अॅक्वापोनिक्स

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
ह्या लेखातील / विभागातील सध्याचा मजकूर इतरभाषा ते मराठी मशिन ट्रांसलेशन वापरून, [[]] भाषेतून मराठी भाषेत अंशत: अनुवादित केला गेला आहे / अथवा तसा कयास आहे. (ही सूचना/खूणपताका/टॅग लावताना, सहसा, सदर कयास संबंधीत मजकुरातील मराठी व्याकरणाच्या तफावतीवरून केले जातात). मशिन ट्रांसलेशनने मिळालेल्या अनुवादातील केवळ पूर्णतः व्यवस्थीत अनुवादीत वाक्ये तेवढीच घेण्याचा प्रयत्न केला आहे (करावा). आपल्याला आढळलेल्या त्रुटी येथे नोंदवाव्यात. लेखाच्या इतिहासातील फरक अभ्यासून भाषांतरास उपयोगी आणि अद्ययावत करण्यास मदत हवी आहे. (पहा: मशिन ट्रान्सलेशन/निती काय आहे?)
हे सुद्धा करा: विकिकरण,शुद्धलेखन सुधारणा, शब्द तपासःऑनलाईन शब्दकोश, अन्य सहाय्य: भाषांतर प्रकल्प.


Broom icon.svg
या लेखाचे शुद्धलेखन किंवा/आणि मराठी व्याकरण मराठी विकिपीडियासाठी अनुकूल नाही. कृपया लेख तपासून शुद्धलेखन करावे. हा साचा अशुद्धलेखन किंवा/आणि मराठी व्याकरणविषयक चुका आढळल्यास वापरला जातो. नेहमी होणाऱ्या चुकांबद्दल या पानावर माहिती आहे. या संबंधी अधिक चर्चा करायची असल्यास अथवा काही शंका/ प्रश्न असल्यास कृपया चर्चापान वापरावे.


अॅक्वापोनिक्स 
एकमेकांशी जुळवूण घेणाऱ्या नात्यामध्ये जलचरांना आणि किनाऱ्यावरील सजिवांचा जगता येईल असे वाताव�
Aquaponics with catfish.jpg
उपवर्ग engineering process
पासून वेगळे आहे
  • Hydroponics
अधिकार नियंत्रण
विकिडाटा
Blue pencil.svg
acuaponía (es); Akvapónia (hu); Samrækt (is); Akuaponia (eu); Аквапоника (ru); Aquaponik (de); Uiscephonaic (ga); آکواپونیکز (fa); 養耕共生 (zh); Akvaponi (da); Akuaponik (tr); アクアポニックス (ja); Akvaponik (sv); אקוופוניקה (he); Aquaponica (la); 魚菜共耕 (zh-hant); aquaponic (rmy); Akvaponika (cs); அக்வாபோனிக்ஸ் (ta); Acquaponica (it); Aquaponie (fr); Akvapoonika (et); अॅक्वापोनिक्स (mr); Aquaponics (vi); Akwaponiese stelsel (af); Аквапонија (sr); Аквапоніка (uk); Akuaponik (id); Akwaponika (pl); അക്വാപോണിക്സ് (ml); Aquaponics (nl); 魚菜共生 (zh-tw); Piskiponik (ms); Aquaponia (pt); දිය වගාව (si); Aquaponics (en); أكوابونيكس (ar); Ակվապոնիկա (hy); Akvaponika (lt) экосистема из рыб или бактерий и растений (ru); एकमेकांशी जुळवूण घेणाऱ्या नात्यामध्ये जलचरांना आणि किनाऱ्यावरील सजिवांचा जगता येईल असे वातावरण (mr); système combinant l'aquaculture conventionnel avec l'hydroponie en un environnement symbiotique (fr); system combining conventional aquaculture with hydroponics in a symbiotic environment (en); Отримання продуктів харчування в одній системі на основі аквакультури та гідропоніки (uk) Acuaponía, acuaponia (es); ඇක්වාපොනික්ස් (si); Tomatenfisch (de); Aquaponics (da)
Aquaponics1 in vigyan ashram

ओळख[संपादन]

