अमोघवर्ष

सम्राट अमोघवर्ष
नृपतुंगा अतिसय-धवला रत्तमर्थंड श्रीवल्लभ महाराजशंदा विरा-नारायण
कुमसी येथील वीरभद्र मंदिरात राष्ट्रकूट सम्राट अमोघवर्ष पहिलाचा जुना कन्नड शिलालेख (इ.स. ८७६)
अधिकारकाळ	इ.स. ८१४ - इ.स. ८७८
अधिकारारोहण	सम्राट पदाभिषेक
राज्याभिषेक	इ.स. ८१४
राजधानी	मान्यखेट
पूर्ण नाव	शर्व किंवा श्रावण
जन्म	इ.स. ८००
	नर्मदा नदी, राष्ट्रकुट साम्राज्य
मृत्यू	इ.स. ८७८
	मान्यखेट, राष्ट्रकुट साम्राज्य
पूर्वाधिकारी	गोविंद राष्ट्रकूट तिसरा
उत्तराधिकारी	दुसरा कृष्ण राष्ट्रकूट
वडील	गोविंद राष्ट्रकूट तिसरा
आई	राणी गमुंडब्बे
पत्नी	महाराणी असगव्वे
संतती	दुसरा कृष्ण राष्ट्रकूट चंद्रब्बलब्बे रेवकनिम्माडी
राजघराणे	राष्ट्रकुट
धर्म	जैन धर्म

अमोघवर्ष (८१४-८७८ CE) हा राष्ट्रकूट घराण्याचा सर्वात मोठा सम्राट आणि प्राचीन भारतातील सर्वात उल्लेखनीय शासकांपैकी एक होता. त्याचा ६४ वर्षांचा कारभार हा रेकॉर्डवरील सर्वात प्रदीर्घ तंतोतंत दिनांकित राजेशाही राजवटींपैकी एक आहे. त्याच्या शासनकाळात अनेक कन्नड आणि संस्कृत विद्वानांची भरभराट झाली, ज्यात महान भारतीय गणितज्ञ महावीराचार्य यांचा समावेश आहे ज्यांनी गणिता-सारा-संग्रह, जिनसेन, विरसेन, शकटायन आणि श्री विजया (एक कन्नड भाषा सिद्धांतकार) लिहिला. अमोघवर्ष मी एक विद्वान कवी आणि विद्वान होतो. त्यांनी कविराजमार्ग, कन्नड भाषेतील सर्वात जुनी साहित्यकृती, आणि संस्कृतमधील धार्मिक कृती प्रश्नोत्तरा रत्नमालिका लिहिली (किंवा सह-लेखक). त्याच्या राजवटीत त्यांनी नृपतुंगा, अतिषधवला, वीरनारायण, रत्तमर्थंड आणि श्रीवल्लभ या पदव्या धारण केल्या. त्यांनी राष्ट्रकूट राजवटीची राजधानी बिदर जिल्ह्यातील मयूरखंडी येथून आधुनिक कर्नाटक राज्यातील कलबुर्गी जिल्ह्यातील मन्याखेता येथे हलवली. "भगवान इंद्राशी जुळण्यासाठी" त्याने शाही नगरी बांधली असे म्हणतात. राजधानी शहरामध्ये उत्कृष्ट कारागिरीचा वापर करून रॉयल्टीसाठी विस्तृतपणे डिझाइन केलेल्या इमारतींचा समावेश करण्याची योजना होती अरब प्रवासी सुलेमान याने अमोघवर्षाचे वर्णन "जगातील चार महान राजांपैकी एक" म्हणून केले आहे. अशोक आणि त्याला "दक्षिणेचा अशोक" असा सन्मान दिला. कविराजमार्ग या मजकुरात साक्ष दिल्याप्रमाणे अमोघवर्षाने कन्नड लोकांच्या भाषा, साहित्य आणि संस्कृतीची सर्वाधिक प्रशंसा केली असे दिसते.