

जागतिक घटना आणि संस्कृती

भारतीय उपखंड

• मेहेरगढ संस्कृती: भारतीय उपखंडातील सर्वात प्राचीन कृषी वस्ती मानल्या जाणाऱ्या मेहेरगढ (सध्याच्या पाकिस्तानातील बलुचिस्तान) येथील पहिल्या टप्प्याची (इ.स.पू. ७००० ते ५५००) सुरुवात झाली.
• शेती व पशुपालन: या काळात मेहेरगढ येथील मानवाने गहू आणि बारली (जव) यांची लागवड सुरू केली. तसेच शेळ्या, मेंढ्या आणि गुरांची (गायी-म्हशी) पैदास व पालनपोषण करण्यास सुरुवात केली.
• सिंधू संस्कृतीची पूर्वपीठिका: मेहेरगढमधील या सुरुवातीच्या वस्त्यांनी पुढे विकसित झालेल्या सिंधू संस्कृतीचा पाया रचला.

मध्य पूर्व आणि नैऋत्य आशिया

• चाताल होयुक (Çatalhöyük): अ‍ॅनाटोलिया (सध्याचा तुर्कस्तान) येथील चाताल होयुक ही जगातील सर्वात मोठ्या आणि विकसित नवाश्मयुगीन मानवी वस्त्यांपैकी एक म्हणून उदयास आली. या वस्तीत सुमारे हजारो लोक मातीच्या पक्क्या घरांमध्ये एकत्र राहत होते.
• कुंभकला आणि भांडी बनवणे: मध्य पूर्वेत मातीची भांडी (Pottery) भाजून ती मजबूत करण्याचे तंत्रज्ञान विकसित झाले आणि त्यांचा वापर अन्न साठवण्यासाठी सुरू झाला.
• जेरिको शहर: पॅलेस्टाईन परिसरातील प्राचीन जेरिको शहराचा विकास सुरूच राहिला, जिथे संरक्षणासाठी दगडी भिंती आणि मनोरे उभारण्यात आले होते.

युरोप

• शेतीचा प्रसार: आशिया मायनरकडून (अ‍ॅनाटोलिया) ग्रीस आणि बाल्कन प्रदेशाद्वारे युरोप खंडात शेती आणि पशुपालनाचा प्रसार होण्यास सुरुवात झाली.
• दोगरलँड (Doggerland): हिमनद्या वितळल्यामुळे समुद्राची पातळी वाढली आणि ब्रिटन बेट युरोपच्या मुख्य भूमीपासून वेगळे होण्यास सुरुवात झाली.

पूर्व आशिया आणि आफ्रिका

• चीन: चीनमधील जियाहू (Jiahu) संस्कृती विकसित झाली. येथे तांदळाची शेती, बासरीसारखी वाद्ये आणि संगीताचा वापर यांचे पुरावे सापडतात.
• सहारा प्रदेश: आफ्रिकेतील सहारा वाळवंट या काळात हिरवेगार आणि पाण्याने समृद्ध होते. तिथे पशुपालन करणाऱ्या मानवी टोळ्यांचे वास्तव्य होते.

तंत्रज्ञान आणि संस्कृती

• दगडी हत्यारे: तासलेली आणि पॉलिश केलेली अत्यंत सूक्ष्म दगडी हत्यारे वापरली जाऊ लागली.
• वस्त्र निर्माण: वनस्पतींचे धागे आणि प्राण्यांच्या केसांपासून कापड विणण्याच्या प्रक्रियेला सुरुवात झाली.
• 'धातूचा प्रारंभिक वापर: नैसर्गिक स्वरूपात मिळणाऱ्या तांब्याचा प्राथमिक स्तरावर वापर सुरू झाला, जरी पूर्ण ताम्रयुग अजून सुरू झाले नव्हते.