Aquaponics

"एक्वापोनिक्स" म्हणजे फक्त हायड्रोपोनिक्स (जमिनीत न वनस्पती लागवड) आणि एकीकरण मत्स्य शेती (मासेमारी) होय. एक्वापोनिक्स (RAS) चाचणी 2.0 - विज्ञानश्राम, पाबळ (पुणे, भारत) पासून अनुभव विज्ञान आश्रम एक्वापोनिक्स शेती सिस्टीमवर गेली तीन वर्षे कार्यरत आहे. भारतीय कृषी-हवामानविषयक शर्ती आणि मार्केट क्षमतांनुसार या प्रणालीचे मानक प्रमाणित करणे हे आहे. सप्टेंबर 2016 ते मे 2017 पर्यंत आम्ही विज्ञान आश्रम, पाबळ, ता. शिरूर, जि. पुणे येथे एक नवीन चाचणी घेतली. या अहवालात या कालावधीमध्ये काही आव्हानांना तोंड द्यावे लागते. एक्वापोनिक्स मध्ये जलसंचय पाणी सिंचन म्हणून वापरले जाते. जातेपिकाच्या उत्पादनासाठी लागणारे पाणी आणि मासे टाकीकडे परत आणलेले अतिरिक्त पाणी. हे पाणी तेव्हारूट झोन जवळ, नायट्रोजन फिक्सिंग जिवाणू (मर्दानी नायत्रोसोमोनस आणि नायट्रोबॅक्टर) अमोनियाचे रूपांतर करतात. यामध्ये (NH4) नायट्रेट (NO2) आणि नंतर नायट्रेट करण्यासाठी (NO3) फॉर्म, जे नायट्रोजनचा खूप चांगला स्त्रोत आहे. अमोनियाच्या तुलनेत वनस्पतींसाठी आणि मत्स्यपालन तंत्रात मासे कमी विषारी साठी व या व्यतिरिक्त, मत्स्यपालन पाणी वनस्पतींसाठी आवश्यक असलेल्या सर्व मॅक्रो / सूक्ष्म पोषण तत्वांचा खूप चांगला स्त्रोत आहे. वाढी व हे पीक आणि मत्स्योत्पादनाच्या पूर्णतः स्वयंपूर्ण प्रणाली आहे. जेथे 90% पाणी आणि 100% पोषक द्रव्ये जैविक फसल उत्पादनासाठी पुनर्नवीनीकरण केली जातात.

आकृतीचा स्त्रोत[संपादन]

भारतीय संदर्भात संभाव्यता शस्त्रक्रिया तंत्रज्ञानावरील चाचणी घेण्यात आली. जुलै 2011 ते जुलै 2012 दरम्यान आश्रम, पाबळ. एनएफटीवर आधारित आरंभिक छोट्या नमुना मॉडेल न्यूट्रिएंट फिल्म टेक्नीक) सुमारे 500 लिटर असलेल्या एक्वटोनिक्सच्या मूलभूत संकल्पनाचा अभ्यास करण्यासाठी स्थापन करण्यात आली. पाणी टँक आणि हायड्रॉप्रोनीलीझ्ड पालेभाज्या (फोटो नं. 1). सुमारे 6 महिने चाचणी सहप्रयोग, हे आढळून आले आहे, की योग्य अंमलबजावणीसह, ऍक्वापोनिक्स तंत्र असू शकते. भारतीय हवामानात प्रभावीपणे स्थानिक माशांच्या प्रजाती वापरली जातात. शहरी / अर्ध-शहरी शेती आणि शेतक-यांनी शेतक-या तंत्रज्ञानाचा अवलंब केला. आणि एक्वा शेती कार्यान्वित करण्याची इच्छा व्यक्त केली. पाण्याची मत्स्य शेती) प्लॅस्टिक पेपरमध्ये शेतातील खनिज तलाव सहजपणे एक्वापोनिक्स तंत्र अवलंबू शकतो.

फायदे[संपादन]

1.हे शहरी भागासाठी अतिशय उपयुक्त आहे. जेथे आम्हाला कोणत्याही वेळी ताजे मासे आणि भाज्या मिळू शकतात.

2.तसेच ग्रामीण किंवा आदिवासी क्षेत्रात उपयुक्त आहे. जिथे लोक कुपोषणाच्या समस्येचा सामना करत आहेत.

3.कारण ते बाजारातून भाज्या विकत घेऊ शकत नाहीत. परंतु यामुळे फक्त मासे, मांस किंवा दुधासाठी नव्हे तर ब्रेडसाठी सुध्दा पैसे द्यावे लागतात. व पाणी नियमितपणे स्वच्छ करावे लागते.

4.या संकल्पनेचा वापर करून ते माशांच्या टँकच्या वर काही सजावटीच्या रोपे वाढू शकतात.

5.या वनस्पतीच्या नियमित स्वच्छतेमुळे मासे कचरा वनस्पतींसाठी अन्न म्हणून वापरला जात नाही. आणि मासे टाकी प्रत्येक दिवसात आपोआप स्वच्छ होईल जेव्हा आपण पंप सुरू कराल.

6.यामुळे आपण हॉटेलला एक अनोखे रूप देऊ शकतो. ....!


हे कसे करायचे?

एक्वॅपोनिक्सचे तीन मुख्य भाग बनले आहेत.

aquaponics 2

पहिले फिश टँक सेकेंड जलाशय आहे. आणि पाणी पंप. हे मासे, पशू अन्न (अझोला) आणि भाज्या / टोमॅटो तयार करते. हे बांधकाम अश्या प्रकारे केले जाते. ज्यामध्ये खाद्यतेल आणि अझोला याची वाढ करता येईल. जलाशय काही उंचीवर ठेवले जाते. (मासे टाकीपेक्षा जास्त) ज्यामध्ये भाज्या वाढवल्या जातात. या प्रकल्पातील पाण्याचा परमाणु प्रमाणात पुनर्चक्रण होतो.

aquaponics 3

एक्वापोनिक्स सिस्टमचे तपशील:-

अॅक्वापोनिक्स ची व्याप्ती[संपादन]

आम्ही एक नवीन टेरेस बागकाम मॉडेल म्हणून नवीन प्रणाली डिझाइन करण्याचे ठरविले. हिरव्या / फळे भाज्या आणि सामान्य कार्प मत्स्यपालन (फोटो क्र 2) साठी प्रणाली तपशील म्हणून आहेत.

ते खाली दिलेली -

  • वरील प्रणालीमध्ये दर्शविल्याप्रमाणे 500 लिटर क्षमतेच्या क्षमतेच्या दोन मासे टाक्या होत्या प्रत्येकी 9 क्यू फूटचे प्रत्येक आणि 6 वाढणारे बेड (54 कूच्या फूट क्षेत्राचे एकूण वाढलेले बेड) माशांच्या टाकीतील पाणी 0.75 एचपी मोटरने (4 लिफाएम डिस्चार्जसह) ऑटोने लावले. फ्लश टँक जिच्यापासून ते 0.75 इंच पीव्हीसी पाईप्सद्वारे वाढत बेडांमधून वितरीत केले गेले. जिथे पाणी वितरणासाठी खनिज असतात.
  • प्रत्येक वाढणाऱ्या बेडच्या ड्रेनमधून मत्स्यसंस्काराकडे परत जावे. त्यसाठी पाणी दिले जाईल पाणी परिमाण पूर्ण (फोटो नं .2, 3 व 4)
  • प्रत्येक अर्ध्या कापलेल्या निळा बॅरल (वाढणार्या बेड) - 2 इंच वाळलेली रेणूंची थर पाळाआणि 5 इंच गांडूळखत + कोको खड्डा (50:50) वाढणारी माध्यम म्हणून.
  • सोयाबीनची पिल्ले (दळणे) यांचे मिश्रण + कोळंबी माशांचे खाद्य (45% प्रथिनेसह) @ 5: 1 प्रमाण होते मासे फीड @ 30 - 40 ग्रॅम / दिवस म्हणून वापरले.
  • भाजीपाला, टोमॅटो, कडू, कोबी, फुलकोबी सारख्या भाज्या प्रत्येक मिस शेती प्रणाली म्हणून वाढणारी बेड.
  • फुलांच्या पिकासारख्या 3 inch पीव्हीसी पाईप्स असणारे हायड्रोपोनिक्स सिस्टिम जे मेयर सोना माशांच्या टँक (फोटो क्र 5) साठी अतिरिक्त वायुगळ पुरवण्यासाठी म्हणून निश्चित करण्यात आले.

प्रयोगाचे तपशील[संपादन]

खालील प्रमाणे चाचणी केलेले ऍक्वॅनोसिक्स सिस्टम घटक आणि चाचणी तपशील – • प्रयोग १८ मार्च २०१८ रोजी ३०० फिंगरलिंग्स (२० दिवसांनंतर २०० जोडल्या) सह सुरु झाले. सामान्य कार्प मासा (लांबी २ सें.मी.) आणि टोमॅटो / बॅगील / कपालक / चिली / पालक आणि6 बेड मध्ये कडू गार्ड मुख्यतः ऑक्सिजन / नं. २ (नायट्रेट) / नं. ३ (नायट्रेट) आणि NH4 भंग करण्यासाठी पाणी विश्लेषण. (अमोनिया) पाणी पंपिंग / प्रसारित वारंवारता ठरविण्याकरता वेळोवेळी करण्यात आले. आणि माशांचे मूलस्थळाचे मूळ पृष्ठभागाचे गुणोत्तर (प्रेरणा प्रयोगशाळा, पुण्यातील कामकाज करून केलेले विश्लेषण ).

• सूक्ष्म च्या तपशीलासह २ महिने प्रयोग (२३.मे.२०१२ वर) पाणी विश्लेषण टेक्निकलट अँनालिटिकल अँड रिसर्च प्रयोगशाळेतून पोषक तत्त्वाची उपलब्धता करण्यात आली. पुणे (तपशील परिशिष्ट ४ मध्ये दाखविला आहे).

• पाणी विश्लेषण अहवालात (परिशिष्ट नं. ४) दाखवून दिले की ऍक्वोनिक्सचे पाणी स्रोतापर्यंत पोहोचले जवळजवळ सर्व पोषक तत्त्वे (वर्मीकंपोस्ट / वर्मिव्हास यांच्यातील तुलना देखील दिली जातेसमान तक्ता) पण ईसी, एनएच 4 आणि सीओडी (रासायनिक ऑक्सिजनची मागणी) माश्यांच्या टँकमध्ये होते निबंधाचा दर्जा देण्यात आलेल्या एक्क्कोऑनिक्सपेक्षा जास्त म्हणजे नो ३ पातळी कमी असताना.

• मत्स्य वाढ आणि रोपांच्या वाढीची नोंद कालांतराने करण्यात आली (एनेक्शर १ आणि २).प्रयोग सुरू झाल्यापासून ५० व्या दिवशी भाज्यांचे पीक काढणे सुरू झाले. च्या तपशील खाली दिलेली कापणी (एनेक्शर ३) या प्रणालीसाठी खर्चाला कायम ठेवत होते ती शून्य पौष्टिक पोषण किंमत. व १० ते १५ लिटर पाणी / दळण अप टॉप वॉटर म्हणून जोडले गेले. यामुळे अभिसरणांत माशांच्या टाकीमध्ये उदभवन आणि इतर पाण्याचे नुकसान होते.

व्हिज्युअल निरीक्षणे • सुरूवातीला मासेमारीचे दर खूपच जास्त होते (दररोज ५ ते ८ फिशिंग बसत होते) परंतु नंतर मासे टाकीमध्ये डीओ वाढवण्यासाठी पाणबुडी चालवण्य मोटर आणि हायड्रोफोनिक प्रणालीचे निर्धारण प्रारंभिक १ पीपीएम ते ३ पीपीएम), ते किरकोळ प्रमाणात कमी झाले.

• पुली व पाळीव प्राण्यांच्या अगदी सोप्या यंत्रणेसह फ्लड ॲण्ड ड्रेन सिस्टम (ऑटो फ्लश वाल्व्ह) बाटली योग्य पाणी अभिसरण सह फार दंड काम करते.

• ओ (ऑक्सीजन विघटित) आणि NH4 (अमोनीया) च्या स्तरांची आवश्यकता आहे. ई सर्वसाधारणपणे माशाच्या फिंगरिंग्ज या 2 मापदंडांबद्दल अत्यंत संवेदनशील असतात. सामान्य कार्प फिंगरलिंग्स्टसाठी 1pm मत्स्याशक्तीच्या वाढीचे प्रमाण खाली दिलेले होते, लहान आकाराचे मासे लहान मुलांपेक्षा डी.ओ. पातळीला अधिक संवेदनशील होते. (वरील 3 पीपीएमपेक्षा जास्त योग्य होते)

• वाढत्या पलटमध्ये पाणी चालना कमी होते. (दिवसात दोन वेळा @ 35- 40 लिटर / परिसंचरण), मासे टाकीच्या पाण्यात 2 पीपीएम पेक्षा अधिक अमोनियाची पातळी वाढते. आणि अमोनियाचे डिकॅइलफ्लॉवर आणि मासे वाढीसाठी हानिकारक असलेले पाणी टर्बब्रिटी वाढते.

• जर पाणी तापमान वाढते तर मत्स्य बकर्या पाणीसदृश असतात. 2-3 तासांत 1-2 तासांपर्यंत, माश्यांच्या मृत्युदर वाढतो. (विशेषतः जर पावसाच्या पाण्याची साठवण किंवा पाणी कमी टाईममध्ये टाकल्यास).

• प्लॅनेट्स एरक्वोनिक्स सिस्टीममध्ये चांगली वाढ होते. विशेषतः हिरव्या भाज्या आणि द्राक्षांचा वेल जलद वाढत होते. (जसजसे त्यांना अधिक नायट्रोजन वाढवावे लागते) चांगले उत्पादन आणि गुणवत्तेचे उत्पादन फळ भाजीपाशी (टोमॅटो वगळता) सह होते.

• हे देखील आढळते की ऍक्फोनलीची वाढलेली भाज्या अधिक स्वावलंबी आहेत. आणि फळाचा रंग खूप चांगला आहे.

• वाढत्या पलंग्यामध्ये योग्य आर्द्रतायुक्त घटक (वाढणारी बेड आपोआप वॅप्पुंसची (क्षेत्राची क्षमता) स्थितीत वाढते आहे), वनस्पतींचे पीक शेतीमध्ये खूप चांगले वाढते.

• गांडुळे वाढतात व ते वेगाने वाढतात.

सिस्टम घटक[संपादन]

A.बायो-बेड प्लॅस्टिक पेपर (एचडीपीई 250 जीएसएम) लाईन तयार केलेले जैव-बेड अंदाजे 10000 लिटर (0.7 एम खोली, 2.5 रुंदी व 3.5 मीटर लांबी). 6 एम 2 च्या संचयी व्हॅल्यूसह तयार केलेल्या 5 बेडच्या एकूण प्रत्येक बेडमध्ये 0.25 मी उंचीचा फरक ठेवण्यात आला जेणेकरुन सिफॉन आधारित पाण्याचा प्रसार शक्य होईल. वाढत्या माध्यम म्हणून बेडची लाल चिखल विटा असलेली जमीन होती कोको-खड्डा दागिने वाढल्याने भाज्या लावण्याच्या पलंगांसोबत प्रत्येक बेडवर ठेवण्यात आले होते, तर कोलोकासियास्केलेन्टाला (आल्ू), सोलन्युमलीकोपेरसिकम वेर. कॅरसिफोर्मे (चेरी टोमॅटो), ब्रॉस्का ओलेरॅसीया (फुलकोबी), कॅप्सिकम ॲन्युअम (मिरची) आणि क्यूक्यूमिस एसपीपी. (काकडी) चाचणी कालावधी दरम्यान.

B.मास टाकी एचडीपीई प्लास्टिक पेपर अलंकारांसह सुमारे 10000 लीटर क्षमतेसह फिश टँक. मासे / अन्न कचरा काढून टाकण्यासाठी टाकीच्या तळाशी एक निचरा संचिका निश्चित करण्यात आली. या ड्रेनेज पाईप टाकीतील पाण्याची पातळी राखण्यासाठी फ्लोटिंग व्हॉल्वसह गाळ टाकीशी जोडलेले होते. मासे टाकीचे पाणी बायो-बेडवर लावले जाते. आणि परत सायफन आधारित प्रणालीसह फिश टँकमध्ये नेले जाते. पाणी परिभ्रमण रात्रीच्या वेळी जैव-पिण्याच्या माध्यमातून वितरीत केले गेले, तर दिवसा वेळेच्या दरम्यान मासे टाकीच्या तपमानावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी सौर-आधारित गरम प्रणालीद्वारे पाणी वितरित केले गेले. वाढीव (1.5 एचपी) आणि वॉटर हीटर सिस्टम (0.5 एचपी) द्वारे अभिसरणसाठी दोन स्वतंत्र मोटर्स निश्चित करण्यात आल्या. दोन्ही मोटर्स सिस्टीम ऑटोमेशनसाठी वेगळ्या टाइमरशी जोडलेले होते. गाळलेल्या टँकमध्ये पाणी परिचलन पंप निश्चित करण्यात आला होता. प्रत्येक 10 मिनिटांच्या वारंवारितेसह रात्रीच्या वेळी (केवळ रात्रीच्या वेळी) 500 लिटर चक्र असलेल्या बेडवर वाढण्यास पाणी लावले. प्रत्येक बेडसाठी पाणी ठेवण्याचा कालावधी सुमारे 5 मिनिटांचा होता. प्रत्येक चक्रासाठी 20 मिनिटे संचयी पाणी धारण (सायफॉन सिस्टिम द्वारे प्रचलन) साध्य केले जाते. बायोबिडस् पासूनचे पाणी शेवटी नायट्रिकरण प्रभावीपणे मासे टाकीकडे परत आले. फिश ऍण्ड फिश फीड टीलिपिया, मोनो-सेक्स कल्चर फिश 2 ग्रॅम वजनासह व 3-5 सें.मी. लांबी ऍक्ॲपोनिक्स सिस्टीममध्ये वाढलेली होती. व्यापारी आकाराच्या फ्लोटिंग गोळ्या (प्रथिने 28 ते 32%) माशांचे खाद्य म्हणून वापरले जात असे जेणेकरुन 2 ते 4 मि.मी.चे पॅलेट आकार माशांच्या गरजेवर अवलंबून असेल. चाचणीच्या सुरुवातीच्या तीन महिन्यांच्या कालावधीत नियमितपणे मासे फीड प्रोबायोटिक्स आणि वॉटर प्रोबायोटिक्स वापरले जात असे. वाढत्या स्टेजवर आधारित शरीराच्या वजनाच्या 10 ते 2% च्या आहार दराने त्यांच्या शरीराचे वजन आधारित मासे दिले गेले. गांडुळे, अझोला, धणेपक्षी वगैरे वगैरे अतिरिक्त खाद्यपदार्थ फीडची स्वीकार्यता तपासण्याचा प्रयत्न केला.

फोटो स्लाइड्स[संपादन]

एचडीपीई लाईन प्लॅस्टिक पेपरसह फिश टँक सायफन सिस्टिमसह बेड (बायो-बेड) वाढवा प्लॅस्टिक कोको-खड्डा वेजिटेज पिकांसह बिछान्या लवकर फिश (3 ते 5 सेंटीमीटर, 2-3 ग्रा. पर्यंत) अंतिम फिश (15 ते 18 सेंटीमीटर) , 300 ते 350 ग्रँम)

परिणाम आणि चर्चा[संपादन]

जैव-बेड आणि रोपांची वाढ[संपादन]

उपरोक्त वनस्पतींचे मिश्रण करून सिफोन आधारित पूर आणि निचरा व्यवस्थित केल्याने चाचणीमध्ये फार चांगले कार्य केले. फुलकोबी, मिरची, कोबी आणि अल्यू पिके नियमित अंतराने कापणी केली जातात. सिफोन आधारित पूर आणि निचरा व्यवस्थेमुळे रूट झोन आणि फिश टँकमध्ये आवश्यक ऑक्सिजन जोडण्यात मदत झाली. बायो-बेड मध्ये वॉटर होल्डिंगमुळे अमोनिया व नायट्रेटचे स्तर आपल्या इच्छा सीमेत ठेवण्यासाठी आवश्यक नायट्रिक्रफीचा प्रभाव प्राप्त करण्यास मदत झाली.

मत्स्योत्पादन नाइट्रिफिकेशन[संपादन]

रात्रीच्या वेळी रात्री नायट्रिकिंगमध्ये पाण्याचा प्रसार होणे शक्य होते. यामध्ये अमोनिया किंवा नायट्रेट पातळीवर लक्ष ठेवले जात नाही परंतु दृश्यात्मक अवलोकन करून ते अनैच्छिक पातळीच्या खाली ठेवले जाते.

ऑक्सिजनची पातळी[संपादन]

जैव-बेड आणि वॉटर हीटर सिस्टममध्ये पाणी प्रवाहातून 5 पीपीएमच्या वरुन विसर्जित ऑक्सिजन. 500 लि. बी.ओ. च्या बायो-बेथ वॉटर फ्लोचा दर, वॉटर हीटिंग सिस्टमसाठी 200 डी.पी.एम. पाणी प्रचलन, इच्छेसाठी डीओ आणि वॉटर तापमान पाणी तापमान - आदर्श जल तापमान टिलिपिया 28 ते 32 अंश सी आहे, परंतु हिवाळ्याच्या सत्रादरम्यान सकाळच्या वेळी सलग 11 डिग्री सेल्सिअस कमी तापमानात कमी होते. यामुळे माशांच्या वाढीवर परिणाम झाला, म्हणून स्वतंत्र पंप आणि सौर वॉटर हीटर यंत्रणांनी दिवसाच्या वेळी पाणी वाढविण्याचा प्रयत्न केला. चाचणी सुरू करताना मासे टाकीमध्ये पाण्याच्या तापमान कमी करण्यासाठी गृहित धरले तर भारतीय परिस्थितीमध्ये ऍक्फोनिस प्रणालीची मोठी मर्यादा असणार नाही. हे चुकीचे आहे, कारण हिवाळी महिन्यांत सरासरी पाणी तापमान इच्छा पातळीपेक्षा खूपच कमी होते. असे आढळून आले, की प्रत्येक जैव-बेड अभिसरण सायकल रात्री वेळी, 2 सी पाणी तापमान ड्रॉप, शेवटी 10 मासे टाकी पाणी तापमान कमी - साठी 5-8 तास अभिसरण वेळ 12 सी. हे बाष्पीभवन करण्यामुळे थंड होण्याच्या कारणांमुळे होते. किमान किमान आणि ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी महिन्यांमध्ये अनुक्रमे 17 आणि 25 अंश तापमान होते. मासे वाढत असलेल्या एफसीआरचे या वाईट रीतीने प्रभावित खाद्य क्रियाकलाप. मासे टाकीमध्ये पाणी तापमान व खालच्या फीडिंग फिश घनतेत अडथळा आणल्यामुळे अनेकदा माशांच्या वाढीचा रेकॉर्ड प्रभावित होतो.

मासे आहार आणि वाढ[संपादन]

२ ते ४ मिमी फ्लोटिंग पॅलेट्ससह ३२% प्रोटीनसह मासे दिले जातात. पाणी आणि पेट प्रोबायोटिक्स, वर्म्स, कोथिंबीर पानांनीदेखील फीड स्वीकार्यता वाढविण्याचा प्रयत्न केला. चाचणीने १ ग्राम सरासरी मासेचे वजन घेतले, ९ महिन्यांच्या कालावधीत अंतिम कापणी दरम्यान ३०० ग्रॅम पर्यंत वाढलेली माशांची सुरुवात झाली. आणखी विकासाची व्याप्ती भारतीय वातावरणात एक एक्वापोनिक्स सिस्टिममध्ये फिश टँक वॉटर टेंशन सिस्टमची आवश्यकता आहे. विशेषतः जेव्हा टाकीचा खंड कमी खोलीसह मर्यादित असतो. वाढत्या टाकीच्या वॉल्युममध्ये नक्कीच चांगली उष्णता राखली जाईल. परंतु जैव-बेडमध्ये जलप्रवाह कमी होणार आहे. त्याचप्रमाणे मोठ्या मासे टाकीसाठी अतिरिक्त जैव-बेडिंगची आवश्यकता आहे. अतिरिक्त खर्चाने नायट्रिकेशनसाठी. मासे टाकी डिझाइन, जैव-बेड, माशांच्या प्रजाती इत्यादी संदर्भात पुढील काम करण्याची संधी उपलब्ध आहे.

  • वीज (वीज) अपयश आणि जलप्रक्रिया ऑटोमेशन सिस्टिम हे मानकीकरणाचे आणि व्यवहार्यतेचे महत्त्वाचे क्षेत्र आहे.
  • व्हीएसएफसीआर खाद्य देण्याच्या खर्चाची, स्थानिक मासे मागणी आणि युनिट किंमतीनुसार काम करणे आवश्यक आहे.

परिणाम[संपादन]

• ऍक्वॅनापिक्स सिस्टममध्ये जवळपास सर्व टेबल भाज्या वाढतात, विशेषत: चटक्या आणि स्नायूतील स्टेम भाजी जसे टोमॅटो / द्राक्षांच्या फॉसेस फ्रिटिवेगेटबलपेक्षा जलद आणि चांगले वाढतात. 3.5 कि.ग्रा. कालावधीत सर्व 35 किलोग्रॅम ताजी भाजीपाला पिके घेतात.

• भात उत्पादनाशी निगडित उच्च घनतेच्या मत्स्य शेती भारतीय शेतीसाठी फारच चांगली आणि सशक्त प्रकल्प असू शकते. परंतु हायडँसिटी मत्स्य शेतीसाठी फारच थोडी संदर्भ उपलब्ध आहेत. भारताने यासाठी आणखी प्रायोगिक अभ्यास करावे लागतील.

• मासे एका Aquaponics व्यवस्थेत चांगले होतात. परंतु त्यांना घनिष्ठ लक्ष ठेवण्याची आवश्यकता असते. विशेषत: ते फिश टँकमध्ये गुणवत्ता / प्रमाणित फिश फीड, विरघळलेले ऑक्सिजन आणि NH4 पातळीसाठी अत्यंत संवेदनशील आहेत. फिश बोटलिंगची वाढ 7.5 पर्यंत 3.5 महिन्यांच्या कालावधीत सुमारे 3.5 टक्के सीएम (फोटो क्र. 6 आणि 7). 25% जीवनसत्त्वे दराने.

• Aquaponics system डिझाइन करताना उचित माश्यांच्या प्रजातींचा निवड करणेही फार महत्वाचे आहे. डीओ / एनएच 4 पातळी आणि जलद वाढणा-या चढ-उतारांच्या बाबतीत सहिष्णुता असलेल्या माशांच्या प्रजाती अत्यंत उपयुक्त आहेत. दुरुस्त्या आवश्यक-

A.एनएच 4 / एनएच 3 पातळी अजूनही मानक निर्धारित पातळीपेक्षा खूप उच्च आहे, तर NO3 पातळी अपेक्षेपेक्षा कमी आहे.

B.खालील कारणांमुळे हे होऊ शकते-

1. रूट / वाढत्या बेडचे क्षेत्रफळ हे मासे कचरापेक्षा कमी आहे.

2. व्हरमॉपॉस्ट / वर्मीवॉश एनएच 4 / एनएच 3 + फिश कचरा निर्माण करणे.

3. अयोग्य बायो-सर्टिलेशन - हे कमी पाण्याचे प्रमाण असल्यामुळे असू शकते. उर-मासे विकास आणि मासे मृत्यु दर -1. फिश टाकीमध्ये वाढणारी डीओ स्तर आणि अधिक NH4.2. निर्धारित मानकांपेक्षा कमी करावे –

4.विद्युत शक्तिच्या अयशस्वी झाल्यामुळे कमी जलप्रवाह सिड (रासायनिक ऑक्सिजन डिमांड) सिस्टीम निर्धारित स्तरापेक्षा उच्च होती ज्यामुळे टाक्यांत मासे फीड कमी होते.

5.अयोग्य फिश फीडिंग - माशांचे आहार व योग्य मासे आहार आणि कमी तंत्रज्ञानाची उपलब्धता नाही.

6.प्रणालीसाठी सामान्य कार्प चुकिची असेल - कारण ही मासा खालच्या स्तराप्रमाणे आहे आणि पाणी उंची / माती / लपण्याची जागा यासारख्या विशिष्ट तळाशी वातावरण असणे आवश्यक आहे.

• यंत्रणाचे उच्च प्रमाण म्हणून नोंदविले गेले होते जे रोपांच्या पोषक द्रव्यांचे एकत्रिकरण रोखत होते.

• प्लांट वाढ - कॅप्सिकम / वांगणा सारख्या भाजीपाला उत्पादन सुरू करण्यासाठी अधिक वेळ घेत आहेत.

• ऍक्वॅनापिक्स प्रत्यक्ष प्रभाव अजूनही संशयास्पद होता. टायरस गार्डन मॉडेल पॉवर वेव्ह, जसे उच्च पातळीवर वनस्पतींचे वाढ रोखून धरते.